Cuma, 18 Eylül, 2020

Bitki Sterol ve Stanollerinin yüksek kolesterol ve kalp sağlığı üzerine etkisi

Tam yağlı süt ve süt ürünleri kolesterol seviyesini yükseltir. Peki süper markette üzerinde "kolesterol düşürmeye yardımcı" yazan yoğurt, yüksek kolesterolü nasıl düşürür?

Yüksek kolesterol seviyeleri koroner kalp hastalığı riskini artırır. Araştırmalar, sterol ve stanollerin kan kolesterolünü azaltabileceğini göstermiştir. Sterol ve stanol eklenmiş yoğurt, portakal suyu veya diğer hazır gıdalar yüksek kolesterolü düşürmeye yardımcı olur.

Bununla birlikte, kolesterolünüzü normal seviyelere düşürmek için bitki stanolleri veya steroller almanız şart değil. Düzenli egzersiz yapmak ve doymuş yağ oranı düşük sağlıklı yiyecekler yemek gibi yapabileceğiniz daha basit değişiklikler vardır.

Yüksek kolesterolü veya koroner kalp hastalığı riski olan kişiler, bitki stanolleri ve sterolleriyle güçlendirilmiş takviye gıdaları önerilen miktarda tüketebilirler. Ancak, bu takviyeler doktorunuzun reçete ettiği kolesterol ilaçlarının alternatifi değildir. Doktorunuza danışmadan ilaçlarınızı değiştirmeyin veya bırakmayın!

Steroller ve stanoller nedir?

Steroller ve stanoller, bitkilerde bulunan ve kolesterol emilimini azaltmaya yardımcı olan maddelerdir. Kolesterol ile benzer bir yapıya sahip oldukları için, bitki stanolleri ve steroller bağırsaktaki kolesterol emiliminin azalmasına neden olurlar, böylece daha fazla kolesterol dışkıyla emilemeden atılır. Bu da kandaki toplam kolesterol ve LDL-kolesterolün (kötü kolesterol tipi) azaltılmasına yardımcı olur.

Bitkisel steroller; zeytinyağı, mısırözü yağı, soya yağı gibi bitkisel yağlar, fındık, ceviz, badem gibi yağlı tohumlar, tahıllar, kuru baklagiller, sebze ve meyvelerde doğal olarak bulunur. Çoğu insanın bir günlük diyeti yaklaşık 300 mg gibi az miktarda bitki stanol ve sterol içerirken vejetaryen diyetleri bu miktarın yaklaşık iki katını içerir.

Her gün 2 gram sterol almak, LDL kolesterolü yüzde 5 ila 15 oranında düşürebilir.

Örneğin, günde 2 gram bitkisel sterol alabilmek için, her biri 100 gramdan yaklaşık;

  • 425 domates
  • 210 havuç
  • 150 elma
  • 70 dilim tahıllı ekmek

tüketmek gerekmektedir. Bu mümkün olmadığı için önerilen 2 – 2,5 gram sterolü alabilmek için sterol ve stanolden zenginleştirilmiş gıda takviyeleri tüketmek gerekir.

Sterol ve stanol takviyesi nedir?

Sterol veya stanollerle güçlendirilmiş gıdalar mevcuttur. Bitki sterolleri eklenmiş margarinler ve portakal suları ile süt ürünleri mevcuttur. Daha fazla stenol ve sterol almayı sağlar. LDL kolesterolü azaltmaya yardımcı olabilir.

Bitki sterolleri veya stanolleri eklenmiş takviye yiyeceklerin, kalp krizi veya inme riskini azaltıp azaltmadığı kanıtlanmış değildir. Ancak genel bilgi, toplam kolesterol ve LDL kolesterolü düşüren her şeyin kalp hastalığı riskini de azalttığı varsayılır.

Ne kadar sterol ve stanol takviyesi almalıyım?

Etkili olabilmesi için herhangi bir bitki sterol veya stanol takviyeli gıda veya takviyenin yemek saatlerinde tüketilmesi gerekir. Çünkü bağırsaklarınızdaki yiyeceklerle karışarak çalışırlar. Günde 1.5-3 g bitki stanol/sterolü almak için aşağıdakilerden birini tüketmeniz gerekir:

  • günde bir bitki sterol veya stanol ile zenginleştirişmiş mini yoğurt içeceği

veya

  • Günde en az 0.8 g bitki sterolü içeren 2-3 yiyecek:
    • iki çay kaşığı takviyeli gıda
    • bir takviyeli yoğurt
    • bir bardak (250ml) süt.

Kolesterol ilacıyla birlikte alınır mı?

Bitki stanolleri ve sterolleri içeren ürünlerin kolesterol düşürücü ilaçlarla birlikte ve kolesterol düşürücü ilaçlara ek olarak güvenle kullanılabilir. Ancak doktorunuza danışmadan ilaçlarınızı bırakıp stanol veya sterol kullanmanız yanlış olur.

Diyete stanol ve sterol takviyeli gıdalar almak, bir statin (Atorvastatin, Ator, Lipitor, Alvastin, Cholvast, Divator, Lipidra…) ilacının dozunu ikiye katlamaktan daha etkili olabilir. 

Bununla birlikte, ezetimibe (Zetia) gibi kolesterol emilim inhibitörleri kullanan hastalarda stanol ve sterol takviyeli gıdalar önerilmez. Bunun nedeni, hem ezetimibe ilacının hem de stanol ve sterollerin kolesterol emilimini azaltan etkiye sahip olması ve her ikisinin de benzer bir şekilde çalışmasıdır. Ezetimibe (Zetia) gibi kolesterol emilim inhibitörleri kullanan hastalarda sterollerinin ve stanollerinin herhangi bir ekstra etkiye sahip olma olasılığı düşüktür.

Kaynaklar:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/
https://www.bda.uk.com/resource/
https://www.mayoclinic.org/

Dr. Abdulkadir Polat
Merhabalar, ben Abdulkadir Polat. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi mezunuyum ve İstanbul'da Aile Hekimliği yapıyorum. İnternet hayatımızın vazgeçilmez bir parçası, tıpkı sağlığımız gibi. Güvenilir sağlık bilgilerine en hızlı şekilde ulaşmanız için çalışıyorum. Sağlıklı bilgi, sağlıklı Sen!

DOKTORUN SON İÇERİKLERİ

Koronavirüsün Kuluçka Süresini Etkileyen Faktörler

Hastalığa neden olabilecek mikrop bulaştıktan sonra o mikrobun hastalık oluşturabilmesi için geçen süre kuluçka süresidir. Peki, koronavirüsün kuluçka süresi ne kadardır?

Ateşi olan çocuğu hangi durumlarda doktora götürmeliyim?

Yüksek ateşli çocuklarda, şu durumlarda, hızlıca sağlık kuruluşuna götürülmelidir ve hekimleri tarafından değerlendirilmelidir:Yaşı 3 aydan küçük bebekler, iyi...

Siyah Çayın Kanıta Dayalı Sağlık Faydaları

Siyah çay ülkemizde sudan sonra en çok tüketilen sıvı olabilir. Siyah çayın faydalarını ele alacağımız bu konu, siyah çayın şekersiz olarak tüketilmesinin...

Yeşil Çay Nasıl Zayıflatır? Yeşil Çayın Faydaları

Yeşil çay nasıl zayıflatır? Yeşil çay yer yüzündeki en sağlıklı içeceklerden biri mi? Yeşil çay karın yağlarından kurtulmaya nasıl yardım eder?

Bebek Gelişimi: Bebekler ne zaman oturtulur

Yeni doğan bebekler ilk aylarda karınları üzerine yatabilirler. Bebeklere eğer doğru pozisyonu bulmaları konusunda yardım edilirse 6 aylık olduklarında oturabilirler. Ancak genellikle...

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

HDL ve LDL Kolesterol Arasındaki Fark Nedir?

Kolesterol genellikle "yüksek kolesterol" hastalığının başrolü olduğu için "kötü" ve "zararlı" olduğu düşünülen ama aslında birçok önemli görevi olan bir maddedir. Kolesterol,...

Brokoli, iyi ki varsın!

Brassica Oleracea ailesinin bir üyesi olan brokoli, minyatür boyutlarda küçük bir ağaca benzeyen sağlıklı bir besindir. Antioksidan, vitamin ve mineral deposudur. Lif...

Yüksek Kolesterol için Doğal Çözümler

Kolesterol bir tür yağdır (lipit). Vücuttaki her bir hücrenin zarında bulunan kolesterol vücudun işlevlerini yerine getirebilmesi için gereklidir. Karaciğer tarafından yağlı yiyeceklerden...

Yüksek Kolesterol (Hiperlipidemi) Rehberi

Kolesterol nedir?Kolesterol bir tür yağ yani lipittir. Karaciğer tarafından üretilir. Hücre zarları, bazı hormonlar ve D vitamini oluşumu...

Modern tembelliğin bedeli: “Diyabet, Hiperlipidemi ve Hipertansiyon”

Teknolojinin gelişmesi ve insanların daha çok ofislerde masa başı çalışmaya başlaması, iş alanları için üretilen çeşitli teknolojiler ve hatta evlerimizde kullandığımız ev...

GÜNCEL

D Vitamini Eksikliği Koronavirüs Riskini Arttırır mı?

Bağışıklık sistemi ne kadar zayıfsa, insan bedeni koronavirüse karşı o kadar savunmasızdır. D vitamini vücudun bağışıklık sistemi ile doğrudan ilişkili bir hormondur.

Koronavirüsün Kuluçka Süresini Etkileyen Faktörler

Hastalığa neden olabilecek mikrop bulaştıktan sonra o mikrobun hastalık oluşturabilmesi için geçen süre kuluçka süresidir. Peki, koronavirüsün kuluçka süresi ne kadardır?

Seks ve Koronavirüs: Seks Esnasında Maske Takılır mı?

Korona virüs, virüslü biri öksürdüğünde, hapşırdığında veya konuştuğunda salınan solunum damlacıklarıyla yayılır. Öpüşmek veya diğer cinsel aktivitelerle temas etmek sizi korona virüse...

Yüksek Tansiyon | Hipertansiyon Rehberi | 2020 Kanada

Tüm dünyada yaygın olarak görülen kronik hastalıkların başında hipertansiyon (yüksek tansiyon) gelmektedir.Amerika’da en yaygın tanısı konan ve 20...

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz