Kayıt Ol

Giriş

Şifremi Kaybettim

Şifreni mi unuttun? Lütfen e-mail adresinizi giriniz. Bir bağlantı alacaksınız ve e-posta yoluyla yeni bir şifre oluşturacaksınız.

soru ekleme

Giriş

Kayıt Ol

Üye olarak dilediğiniz zaman soru sorabilir, sorulmuş sorulara yanıtlar vererek başkalarına yardımcı olabilirsiniz. Eğer sizde sağlık çalışanıysanız üye olduktan sonra bizimle iletişime geçmeyi unutmayın.

Demir Eksikliği Anemisi

Demir Eksikliği Anemisi

Demir Eksikliği

Demik (Fe) eksikliği dünyada görülen anemilerin en sık nedenidir. Besinlerle yeterli demir alınamaması nedeniyle görülme oranı yüksektir.

Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerine kırmızı rengini verir ve oksijenin kanda taşınmasını sağlar. Demir de hemoglobinin temel yapısına giren bir elementtir.

Akciğerden alınan oksijenin dokulara taşınması için hemoglobin gereklidir. Demirin eksik olduğu durumlarda yeteri kadar hemoglobin üretilemez. Anemi denen hastalık oluşur. Demir (Fe) eksikliği durumunda yeteri kadar oksijen taşınamaz. Halsizlik, yorgunluk, bitkinlik, zor uyanma, dikkat eksikliği gibi semptomlar görülür.

Demir insan vücudu için çok gerekli olduğundan ferritin ve hemosiderin isimli proteinlerce depo edilir. Yeterli demir alınamaması ve demir kayıpları sonucu demirin yetmemesine bağlı oluşan anemiye ‘’demir eksikliği anemisi’’denir.

Demir eksikliği Anemisi Nedir?

Demir eksikliği anemisi: demir elementi eksikliğine bağlı yeterli hemoglobinin üretilememesine verilen addır. Yeterli hemoglobin üretilemediği için yeterli oksijenin kan aracılığıyla taşınamaz, halsizlik yorgunluk gibi kronik semptomlara neden olur.

Vücutta demirin eksik olması hemoglobin üretiminin azalmasına bağlı halsizlik ve yorgunluk yapar. Ayrıca demir eksikliğinde kas hücrelerimizde oksijen depolanmasını sağlayan miyoglobinin üretimi de azalacağı için halsizlik ve yorgunluk görülür. Ayrıca demir elementi katalaz, peroksidaz ve sitokrom gibi metabolizma enzimlerinde fonksiyonu olan çok önemli bir elementtir.

Erişkin erkeklerde 14gr/dl, hamile olmayan kadınlarda 12gr/dl, 6ay-6yaş arası çocuklarda 11gr/dl ve 6-14 yaş arası çocuklarda 12gr/dl’nin altındaki hemoglobin değerleri anemiye işaret etmektedir.

Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerine kırmızı rengini verir ve oksijenin kanda taşınmasını sağlar. Demir de hemoglobinin temel yapısına giren önemli bir elementtir.

Demir Eksikliği Anemisinin Belirtileri Nelerdir?

  • Kana kırmızı rengini veren hemoglobinin yeteri kadar üretilememesine bağlı soluk cilt görünümü,
  • Yeterli oksijenin kaslara taşınamamasına bağlı halsizlik, güçsüzlük, yorgunluk,
  • Beyne yeteri kadar oksijen taşınamamasına bağlı olarak konsantrasyon ve dikkat bozukluğu, odaklanamama
  • Saç köklerine yeteri kadar oksijen taşınamamasına bağlı olarak saçlarda güçsüzlük ve saç dökülmeleri
  • Ellerde ve ayaklarda uyuşma,
  • Dudaklarda çatlaklar ve ağız kenarında yaralar,
  • Tırnakların çabuk kırılması,

Demir Eksikliği Neden Olur?

Demirin yetersiz alımı ya da kan kayıpları gibi demirin vücuttan kaybedilmesi demir eksikliğine neden olur.

