Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Kefet
Ara
Ara
Menu
Men羹
ocukocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
Kad覺nKad覺n
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Souk Alg覺nl覺覺Souk Alg覺nl覺覺
Mental Sal覺kMental Sal覺k
Sal覺kl覺 Sa癟larSal覺kl覺 Sa癟lar
Cinsel Sal覺kCinsel Sal覺k
Cilt ve G羹zellikCilt ve G羹zellik

inko Toksisitesi

inko toksisitesi 癟inko takviyeleri, 癟inko ila癟lar覺 veya 癟inko i癟eren multivitaminler a覺r覺 dozda al覺nd覺覺nda meydana gelir. Ayr覺ca 癟inko i癟eren ev 羹r羹nlerinin kazara yutulmas覺 da 癟inko toksisitesine neden olabilir.

mide bulant覺s覺 ve kar覺n ar覺z覺_癟inko zehirlenmesi_癟inko fazlal覺覺_hekimim yan覺mda

ou insan i癟in g羹nl羹k 40 mg’a kadar 癟inko takviyesi alman覺n olumsuz yan etkilere neden olmas覺 beklenmez. Bununla birlikte 40 mg 羹zerinde 癟inko takviyesi almak 癟inko toksisitesi gelimesine, k覺sa ve uzun vadede 癟eitli yan etki riskleri gelimesine neden olabilir.

inko, v羹cudunuzda 100’den fazla kimyasal reaksiyonda yer alan 繹nemli bir mineraldir. inko eksiklii ba覺覺kl覺k sisteminin zay覺flamas覺, yaralar覺n ge癟 iyilemesi ve b羹y羹me gerilii gibi bir癟ok sal覺k sorununa neden olur. Peki 癟inko toksisitesi ne gibi sorunlara neden olur?

inko yeni DNA 羹retimi, h羹cre b繹l羹nmesi ve dolay覺s覺yla b羹y羹me ve gelime i癟in gereklidir. Ayr覺ca ba覺覺kl覺k sisteminin g羹癟lenmesinde, yaralar覺n h覺zl覺ca iyiletirilmesinde ve ve 羹reme sal覺覺nda 癟inko gereklidir (1). Peki, 癟ok fazla 癟inko al覺rsan覺z ne olur?

inko i癟in 繹nerilen en y羹ksek g羹nl羹k al覺m: 40 mg’d覺r (1).

inko a癟覺s覺ndan bilinen en zengin besinlerden biri istiridyedir. 100 graml覺k istiridye porsiyonu yemek g羹nl羹k 癟inko ihtiyac覺n覺n 5 kat覺ndan fazla 癟inko salar.

Baz覺 doal besinler o kadar 癟ok 癟inko i癟erirler ki, onlar覺 yediinizde g羹nl羹k 癟inko al覺m 羹st s覺n覺r覺n覺n (40 mg) 癟ok 羹zerinde 癟inko alm覺 olursunuz. Ancak doal besinlerle ne kadar 癟ok 癟inko al覺n覺rsa al覺ns覺n bilinen bir a覺r覺 doz 癟inkoya bal覺 yan etki bildirilmemitir (2).

Bulant覺 ve kusma

Mide bulant覺s覺 ve kusma, 癟inko toksisitesinin yayg覺n g繹r羹len yan etkileridir.

Souk alg覺nl覺覺 tedavisinde 癟inko takviyelerinin etkinlii 羹zerine yap覺lan 17 癟al覺man覺n g繹zden ge癟irilmesi; 癟inkonun souk alg覺nl覺覺 s羹resini azaltabilecei ancak yan etkiye neden olma s覺kl覺覺n覺n y羹ksek olduunu g繹stermitir. al覺ma kat覺l覺mc覺lar覺n覺n %46’s覺 mide bulant覺s覺 yaad覺klar覺n覺 bildirdi (3).

225 mg’覺n 羹zerindeki 癟inko dozlar覺 kusturucudur. Bu kadar y羹ksek 癟inko dozlar覺, h覺zl覺 bir ekilde kusmaya neden olabilir. Bir vakada, 570 mg’l覺k tek bir 癟inko dozundan sadece 30 dakika sonra iddetli bulant覺 ve kusma balad覺 (4, 5).

