Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Kefet
Ara
Ara
Menu
Men羹
ocukocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
Kad覺nKad覺n
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Souk Alg覺nl覺覺Souk Alg覺nl覺覺
Mental Sal覺kMental Sal覺k
Sal覺kl覺 Sa癟larSal覺kl覺 Sa癟lar
Cinsel Sal覺kCinsel Sal覺k
Cilt ve G羹zellikCilt ve G羹zellik

D vitamini

D vitamini, yada eriyen d繹rt vitaminden biridir(A,D,E ve K). Kalsiyum ve fosfor emiliminde 繹nemli bir vitamindir. Eskiden vitamin olarak tan覺mland覺 ancak g羹n羹m羹zde v羹cutta sentezi olan 繹nemli bir steroid hormonu olduu biliniyor. D vitaminin g繹revleri ve D vitamini takviyesi 繹nerileri neler?

D vitamini - HekimimYanimda.com

D vitamini, ba覺覺kl覺k sistemini ve inflamosyonu d羹zenler. Renin-Anjiotensin sistemi ile ilikilidir. Vitamin D resept繹rleri (VDR) ile neredeyse t羹m h羹crelere etki eder. D vitamini v羹cudumuzda sentezlenebilir ya da d覺ar覺dan al覺nabilir.

1. D vitamini nas覺l sentezlenir?

G羹neten gelen ultraviyole B (UVB) 覺覺nlar覺 ile ciltte sentezlenir. UVB daha yatay gelen ve cilt kanserine neden olmayan bir g羹n 覺覺覺 t羹r羹d羹r.

  1. Deride bulunan 7 dehidrokolesterol, 290-315nm ultraviyole B g羹ne 覺覺nlar覺 ile provitamin D3‘e d繹n羹羹r
  2. Provitamin D3 覺s覺 etkisiyle vitamin D3 繹nc羹l羹 olan previtamin D3‘e d繹n羹羹r.
  3. Ciltte sentezlenen vitamin D3, karacierde 25(OH)D vitamini olarak aktif hale d繹n羹羹r. Aktif hale gelen vitamin D, v羹cuda da覺l覺r ve h羹creler 羹zerinde bulunan vitamin D resept繹rlerini (VDR) uyar覺r. 

G羹n 覺覺覺ndan vitamin D sentezinin salanabilmesi i癟in, 癟覺plak cildinizin g羹ne 覺覺nlar覺na dorudan temas etmesini salay覺n. Cam arkas覺nda g羹nelenmeyin ve hatta g羹ne kremi dahi kullanmay覺n. 20 dk g羹nee sabredin!

D vitamininden zengin besinler nelerdir? Yal覺 bal覺klar, yumurta, mantar, karacier ve s羹t 羹r羹nleri bol miktarda D vitamini i癟erir.

2. D vitamininden zengin besinler nelerdir?

  • Yal覺 bal覺klar; somon, sardalya, bal覺k ya覺 ve konserve ton bal覺覺…
  • Yumurta sar覺s覺
  • Karacier
  • Mantar
  • S羹t, peynir ve yourt
  • Tah覺l
  • Maydanoz
  • Portakal suyu

Vitamin D2 (ergocalciferol), bitkilerden ve mantarlardan elde edilir. Vitamin D3 (cholecalciferol), hayvansal g覺dalardan ve bal覺klardan elde edilir. Kan deerlerinden 繹l癟羹len 25(OH) D vitamini, vitamin D2 ve vitamin D3’羹n toplam覺d覺r.

D vitamini v羹cutta s羹rekli kullan覺m ve t羹ketim halindedir. Yeterli D vitamini 羹retilemedii veya d覺ardan al覺namad覺覺 zaman eksiklii g繹r羹l羹r. D vitamini eksiklii 羹lkemizde pandemi denecek kadar 癟ok g繹r羹lmektedir. Neredeyse her 10 kiiden 9’unda D vitamini eksiklii g繹r羹lmektedir. 

3. D vitamini eksiklii

D vitamini eksiklii unlara neden olabilir:

  • Enflamasyon artar. Enfeksiyonlar覺n s羹resi uzar.
  • Pankreas beta h羹crelerinde fonksiyon bozukluklar覺 g繹r羹l羹r. Tip 2 eker hastal覺覺 gelime riski artar.
  • 襤ns羹lin 羹reten genlerin aktivasyonu azal覺r yani ins羹lin 羹retimi azal覺r.
  • Vitamin D azalmas覺 ile Renin-Anjiotensin-Aldosteron-Sistemi daha fazla 癟al覺覺r. Anjiotensin 2 artar. 襤ns羹lin sekresyonu azal覺r.
  • Vitamin D azald覺覺nda Paratiroid hormon (PTH) artar.
  •  襤ns羹lin direnci geliir: D vitamini PPAR-delta (peroksizom proliferat繹r aktive resept繹r-delta) expresyonunu artt覺rarak iskelet kas覺 ve ya dokusunda ins羹lin duyarl覺l覺覺n覺n artt覺r覺r.Vitamin D eksiklii ile PPAR-delta ekspresyonu azal覺r ins羹lin direnci geliir.

4. D vitamini eksikliinin belirtileri

Bu belirtilere sahipseniz veya D vitamini eksikliiniz olduunu d羹羹n羹yorsan覺z doktorunuza m羹racaat ediniz.

5. D vitamini ne ie yarar?

5.1. D vitamini eksiklii eker hastal覺覺 g繹r羹lme riskini artt覺r覺r.

 襤ns羹lin duyarl覺l覺覺 ile D vitamini ilikilidir. D vitamini ins羹lin resept繹rlerinin ekspresyonunu uyararak ins羹lin duyarl覺l覺覺n覺 d羹zenler. Vitamin D eksiklii, ins羹lin direncini artt覺r覺r. Pankreasta ins羹lin 羹reten beta h羹crelerinde fonksiyon bozukluuna neden olur. 襤ns羹lin hormonunun 羹retimi azal覺r. HbA1c deerleri y羹ksek olan kiilerde mutlaka vitamin D d羹zeylerinin kontrol edilmesi gerekir. (1)

5.2. D vitamini eksiklii, otizm riskini artt覺r覺r.

Vitamin D’si d羹羹k olan gebelerin 癟ocuklar覺nda otizm g繹r羹lme oran覺 artm覺t覺r. Gebelikte (5000 IU / g羹n) ve bebeklik ve erken 癟ocukluk d繹neminde (1000 IU / g羹n) D vitamini takviyesi otizmli bir annenin otistik 癟ocua sahip olma oran覺n覺 %20’den %5’e indirmitir. (2)

Vitamin D bebeklerin sal覺kl覺 domalar覺 ve sal覺kl覺 b羹y羹meleri i癟in gereklidir. D vitamini d羹zeyi d羹羹k olan annelerin bebeklerinde Tip1 diyabet ve Otizm hastal覺覺 g繹r羹lme s覺kl覺覺 artm覺t覺r. D vitamini bebeklerde; solunum sisteminin, beyin ve sinir sisteminin, kemik ve kas sisteminin gelimesi i癟in gereklidir.

5.3. D vitamini kanser ilerlemesini s覺n覺rlayabilir veya 繹nleyebilir.

Vitamin D metaboliti olan kalsitriol h羹cre d繹ng羹s羹n羹 d羹zenler, apoptosisi ind羹kler, h羹cre farkl覺lamas覺n覺 tevik eder ve t羹m繹r mikro癟evresinde anti-enflamatuar fakt繹r olarak hareket eder. 襤n vitro ve in vivo hayvan modellerinde, kalsitriol羹n kanser h羹crelerinde anti-proliferatif, pro-diferansiatif ve pro-apoptotik etkiye sahip olduu g繹sterilmitir. (3)

5.4. D vitamini eksikliinde osteoporoz riski artar.

D vitamini eksiklii durumlar覺nda, ba覺rsaklardan kalsiyum emiliminde azalma meydana gelir. D vitamini azald覺覺nda, 1,25 (OH) 2D, osteoblastlardaki resept繹rlerle etkileime girerek osteoklastlar覺n oluumuna neden olur. Osteoklast kemik dokusunu par癟alayacak enzimler 羹retir, sonu癟ta kemiklerdeki kalsiyum ve dier mineraller serbest kalarak kana ge癟er. Kemiklerdeki kalsiyum oran覺n覺n azalmas覺na neden olan Vitamin D eksiklii, kemiklerin g羹癟s羹zlemesine ve k覺r覺lmalar覺n daha kolay hale gelmesine neden olur. (4)

5.5. D vitamini eksikliinde otoi羹m羹n hastal覺k g繹r羹lme riski artar.

Multipl skleroz (MS), romatoid artrit (RA), diabetes mellitus (DM), inflamatuar barsak hastal覺覺 ve sistemik lupus eritematozus (SLE) de dahil olmak 羹zere bir癟ok otoimm羹n hastal覺klar覺 ile D vitamini eksiklii ilikili epidemiyolojik kan覺tlar artmaktad覺r. (5)

5.6. Enfeksiyonlardan korunman覺za yard覺mc覺 olur.

K覺 mevsiminde vitamin D destei, 繹zellikle okul 癟a覺 癟ocuklar覺nda influenza A g繹r羹lme ihtimalini ciddi oranda azaltabilir. D vitamininin d羹羹k olduu kiilerin D vitamini y羹ksek olan kiilere g繹re gribal hastal覺覺 ge癟irdii g羹n say覺s覺 daha fazlad覺r. (6)

Gebelikte vitamin D eksiklii, gebeliin ilk 3 ay覺nda bakteriyel vajinozis g繹r羹lmesi riskini artt覺r覺r. (8)

5.7. Ba覺覺kl覺k sisteminin g羹癟lenmesine yard覺mc覺 olur.

D vitamini d羹羹k olmas覺, kiilerin enfeksiyonlara yakalanma riskini ve hasta kald覺klar覺 g羹n say覺s覺n覺 artt覺r覺r. (7)

5.8. D vitamini eksiklii izofreni hastalar覺n覺n atak ge癟irme riskini artt覺r覺r.

izofreni hastalar覺nda total D vitamini d羹zeyleri ile psikotik psikopatoloji aras覺nda korelasyon vard覺r. izofreni ata覺 esnas覺nda 繹l癟羹len vitamin D d羹zeyleri, remisyondaki izofreni hastalar覺na nazaran olduk癟a d羹羹k 癟覺kt覺覺 bulunmutur. (9)

5.9. D vitamini iskelet sisteminin gelimesini salar.

Sporcular覺 kemik k覺r覺klar覺ndan ve sakatl覺klardan korur. D vitamini kemik b羹y羹mesi, younluu ve yeniden yap覺lanmas覺 i癟in gereklidir ve vitamin D yetersizliinde kemik kayb覺 veya yaralanma meydana gelecektir. D羹羹k D vitamini kemik k覺r覺lmas覺n覺 artt覺r覺r, bu da stres k覺r覺覺 gibi kemik yaralanmas覺 riskini art覺r覺r. (10)

5.10. D vitamini kaslar覺n daha g羹癟l羹 olmas覺n覺 salar.

Sporcular覺n daha baar覺l覺 olmas覺nda yard覺mc覺d覺r. D vitamini d羹zeyi d羹羹k olan bireylerde, vitamin D takviyesinin kas g羹c羹n羹 artt覺rabilecei 繹ne s羹r羹lm羹t羹r. D vitamini takviyesiyle, tip II (h覺zl覺 seirme) kas liflerinin boyut ve miktar覺nda art覺 olur. Tip II lifleri g羹癟 ve anaerobik aktivitelerde gereklidir. Yalanan pop羹lasyonda kas g羹癟s羹zl羹羹 nedeniyle yaanabilecek d羹meleri 繹nlemek i癟in vitamin D takviyesi 繹nerilir. (10)

5.11. D vitamini eksikliinde sa癟 d繹k羹lmeleri artar.

D vitamini sa癟 d繹k羹lmelerini azaltabilir. D vitamini, etkisini D vitamini resept繹r羹 (VDR) ile uygular. VDR, sa癟 folik羹l羹 b羹t羹nl羹羹 i癟in 癟ok 繹nemlidir. Normal k覺l folik羹l羹 d繹ng羹s羹 i癟in D vitamini gereklidir ancak morfojenez i癟in gerekli deildir. D vitamini eksiklii keratinositlerin farkl覺lamas覺n覺 engelleyebilir ve normal postnatal k覺l folik羹l羹 d繹ng羹s羹n羹 bozabilir. (11)

5.12. D vitamini eksikliinde kalp hastal覺klar覺na yakalanma riski artar.

D vitamini eksiklii (25(OH)D <20 ng/mL) ile, kendiliinden bildirilen koroner kalp hastal覺覺, kalp yetmezlii ve periferik vask羹ler hastal覺k prevalans覺n覺n artmas覺 ilikili bulunmutur. Hem koroner kalp hastal覺覺 hem de kalp yetmezlii olanlarda, D vitamini d羹zeylerinin d羹羹k olduu tespit edilmitir. (12)

5.13. D vitamini eksikliinde hipertansiyon riski artar.

D vitamini kan bas覺nc覺n覺n d羹zenlenmesinde etkilidir. Artan 25(OH)D vitamini konsantrasyonunun hipertansiyon riskini azalt覺r. Vimaleswaran, ve arkadalar覺, D vitaminindeki %10’luk art覺覺n; sistolik kan bas覺nc覺nda (-0.37 mmHg, P = 0.052) azalma ve diyastolik kan bas覺nc覺nda (-0.29 mmHg, P = 0.01) azalma ile ilikili olduunu ve hipertansiyon oran覺nda %8.1 azalmay覺 tespit ettiler. Daha sonra yap覺lan bir arat覺rman覺n bulgular覺, artan 25(OH)D konsantrasyonunun hipertansiyon riskini azaltabileceini dorulad覺. (13)

D vitamini 羹retmek i癟in cildiniz g羹ne 覺覺nlar覺na dorudan temas etmelidir.
D vitamini 羹retmek i癟in cildiniz g羹ne 覺覺nlar覺na dorudan temas etmelidir.

6. D vitamini takviyesi ne kadar olmal覺?

Sindirim sisteminden D vitamini takviyesinin yakla覺k yar覺s覺 emileceinden oral al覺mlarda alt s覺n覺r olarak g羹nl羹k 1200IU D vitamini almaya gayret edin. D vitaminini doal yollardan alamayanlar i癟in genel olarak g羹nl羹k 1000IU ile 4000IU aras覺 D vitamini takviyesi 繹nerilmektedir. 

2010 y覺l覺n覺n Kas覺m ay覺nda, T覺p Enstit羹s羹 (IOM) D vitamini takviyesi 繹nerisi,
– 癟ocuk ve yetikinler i癟in 400-600 IU / g羹n (0-70 y覺l),
– yal覺 yetikinler i癟in 800 IU / g羹n (> 70 y覺l)

Hipertansiyon, diyabet veya depresyon gibi rahats覺zl覺覺 olanlarda D vitamini takviyesinin daha 繹nemli olduunu hat覺rlatm覺 olal覺m.

7. Hipervitaminozis D nedir?

Her eyde olduu gibi D vitamini takviyesinin de a覺r覺 yap覺lmas覺 yan etki ve zararlara neden olur. Uzun s羹reli ve a覺r覺 D vitamini takviyesi yap覺lmas覺 sonras覺 D vitaminin 癟ok y羹kselmesine hipervitaminozis D denir.

Hipervitaminozis D vakalar覺 genellikle a覺r覺 takviyede ortaya 癟覺kar. Hipervitaminoz D nadiren bildirilen bir durumdur. Toksisiteye neden olan g羹nl羹k D vitamini al覺m覺n覺n 羹st s覺n覺r覺 bilinmemektedir; Ancak, sal覺kl覺 bir pop羹lasyonda g羹nde 10.000IU’ya kadar g羹venli kabul edildi. (14) D vitamininin tahmini toksik dozu, en az bir ay boyunca g羹nde 100,000IU’den daha b羹y羹k olmal覺d覺r. (15)

8. neriler

  • G羹ne 覺覺覺ndan saklanmay覺n! Vitamin D, g羹ne 覺覺nlar覺 sayesinde sentezlenebilmektedir. G羹ne kremi ya da nemlendiriciler kullanmadan, cildiniz g羹ne 覺覺nlar覺na dorudan temas edecek ekilde g羹nelenmelisiniz. Cam arkas覺ndan, havuz veya deniz i癟erisinden g羹nelenmek vitamin D 羹retimi i癟in anlams覺zd覺r. Eer g羹nee kar覺 allerjiniz veya g羹nelenmenize engel baka bir durumunuz var ise d羹zenli olarak vitamin D takviyesi al覺n.
  • Vitamin D i癟eriinden zengin besinleri bolca t羹ketin.
  • D vitamini takviyelerini eczac覺n覺za dan覺arak, re癟etesiz alabilirsiniz. D vitamini al覺m覺 sonras覺 kusma, s覺k idrara 癟覺kma ve a覺r覺 susama gibi ikayetleriniz balarsa doktorunuza dan覺覺n覺z.
  • Gribal enfeksiyonlardan koruyuculuu olduundan, Ekim-Kas覺m aylar覺nda yeteri kadar D vitamininiz olduundan emin olmak i癟in kan tahlili ile vitamin D deerinizi 繹l癟t羹r羹n.
  • Havan覺n daha kirli olduu ve g羹neli g羹nlerin daha az olduu b繹lgelerde vitamin D takviyenizi artt覺r覺n.
  • K覺 mevsiminde vitamin D takviyenizi artt覺r覺n.
  • Okul, kre, yat覺l覺 yurtlar gibi kalabal覺k ortamlarda yaayanlar覺n gribal enfeksiyonlarla m羹cadele i癟in daha fazla D vitamini almalar覺 繹nerilir.
  • ocuk sahibi olmak isteyen anne adaylar覺 gebe kalmadan 繹nce D vitamini, B12 vitamini, ferritin, folik asit ve hemoglobin d羹zeyini 繹l癟t羹rmelidir.

Kaynak:
1-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4781904/
2-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28217829
3-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4488829/
4-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2621390/
5-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15936743
6-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20219962
7-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3166406/
8-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2682987/
9-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4257987/
10-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3725481/
11-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5751255/
12-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19026311
13-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5356990/
14
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4891171/
15-https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21917864


hy

Hekimim Yan覺mda mobil uygulamas覺n覺 indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak.