N-Asetilsistein (NAC) Nedir?

N-asetilsistein (NAC), bir amino asit olan sisteininin ek formudur. N-asetilsistein; solunum yolu hastal─▒klar─▒, karaci─čer hastal─▒─č─▒, psikiyatrik bozukluklar, diyabet, belirli kanserler ve kimyasal ba─č─▒ml─▒l─▒k dahil olmak ├╝zere ├žok say─▒da sa─čl─▒k sorununa kar┼č─▒ koruyucu olabilir.

L-sistein adl─▒ amino asitin N-asetillenmi┼č t├╝revi olan asetilistein, ayn─▒ zamanda L-sisteinin ├Ân ilac─▒d─▒r. N-asetilsistein (NAC), ├Âncelikle antioksidan ├╝retimindeki rol├╝ nedeniyle ├Ânemlidir.

Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini kontrol alt─▒nda tutmaya yard─▒mc─▒ olan g├╝├žl├╝ bir antioksidan olan glutatyon olu┼čturmak i├žin glutamin ve glisin amino asitleriyle ba─č kurar.

Glutatyon; glisin, sistein ve glutamik asit amino asitlerinden yap─▒lan bir maddedir. Karaci─čer taraf─▒ndan ├╝retilir. H├╝creleri; serbest radikaller, peroksitler ve a─č─▒r metaller gibi reaktif oksijen t├╝rlerinin toksik etkilerinden koruyan bir antioksidand─▒r.

Antioksidan ├Âzellikleri, kalp hastal─▒─č─▒, k─▒s─▒rl─▒k ve baz─▒ psikiyatrik durumlar gibi oksidatif stresin neden oldu─ču di─čer bir├žok rahats─▒zl─▒kla m├╝cadele i├žin de ├Ânemlidir (1).

Sistein amino asiti hem v├╝cutta az miktarda do─čal olarak ├╝retilir hem de hayvansal ve bitki bazl─▒ g─▒dalardan elde edilir. Bu nedenle, sistein yar─▒ esansiyel bir amino asit olarak kabul edilir.

N-Asetilsistein Ne ─░├žin Kullan─▒l─▒r?

N-asetilsistein, glutatyon ├╝retimini art─▒rabilir. Bu sayede h├╝cre b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ koruyarak kanser ve kalp hastal─▒─č─▒ gibi rahats─▒zl─▒klara kar┼č─▒ koruyucu olabilir. Ayr─▒ca baz─▒ hastal─▒klarda iyile┼čmeyi h─▒zland─▒rabilir.

  • Antioksidan ve balgam s├Âkt├╝r├╝c├╝ kapasitesi sayesinde, iltihab─▒ azaltarak ve mukusu par├žalayarak akci─čer fonksiyonunu iyile┼čtirebilir.
  • Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin sa─čl─▒kl─▒ ┼čekilde ├žal─▒┼čmas─▒ ve h├╝cresel hasarla m├╝cadele i├žin gereklidir.

N-asetilsisteinin, a┼ča─č─▒dakiler de dahil olmak ├╝zere, bir├žok sa─čl─▒k sorununu ├Ânleme veya tedavi etme potansiyeline sahip oldu─ču iddia edilmektedir:

Bu iddialar fazla iddial─▒d─▒r. En az─▒ndan ilgili klinik ara┼čt─▒rmalar─▒n oldu─ču iddialar bile, ya ├žal─▒┼čmalar─▒n k├╝├ž├╝k ├žapta olmas─▒ ya da kan─▒tlar─▒n ├žo─ču zaman a┼č─▒r─▒ya ka├žan sonu├žlar─▒ desteklememesi nedeniyle genellikle tatmin edici de─čildir.

Bununla birlikte, ciddi bilimsel ara┼čt─▒rmalarla N-asetilsistein takviyelerinin faydalar─▒na bir g├Âz atal─▒m.

Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k Sistemi

N-asetilsisteinin glutatyon seviyelerini art─▒rma yetene─či, ├že┼čitli hastal─▒klara kar┼č─▒ ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini g├╝├žlendirebilir.

N-asetilsistein ve glutatyon eksikli─či ile ili┼čkili belirli hastal─▒klar ├╝zerine yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k fonksiyonunun iyile┼čtirilebilece─čini d├╝┼č├╝nd├╝rmektedir (2).

Bu, en ├žok insan imm├╝n yetmezlik vir├╝s├╝ (HIV) olan ki┼čilerde incelenmi┼čtir.

─░ki ├žal─▒┼čmaya g├Âre, N-asetilsistein takviyesi almak, do─čal ├Âld├╝r├╝c├╝ h├╝crelerin (natural killer cells) neredeyse tamamen restorasyonu ile ba─č─▒┼č─▒kl─▒k fonksiyonunda ├Ânemli bir iyile┼čme sa─čland─▒ (2, 3, 4).

V├╝cudunuzdaki y├╝ksek N-asetilsistein seviyeleri HIV-1 ├╝remesini bask─▒layabilir (5).

Bir test t├╝p├╝ ├žal─▒┼čmas─▒na g├Âre, grip gibi di─čer ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi bask─▒lanm─▒┼č durumlarda, N-asetilsistein; vir├╝s├╝n ├žo─čalma yetene─čini engelleyebilir. Bu, potansiyel olarak hastal─▒─č─▒n semptomlar─▒n─▒ ve hastal─▒k s├╝resini azaltabilir (6).

Benzer ┼čekilde, di─čer test t├╝p├╝ ├žal─▒┼čmalar─▒, N-asetilsisteini kanser h├╝cresi ├Âl├╝m├╝yle ili┼čkilendirdi ve kanser h├╝cresi replikasyonunu bloke etti─čini g├Âsterdi (7, 8).

Yine de insanlar ├╝zerinde daha fazla ├žal─▒┼čma yap─▒lmas─▒ gerekmektedir. Bu nedenle, kanser tedavisi g├Âr├╝yorsan─▒z, asetilsistein kullanmaya ba┼člamadan ├Ânce doktorunuza dan─▒┼č─▒n (9).

Akci─čer Hastal─▒klar─▒

├çok say─▒da ├žal─▒┼čma, kronik bron┼čit ve kronik obstr├╝ktif akci─čer hastal─▒─č─▒ (KOAH) olan ki┼čilerde N-asetilsistein takviyeinin faydalar─▒n─▒ ara┼čt─▒rd─▒.

13 ├žal─▒┼čmay─▒ ve KOAH’l─▒ toplam 4.155 ki┼čiyi de─čerlendiren bir 2015 analizi, g├╝nde 1.200 miligram (mg) N-asetilsisteinin, plaseboya k─▒yasla akci─čer rahats─▒zl─▒─č─▒ ataklar─▒n─▒n (KOAH alevlenmesi) g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒n─▒ ve ┼čiddetini azaltt─▒─č─▒ sonucuna varm─▒┼čt─▒r (10).

N-asetilsistein, bir antioksidan ve balgam s├Âkt├╝r├╝c├╝d├╝r. Solunum yollar─▒n─▒zdaki mukusu gev┼četerek ve balgam─▒ azaltarak daha rahat nefes alman─▒za yard─▒mc─▒d─▒r.

Bir antioksidan olarak N-asetilsistein, ci─čerlerinizdeki glutatyon seviyelerini yenilemeye yard─▒mc─▒ olur. B├Âylece, bron┼č t├╝plerinizdeki ve akci─čer dokusundaki iltihab─▒ azalt─▒r.

Kronik obstr├╝ktif akci─čer hastal─▒─č─▒ (KOAH) olan ki┼čilerde uzun s├╝reli oksidatif hasar ve akci─čer dokusunda iltihaplanma g├Âr├╝l├╝r. Bu da hava yollar─▒n─▒n daralmas─▒na neden olarak nefes darl─▒─č─▒na ve ├Âks├╝r├╝─če neden olur.

N-asetilsistein takviyesi, KOAH semptomlar─▒n─▒, alevlenmeleri ve akci─čer hasar─▒n─▒ iyile┼čtirmek i├žin kullan─▒labilmektedir (11, 12).

Bir y─▒ll─▒k bir ├žal─▒┼čmada, g├╝nde iki kez 600 mg N-asetilsistein almak, stabil KOAH’l─▒ ki┼čilerde akci─čer fonksiyonunu ve semptomlar─▒n─▒ ├Ânemli ├Âl├ž├╝de iyile┼čtirdi (13).

Kronik bron┼čiti olanlar da N-asetilsisteinden fayda g├Ârebilir.