  • Gebelik, emzirme, büyüme çağındaki çocuklar, adetliyken kan kaybı fazla olan kadınlar, düşük doğum tartılı ve erken doğan bebeklerde demir ihtiyacı fazladır.
  • Çocukların anne sütü yerine yeterli demir desteği olmayan mamalarla beslenmesi, inek sütüne 1 yaşından önce geçilmesi, hazır gıdalarla beslenme
  • Yemeklerden hemen önce, yemeklerle beraber veya yemeklerden hemen sonra çay veya kahve tüketilmesi besinlerin içerisindeki demirin emilimini azaltır
  • Demirin bağırsak tarafından yeterince emilmesine engel olan bağırsak hastalıklarının varlığı
  • Kadınlardaki adet kanamaları demir kaybına neden olur
  • Sık ve fazla sayıda doğum, düşükler, kürtaj gibi kan kaybına neden olan durumlar kansızlığı tetikler
  • Mide-bağırsak sistemindeki rahatsızlıklar genel olarak emilimi bozabilir.

Demir Eksikliği Tedavisi Nedir?

Hastanın şikayetleri ve demir eksikliği belirtilerine bakılır. Kandaki hemoglobin, demir, ferritin, demir bağlama kapasitesi gibi değerler ölçülür. Hastalığın demir eksikliği anemisi olduğu netleştirildikten sonra;

  • Demir içeriği yüksek gıdalar ile beslenme önerileri; Ispanak, mercimek, kırmızı et ve yumurtanın demir içeriği yüksektir.
  • Demir içeren ilaçlar başlanır.

Demir eksikliği anemisinin tedavisinde en önemli basamak: anemiye neden olan kaynağı bulmak ve tedavi etmektir.

  • Beslenme problemleri var ise doğru beslenme alışkanlığı tedavinin temelidir.
  • Hastanın ülser sebepli kanaması var ise, ülserin tedavi edilmesi kanamayı durduracağı için aneminin tekrar etmesini engeller.
  • Bağırsakların emilim kapasitesini sınırlayan (crohn, ülseratif kolit …) rahatsızlıkları varsa öncelikle bunların tedavisi gereklidir.
  • Adet süreleri uzun ve kanamaları fazla olan hastalar için adet sürecinin kontrol altına alınması çok önemlidir. Adet kanaması yoğun olan kadınların hormonal destek alıp, adet dönemlerin düzenlemeleri önerilir.

Eğer demir eksikliğine bağlı anemi ciddi bir boyutta ise (Hemoglobin 7 gr/dl’den az ise) kan nakli gerekebilir.

Demir Eksikliğinde İlaç Kullanımı

Demir eksikliği ilaçları yemeklerden önce açken kullanılmalıdır. Demir ilaçları süt ve süt ürünleri ile birlikte tüketilmemelidir, süt ve süt ürünleri demirin bağırsaklardan emilimini azaltır. C vitamini bağırsaklardan demir emilimini arttırır. Demir ilaçlarının C vitamini içeren limon, portakal ve greyfurt ile beraber alınması demir depolarını daha hızlı doldurur.

Vücuttaki hemosiderin veya ferritin gibi demir depolarının dolması için en az 6 ay boyunca demir ilacı kullanılmalıdır. Demir ilaçları doktor önderliğinde kullanılmalı ve yine doktora danışılmadan bırakılmamalıdır.

Demir eksikliğinden korunmak için sakatat, kırmızı et, pekmez, kuru baklagiller, ıspanak ve maydanoz gibi gıdalar bolca tüketilmelidir. Bu besinlerin C vitamini içeren besinler ile birlikte tüketilmesi daha da faydalıdır.

DEMİR EKSİKLİĞİNDE DOĞRU BESLENME

Demir eksikliğinden korunmak için sakatat, kırmızı et, pekmez, kuru baklagiller, ıspanak ve maydanoz gibi gıdalar bolca tüketilmelidir. C vitamini demirin bağırsaklardan emilimini artırır. Bu nedenle sakatat, kırmızı et, pekmez, kuru baklagiller, ıspanak ve maydanoz gibi gıdalar üzerine limon sıkılarak tüketilirse ya da portakal suyu ve grefurt suyu gibi içeceklerle birlikte tüketilirse daha da faydalı olur.

Kafeinli içecekler, süt ve kepek demir emilimini azalttığı için sakatat, kırmızı et, pekmez, kuru baklagiller, ıspanak ve maydanoz gibi gıdalar ile birlikte sık tüketilmemelidir.

Demirin bağırsaktan emilimini artırmak için;

  • C vitamini içeren besinler, beraber tüketildiği besinlerin demir emilimini arttırır.
  • Çay ve kahve beraber alındığı besinlerin demir emilimini azaltır.
  • Mayalı ekmekteki demir mayasız ekmeğe göre daha çok emilir.
  • Kepek ekmeği demirin emilimin azaltır.
  • Posalı gıdalarla beslenme demirin emilimini azaltır.
  • Gıdaları saklamakta kullandığımız alüminyum, paslanmaz çelik ve teneke de demirin emilimin azaltır.

* Yemeklerle beraber çay veya kahve tüketmeyin!

Çay ve kahve bağırsaklarda iken, bağırsakta bulunan gıdaların demir içeriğinin emilimini azaltır. Bu nedenle çay ve kahvenin yemeklerle beraber tüketilmesi besinlerin demir emilimini azaltır. Oysa çay ve kahvenin yemeklerden farklı saatlerde alınmasının hiç bir zararı yoktur!

Demir İçeriği En Yüksek Olan Besinler:

  • Sakatat, kırmızı et, tavuk ve balık eti
  • Kuru kayısı
  • Kuru üzüm
  • Yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, pazı)
  • Fındık, fıstık ve susam
  • Yumurta
  • Pekmez (üzüm veya keçiboynuzu pekmezi gibi)
  • Kuru baklagiller

Demir emilimini artırmanın önemli bir yolu bu besinleri C vitamini ile birlikte tüketmektir!

Demir Emilimini Arttırmak İçin Beslenme Önerileri

  • Menemen: Yumurta, yeşil veya kırmızı biber, domates ve soğan gibi C vitamini içeren besinlerle pişirildiğinde, yumurtadaki demirin emilimi artırılmış olur.
  • Yumurtalı ıspanağı yoğurtsuz tüketin. Ispanak ve yoğurt beraber tüketildiğinde, ıspanaktaki demirin emilimi azalır. Ispanağın yumurta ile pişirilmesi ise ıspanaktaki demirin emilimini artırır.
  • Mangal ve ızgara yaparken etin yanında pişireceğiniz biberleri tüketmeniz, biberdeki C vitamini içeriği ile etteki demirin emilimini arttıracaktır.
  • Tahıllı ve kurubaklagilli yemekler bol maydanozlu, marullu, domates ve limonlu salata ile tüketildiğinde, tahıl ve baklagillerin içindeki demir emilimi daha fazla olur.
  • Demir eksikliği ileri boyutta olan kişiler; süt, yoğurt ve ayran gibi kalsiyum içeren gıdaları yemeklerle beraber tüketmemelidir. Kalsiyumun bağırsaklardaki demirin kana emilimini azaltır. Ancak çay ve kahvede olduğu gibi ara öğünlerde dilediğiniz kadar süt ve süt ürünleri tüketebilirsiniz.
  • İskender yanında yoğurt yemeniz çok leziz olsada yoğurt etteki demirin emilimini azaltacaktır. Kansızlık problemi varken iskender yemek doğru et tüketim şekli değildir.
  • Yemeklerle beraber veya yemeklerden hemen sonra çay veya kahve tüketmeyin. Yemeklerden yaklaşık bir buçuk saat sonra dilediğiniz kadar çay veya kahve tüketebilirsiniz.
  • Kahvaltılarda 1- 2 tatlı kaşığı kadar pekmez günlük demir ihtiyacının çoğunu karşılamaktadır. Üzüm pekmezi ya da keçiboynuzu pekmezi tüketebilirsiniz.

Kadınlarda Demir Eksikliği

Demir eksikliği her ay adetlerle kan kaybı ve doğum esnasında kan kaybı nedenleriyle kadınlarda erkeklere nazaran daha sık görülür. Özellikle doğurganlık çağında olanlar, demir ihtiyacı artmış olan hamile ve emziren anneler ilk sırayı alır.

Kadınların doğum kontrol yöntemi olarak kullandığı spiral (RİA:Rahim İçi Araç) demir eksikliğine neden olabilir. Doğum kontrol hapları ise adet kanamalarıyla kaybedilen kanı azaltır. Doğum kontrol hapı kullanan kadının demir kaybı yaklaşık yarı yarıya azalır.

Demir eksikliği kadınlardan sonra en çok büyüme çağında demir ihtiyacı fazla çocuklarda ve uzun dönem asprin ve ağrı kesici kullanan kişilerde de görülür.

Hamilelikte Demir Eksikliği

Demir eksikliği hamilelerin yüzde 50’sinde görülür. Demir eksikliği gebelerde halsizlik çarpıntı, nefes darlığı, uykuya meyillilik gibi şikayetler yaratabilir.

Çocuk sahibi olmak isteyen kadınların, gebelik öncesi kan tahlili yaptırmaları önerilir. Demir, vitamin B, folat ve vitamin D gibi değerlerin ölçtürmesi ve eksik olanların gebelik başlamadan yerine konması gebelik sürecinin çok daha sağlıklı geçmesini sağlar. Çocuğun sağlıklı doğmasına yardımcı olur.

Çocuk sahibi olmak isteyen kadınların veya gebelerin demir içeriği yüksek besinleri bol tüketmesi önerilir. Gebelik öncesi ve gebelik başlangıında folik asit kullanılması bebeğin nöral tüp defektleriyle doğmasına engel olur. Folik asit anne karnındaki bebeğin sinir sisteminin sağlıklı gelişmesi için gereklidir.

Demir eksikliği olan gebe beslenme konusunda “Demir Eksikliğinde Doğru Beslenme” konusuna özellikle dikkat etmelidir.

Gebelik için daha fazla önerilerimiz  “Gebe Kalmak İsteyen Kadın: Nelere Dikkat Edilmeli?” yazımızda.

Demir Eksikliği Anemisi için hangi doktora gidilir?

  • Demir eksikliği aneminiz var mı? Varsa ne kadar şiddetli? Bu soruların cevabını aile hekiminizden alabilirsiniz.
  • 6 ay demir ilacı kullanmanıza rağmen demir eksikliğinizin devam etmesi durumunda anemi sebebi olacak başka hastalıklar gündeme gelir. Bu durumda detaylı tetkik ve incelemeler için iç hastalıkları (dahiliye) doktorunuza randevu alabilirsiniz.
  • Eğer adet kanamalarınız uzun sürüyor ve kanamalarınız çok oluyorsa kadın hastalıkları ve doğum polikliniğine randevu alınız.
  • Eğer idrar yaparken kan geliyorsa ve aynı zamanda ilaç kullanmanıza rağmen düzelmeyen aneminiz varsa üroloji polikliniğine randevu alınız.
  • Eğer dışkı yaptığınızda kakanızda kan görüyorsanız genel cerrahi polikliniğine randevu alınız.

Hakkında Dr.Abdulkadir PolatVerifiedSeviye 5

Merhabalar, ben Abdulkadir Polat. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi mezunuyum ve İstanbul'da Aile Hekimliği yapıyorum. Değerli dostlar biriktirebilmek ve güzel projeleri hayata geçirebilmek ümidiyle ? Sağlıcakla..

Beni Takip Et

Yorum ( 1 )

  1. Sağolsun, valla hap gibi yazılar ya:3

Bu konu hakkında soru sor

Güvenlik Kodu
Captcha güncellemek için resime tıkla