Bununla birlikte, daha d羹羹k dozlarda da kusma meydana gelebilir. G羹nde 150 mg 癟inko alan 47 sal覺kl覺 insanda yap覺lan alt覺 haftal覺k bir 癟al覺mada, kat覺l覺mc覺lar覺n yar覺s覺ndan fazlas覺 bulant覺 ve kusma yaad覺 (6).

Kusma, a覺r覺 癟inko al覺m覺ndan kaynaklanabilecek sal覺k risklerini ortadan kald覺rabilir. Asl覺nda v羹cudunuz, a覺r覺 癟inko alman覺n zararlar覺ndan kurtulmak i癟in kendini kusturarak midenizi temizleme yoluna gidebilir. Ancak a覺r覺 癟inko al覺m覺 sonras覺 kusmak, 癟inko toksisitesinin neden olabilecei t羹m yan etkilere engel olamayabilir.

Doktor 繹nerisi olmadan g羹nl羹k 繹nerilen en y羹ksek 癟inko dozunun (40 mg) 羹zerinde 癟inko almay覺n覺z. Eer fazla miktarda 癟inko ald覺ysan覺z ve bulant覺 veya kusma hissi ya覺yorsan覺z l羹tfen doktorunuza dan覺覺n.

Mide bulant覺s覺 ve kusma, toksik miktarlarda 癟inko al覺m覺na kar覺 gelien yayg覺n ve genellikle ani balayan reaksiyonlard覺r.

Mide ar覺s覺 ve ishal

A覺r覺 癟inko al覺m覺 sonras覺 mide ar覺s覺 ve ishal genellikle bulant覺 ve kusma ile birlikte g繹r羹l羹r. Mide ar覺s覺 ve ishal 癟inko toksisitesinin s覺k g繹r羹len belirtileridir. Baz覺 durumlarda, ciddi sindirim sistemi hasar覺 ve kanama meydana gelebilir.

Eer v羹cunuza zarar verebilecek bir eyler yer veya i癟erseniz, v羹cudunuz ak覺lc覺 bir y繹ntemle kusarak yukar覺dan ve ishal olarak aa覺dan bu zararl覺 eyleri 癟覺karmaya 癟al覺覺r.

Souk alg覺nl覺覺 tedavisinde 癟inko takviyelerinin etkinlii 羹zerine yap覺lan 17 癟al覺man覺n incelenmesi; kat覺l覺mc覺lar覺n yakla覺k %40’覺n覺n kar覺n ar覺s覺 ve ishal yaad覺覺n覺 g繹sterdi (3).

Nadir olmas覺na ramen, a覺r覺 癟inko al覺m覺na bal覺 ba覺rsak tahrii ve sindirim sistemi kanamas覺 da bildirilmitir.

Bir vaka 癟al覺mas覺nda, bir kii akne tedavisi i癟in g羹nde iki kez 220 mg 癟inko s羹lfat ald覺ktan sonra ba覺rsak kanamas覺 yaad覺 (7).

stelik, % 20’den fazla 癟inko klor羹r konsantrasyonlar覺n覺n gastrointestinal sistemde geni a覺nd覺r覺c覺 hasara neden olabilecei bilinmektedir (8, 9).

inko klor羹r, 癟inko takviyelerinde kullan覺lmaz. Ancak ev 羹r羹nlerinin kazara yutulmas覺 nedeniyle 癟inko klor羹r zehirlenmesi meydana gelebilir. Yap覺t覺r覺c覺lar, dolgu macunlar覺, lehim pastalar覺, temizlik kimyasallar覺 ve ahap kaplama 羹r羹nlerinin t羹m羹 癟inko klor羹r i癟erir.

Grip benzeri belirtiler

nerilen en y羹ksek dozdan (g羹nl羹k 40 mg) daha fazla 癟inko almak ate, titreme, 繹ks羹r羹k, ba ar覺s覺 ve yorgunluk gibi grip benzeri semptomlara neden olabilir (10).

Bu gibi belirtiler, dier minerallerin a覺r覺 al覺mlar覺nda (toksisite) ve dier bir癟ok sal覺k sorununda ortaya 癟覺kabilir. Bu nedenle bu belirtilerle 癟inko toksisitesi tan覺s覺n覺 koymak zordur.

Doktorunuz 癟inko toksisitesi dahil olmak 羹zere herhangi bir mineral toksisitesinden 羹phelendiinde beslenme d羹zeniniz ve kulland覺覺n覺z t羹m ila癟lar ve takviyeler hakk覺nda size sorular soracakt覺r. Kulland覺覺n覺z t羹m besin takviyeleri hakk覺nda doktorunuza yeterli bilgiyi verdiinizden emin olun.

Ayr覺ca doktorunuz, kandaki mineral seviyelerinizi g繹rmek 羹zere kan tahlili yapt覺rman覺z覺 da 繹nerebilir.

HDL (iyi) kolesterol seviyesinin d羹mesi

HDL iyi kolesterol olarak bilinir 癟羹nk羹 kolesterol羹 v羹cudunuzdan at覺lmak 羹zere karacierinize ta覺r. Dolay覺s覺yla HDL, asl覺nda kandaki kolesterol seviyesini d羹羹rmeye yard覺m eder.

Yetikinler i癟in HDL kolesterol seviyesinin 40 mg/dL’den y羹ksek olmas覺 繹nerilmektedir. D羹羹k HDL seviyeleri, kalp-damar hastal覺覺 yaama riskinizi artt覺r覺r.

inko ve kolesterol d羹zeyleri 羹zerine yap覺lan birka癟 癟al覺man覺n incelenmesi, g羹nde 50 mg’dan fazla 癟inko takviyesinin “iyi” HDL seviyenizi d羹羹rebileceini ve “k繹t羹” LDL kolesterol羹n羹z 羹zerinde herhangi bir etkisi olmayaca覺n覺 d羹羹nd羹rmektedir (11, 12, 13).

Y羹ksek dozda ve uzun s羹reli 癟inko takviyesi almak, HDL “iyi” kolesterol seviyelerinde d羹羹e neden olabilir. Bu, kalp-damar rahats覺zl覺覺 yaama riskinizi artt覺r覺r.

襤nceleme ayr覺ca, g羹nde 30 mg 癟inko dozunun, 14 haftaya kadar al覺nd覺覺nda HDL 羹zerinde hi癟bir etkisi olmad覺覺n覺 belirtiyor (11). Bu dozun, g羹nl羹k 繹nerilen en y羹ksek doz olan 40 mg’dan daha d羹羹k olduuna dikkat ediniz.

Kolesterol seviyelerini etkileyen 癟ok fazla fakt繹r vard覺r. Yine de uzun s羹reli 癟inko takviyeleri al覺yorsan覺z 癟inkonun HDL (iyi kolesterol) d羹羹r羹c羹 etkisine dikkat etmelisiniz.

Damak tad覺nda bozulma

inko tat alma duyunuz i癟in 繹nemlidir. Asl覺nda, 癟inko eksiklii hipoguzi ad覺 verilen bir duruma yani tat alma yeteneinizde bir ilev bozukluuna neden olabilir (1).

襤lgin癟 bir ekilde, 繹nerilen seviyelerin 羹zerinde (a覺r覺) al覺nan 癟inko, az覺n覺zda k繹t羹 veya metalik bir tat da dahil olmak 羹zere tat deiikliklerine neden olabilir.

Damak tad覺n覺n bozulmas覺na neden olan bu yan etki, souk alg覺nl覺覺 tedavisi i癟in gelitirilen 癟inko pastilleri veya s覺v覺 癟inko takviyeleri hakk覺nda arat覺rma yapan 癟al覺malarda rapor edilmitir.

Baz覺 癟al覺malar faydal覺 sonu癟lar bildirse de, kullan覺lan dozlar genellikle g羹nde 40 mg’覺n olduk癟a 羹zerindedir ve yan etkiler yayg覺nd覺r (3).

rnek olarak bir haftal覺k bir arat覺rmaya kat覺lanlar覺n %14’羹, uyan覺kken her iki saatte bir 25 mg 癟inko takviyesi a覺zlar覺nda 癟繹zd羹kten sonra gelien tat bozukluu yan etkisinden yak覺nd覺 (14).

S覺v覺 癟inko takviyesi kullan覺lan baka bir 癟al覺mada, kat覺l覺mc覺lar覺n %53’羹 a覺zlar覺nda metalik tat bildirmitir. Ancak, bu semptomlar覺n ne kadar s羹rd羹羹 belirsizdir (15).

inko takviyelerini, pastilleri veya ila癟lar覺 kullan覺yorsan覺z, 羹r羹n belirtildii ekilde al覺nsa bile bu yan etkilerin ortaya 癟覺kabileceini unutmay覺n.

Bak覺r eksiklii

G羹nde 40 mg’覺n 羹zerinde al覺nan d羹zenli ve uzun s羹reli 癟inko dozlar覺, bak覺r emilimini engelleyebilir. Bu, 癟eitli kan hastal覺klar覺yla ilikili bak覺r eksikliine neden olabilir.

inko ve bak覺r, ince ba覺rsa覺n覺zdan kana emilmek i癟in birbiriyle rekabet ederler.

nerilenden fazla al覺nan 癟inko takviyeleri, v羹cudunuzun bak覺r覺 emme kabiliyetine m羹dahale edebilir. Zamanla, bu bak覺r eksikliine neden olabilir.

inko ve demir gibi bak覺r da insan sal覺覺 i癟in 繹nemli bir mineraldir.

Bak覺z, demir emilimine ve demir metabolizmas覺na yard覺mc覺 olarak k覺rm覺z覺 kan h羹cresi 羹retimini destekler. Beyaz kan h羹cresi oluumunda rol oynar ve ba覺覺kl覺k sisteminin g羹癟l羹 olmas覺 i癟in gereklidir. G羹癟l羹 ve sal覺kl覺 kemikleri destekler ve sinir sisteminizin d羹zg羹n 癟al覺mas覺n覺 salar (17).

K覺rm覺z覺 kan h羹creleri v羹cudunuzda oksijen ta覺rken, beyaz kan h羹creleri ba覺覺kl覺k fonksiyonunuzda kilit oyunculard覺r.

inko nedeniyle gelien bak覺r eksiklii, 癟eitli kan hastal覺klar覺yla ilikilidir (17, 18, 19):

  • Demir eksiklii anemisi: V羹cudunuzdaki yetersiz miktarda demir nedeniyle yeterli veya sal覺kl覺 k覺rm覺z覺 kan h羹creleri 羹retilemez. Demir eksiklii anemisi geliir.
  • Sideroblastik anemi: Demiri d羹zg羹n bir ekilde metabolize edememe nedeniyle sal覺kl覺 k覺rm覺z覺 kan h羹crelerinin eksiklii.
  • N繹tropeni: Oluumlar覺ndaki bir bozulma nedeniyle sal覺kl覺 beyaz kan h羹crelerinin eksiklii.

Bak覺r eksikliiniz varsa bak覺r takviyelerinizi 癟inko i癟eren takviye veya ila癟larla birlikte almamaya 繹zen g繹sterin.

Enfeksiyon s覺kl覺覺nda art覺

inko, ba覺覺kl覺k sisteminin sal覺kl覺 ekilde 癟al覺mas覺 i癟in gerekli ve 繹nemli olmas覺na ramen, 癟ok fazla 癟inko, ba覺覺kl覺k yan覺t覺n覺z覺 zay覺flatabilir (17).

Bu genellikle anemi ve n繹tropeninin bir yan etkisidir, ancak 癟inko kaynakl覺 kan hastal覺klar覺n覺n d覺覺nda da ortaya 癟覺kt覺覺 g繹sterilmitir.

Laboratuvar ortam覺nda yap覺lan 癟al覺malarda, fazla 癟inko, bir t羹r beyaz kan h羹cresi olan T h羹crelerinin ilevini azaltm覺t覺r. T h羹creleri, zararl覺 patojenlere balanarak ve onlar覺 yok ederek ba覺覺kl覺k sisteminde 繹nemli bir rol oynar (17, 20, 21).

襤nsan 癟al覺malar覺 da bunu desteklemektedir, ancak sonu癟lar daha az tutarl覺d覺r.

11 sal覺kl覺 erkekle yap覺lan k羹癟羹k bir 癟al覺mada, alt覺 hafta boyunca g羹nde iki kez 150 mg 癟inko yuttuktan sonra kat覺l覺mc覺lar覺n ba覺覺kl覺k tepkisi azald覺覺 bulundu (22).

Bununla birlikte, bir ay boyunca g羹nde 羹癟 kez 110 mg 癟inko takviyesinin yal覺 yetikinler 羹zerinde etkileri farkl覺l覺klar g繹sterdi. Baz覺lar覺n覺n ba覺覺kl覺k sistemi g羹癟lenirken baz覺lar覺n覺n ba覺覺kl覺k yan覺t覺 zay覺flad覺 (23).

G羹nl羹k 繹nerilen en y羹ksek miktar olan 40 mg 羹zerinde 癟inko takviyesi, ba覺覺kl覺k tepkinizi bask覺layarak sizi hastal覺k ve enfeksiyonlara kar覺 daha duyarl覺 hale getirebilir.

Tedavi

A覺r覺 癟inko ald覺覺n覺z覺n fark覺ndaysan覺z veya a覺r覺 miktarda 癟inko ald覺覺n覺zdan 羹pheleniyorsan覺z h覺zl覺ca bir sal覺k kuruluuna bavurun.

inko zehirlenmesi potansiyel olarak yaam覺 tehdit eder. Bu nedenle, 癟inko zehirlenmesi tedavisi i癟in bir acil serviste hemen t覺bbi yard覺m almak 繹nemlidir.

S羹t羹n i癟indeki y羹ksek miktarda kalsiyum ve fosfor, sindirim sistemindeki 癟inkonun emilimini engellemeye yard覺mc覺 olabileceinden, s羹t i癟meniz 繹nerilebilir. Aktif k繹m羹r benzer bir etkiye sahiptir (24).

iddetli zehirlenme vakalar覺nda elatlay覺c覺 ajanlar da kullan覺labilir. Bunlar kanda balanarak fazla 癟inkonun v羹cuttan at覺lmas覺na yard覺mc覺 olur. Daha sonra h羹creleriniz taraf覺ndan emilmek yerine idrar覺n覺zla at覺l覺r.

inko takviyeleri nas覺l kullan覺lmal覺?

Baz覺 g覺dalar g羹nde 40 mg 羹st s覺n覺r覺n覺n olduk癟a 羹zerinde 癟inko i癟erirler. En 癟ok 癟inko i癟eren besinler ne kadar t羹ketilirse t羹ketilsinler, 癟inko zehirlenmesine neden olabilecek bir vaka bildirilmemitir.

inko zehirlenmesi, multivitaminler, besin takviyeleri ve 癟inko ila癟lar覺n覺n a覺r覺 kullan覺m覺 sonras覺nda geliebilir. G羹nl羹k 癟inko ihtiyac覺n覺za g繹re takviye kullan覺n veya doal olarak bol miktarda 癟inko i癟eren besinleri tercih edin.

YaErkekKad覺nGebelikEmzirme
0 6 ayl覺k2 mg*2 mg*
7 12 ayl覺k3 mg3 mg
1 3 ya3 mg3 mg
4 8 ya5 mg5 mg
9 13 ya8 mg8 mg
14 18 ya11 mg9 mg12 mg13 mg
19 ya ve 羹zeri11 mg8 mg11 mg12 mg
RDA deerlerini g繹sterir. *Adequate Intake (AI)

inko i癟in 繹nerilen en y羹ksek g羹nl羹k al覺m覺n 40 mg olduunu unutmay覺n (1).

inko toksisitesinin hem akut hem de kronik etkileri olabilir. Zehirlenme belirtilerinizin iddeti b羹y羹k 繹l癟羹de doz ve al覺m s羹resine bal覺d覺r.

Y羹ksek dozda 癟inkonun k覺sa s羹rede yutulmas覺 y羹ksek ihtimalle bulant覺, kusma ve mide ar覺s覺 gibi gastrointestinal belirtilere neden olabilir. inko i癟eren ev 羹r羹nlerinin kazara yutulmas覺 gibi ciddi ve tehlikeli durumlarda, sindirim sisteminde korozyon ve kanama meydana gelebilir.

Uzun s羹reli 癟inko takviyesi kullan覺m覺 ise, HDL (iyi) kolesterol seviyesinin d羹mesine, bak覺r eksikliine ve ba覺覺kl覺k sisteminin zay覺flamas覺 gibi ani gelimeyen ancak daha ciddi yan etkilere neden olabilir.

Genel olarak herhangi bir 癟inko takviyesi veya multivitamin kullanmadan 繹nce bir sal覺k profesyoneline dan覺man覺zda fayda vard覺r. Doktorunuz 癟inko eksiklii durumunda ihtiyac覺n覺za, genel sal覺k durumunuza ve beslenme koullar覺n覺za g繹re doz ayarlamas覺 yapacakt覺r.

hy

Hekimim Yan覺mda mobil uygulamas覺n覺 indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile iaretlenmilerdir