Bron┼čit, akci─čerlerinizin hava kanallar─▒ndaki mukoza y├╝zeyi iltihapland─▒─č─▒nda, ┼či┼čti─činde ve akci─čerlerinize giden hava yollar─▒ darald─▒─č─▒nda ortaya ├ž─▒kar.

N-asetilsistein, akci─čerlerinizde hava kanallar─▒ndaki mukusu incelterek ve glutatyon seviyelerini art─▒rarak h─▒r─▒lt─▒, ├Âks├╝r├╝k ve solunum ataklar─▒n─▒n ┼čiddetini ve s─▒kl─▒─č─▒n─▒ azaltmaya yard─▒mc─▒ olabilir (14).

KOAH ve bron┼čiti hafifletmeye ek olarak N-asetilsistein; kistik fibroz, ast─▒m ve pulmoner fibroz gibi di─čer akci─čer ve solunum yolu rahats─▒zl─▒klar─▒n─▒ ve ayr─▒ca alerji veya enfeksiyonlara ba─čl─▒ burun ve sin├╝s t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ semptomlar─▒n─▒ iyile┼čtirebilir (15).

Diyabet

N-asetilsistein, ya─č dokusundaki iltihab─▒ azaltarak ins├╝lin direncini azaltabilir. Bu sayede kan ┼čekeri seviyesinin kontrol alt─▒nda tutulmas─▒na yard─▒mc─▒ olabilir.

Y├╝ksek kan ┼čekeri ve obezite, ya─č dokusunda iltihaba katk─▒da bulunur. Bu durum, ins├╝lin resept├Ârlerinin hasar g├Ârmesine veya tahrip olmas─▒na yol a├žabilir ve sizde tip 2 diyabet geli┼čme riskini artt─▒rabilir (16).

─░ns├╝lin resept├Ârleri sa─čl─▒kl─▒ olduklar─▒nda kandaki ┼čeker seviyesini uygun ┼čekilde d├╝┼č├╝r├╝r. B├Âylece kan ┼čekeri seviyesini normal s─▒n─▒rda tutmaya yard─▒m ederler.

Hayvan ├žal─▒┼čmalar─▒na g├Âre N-asetilsistein (NAC), ya─č h├╝crelerindeki iltihab─▒ azaltarak kan ┼čekerini stabilize edebilir. NAC, b├Âylece ins├╝lin direncini daha iyi hale getirebilir (17, 18).

Bununla birlikte, kan ┼čekeri kontrol├╝ ├╝zerindeki bu etkileri do─črulamak i├žin insanlar ├╝zerinde de ara┼čt─▒rmalar yap─▒lmal─▒d─▒r.

Y├╝ksek Tansiyon

Kalp dokusundaki oksidatif hasar genellikle kalp hastal─▒─č─▒na yol a├žar. Fel├ž, kalp krizi ve di─čer ciddi durumlar─▒n geli┼čme riski artar.

N-asetilsisteinin genellikle kalp ve kardiyovask├╝ler sistem ├╝zerindeki oksidatif stresi azaltarak kalp hastal─▒─č─▒ riskini azaltt─▒─č─▒ belirtilir (19).

Ayr─▒ca damarlar─▒n geni┼člemesine ve kan ak─▒┼č─▒n─▒ iyile┼čtirmesine yard─▒mc─▒ olan nitrik oksit ├╝retimini artt─▒rd─▒─č─▒ da g├Âsterilmi┼čtir. Bu, kan─▒n kalbe geri d├Ân├╝┼č├╝n├╝ h─▒zland─▒r─▒r ve kalp krizi riskinizi azaltabilir (20).

─░lgin├ž bir ┼čekilde, bir test t├╝p├╝ ├žal─▒┼čmas─▒, N-asetilsisteinin ye┼čil ├žay ile birle┼čtirildi─činde, kalp hastal─▒─č─▒na ba┼čka bir katk─▒da bulunan oksitlenmi┼č LDL (k├Ât├╝) kolesterol├╝n verdi─či hasar─▒ azaltt─▒─č─▒n─▒ g├Âsterdi (21).

American Journal of Clinical Nutrition’da 2015 y─▒l─▒nda yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, N-asetilsistein kandaki homosistein d├╝zeylerini d├╝┼č├╝r├╝r. Homosistein, yayg─▒n olarak k─▒rm─▒z─▒ et yiyerek elde edilen bir amino asittir. Y├╝ksek homosistein seviyeleri kalp hastal─▒─č─▒, b├Âbrek hastal─▒─č─▒ ve hatta tekrarlayan d├╝┼č├╝kler i├žin ba─č─▒ms─▒z bir risk fakt├Âr├╝d├╝r (22).

Erkek Do─čurganl─▒─č─▒

N-Asetilsistein, hem fiziksel hem de genetik d├╝zeyde sperm kalitesini artt─▒rabilir. Oksidatif stresin hafifletilmesi varikosel ameliyat─▒ndan sonra “daha sa─čl─▒kl─▒” sperm ve daha y├╝ksek do─čurganl─▒k ile ili┼čkili g├Âr├╝nmektedir.

Bebek sahibi olmaya ├žal─▒┼čan t├╝m ├žiftlerin yakla┼č─▒k %15’i k─▒s─▒rl─▒ktan etkilenir. Bu vakalar─▒n yakla┼č─▒k yar─▒s─▒nda erkek k─▒s─▒rl─▒─č─▒ ana fakt├Ârd├╝r (23).

├ťreme sisteminizdeki serbest radikal olu┼čumu artt─▒─č─▒nda veya serbest radikkallerle m├╝cadele edecek antioksidan yetersizli─činde k─▒s─▒rl─▒k riski artar. Oksidatif stres h├╝cre ├Âl├╝m├╝ne ve do─čurganl─▒─č─▒n azalmas─▒na neden olabilir (23).

Baz─▒ durumlarda, N-asetilsisteinin (NAC) erkek do─čurganl─▒─č─▒n─▒ iyile┼čtirdi─či g├Âsterilmi┼čtir.

Varikosel, erkeklerdeki k─▒s─▒rl─▒─č─▒n nedenlerinden biridir. Serbest radikal hasar─▒ nedeniyle skrotum i├žindeki damarlar geni┼čleyip i├žlerinde kan hacmi artt─▒─č─▒nda kan sirk├╝lasyonu azal─▒r. Skrotum (testis) ihtiya├ž duydu─ču kanlanmay─▒ yeteri kadar sa─člayamaz. Varikosel tedavisi cerrahidir.

Bir ├žal─▒┼čmada, varikoseli olan 35 erke─če ameliyattan sonraki ├╝├ž ay boyunca g├╝nde 600 mg N-asetilsistein verildi. Ameliyat ve N-asetilsistein takviyesi kombinasyonu, kontrol grubuna k─▒yasla semen kalitesini iyile┼čtirdi ve gebelik oran─▒n─▒ iyile┼čtirdi (24).

K─▒s─▒rl─▒─č─▒ olan 468 erkekte yap─▒lan bir ba┼čka ├žal─▒┼čmada, 26 hafta boyunca 600 mg N-asetilsistein ve 200 mcg selenyum takviyesinin semen kalitesini iyile┼čtirdi─či bulundu (25).

Ara┼čt─▒rmac─▒lar, bu kombine takviyenin erkek k─▒s─▒rl─▒─č─▒ i├žin bir tedavi se├žene─či olarak d├╝┼č├╝n├╝lmesi gerekti─čini ├Âne s├╝rd├╝ler.

Polikistik Over Sendromu (PCOS)

N-Asetilsistein, yumurtlama d├Âng├╝s├╝n├╝ ind├╝kleyerek veya art─▒rarak polikistik over sendromlu kad─▒nlarda do─čurganl─▒─č─▒ iyile┼čtirebilir (26).

2015 y─▒l─▒nda yap─▒lan sistematik bir incelemeye g├Âre, N-asetilsistein polikistik over sendromunun (PCOS) tedavisine yard─▒mc─▒ olabilir. Ara┼čt─▒rmac─▒lar, PCOS’lu toplam 910 kad─▒nla yap─▒lan sekiz ├žal─▒┼čmay─▒ de─čerlendirirken, N-asetilsisteinin plaseboya k─▒yasla ovulasyon ve gebelik oranlar─▒n─▒ iyile┼čtirdi─čini buldular (27).

Bunun nedeni tam olarak a├ž─▒k de─čildir. Ara┼čt─▒rmac─▒lar, bulgulara ra─čmen, N-asetilsisteinin adet d├╝zensizlikleri ve kilo al─▒m─▒ dahil olmak ├╝zere PCOS’un di─čer yayg─▒n semptomlar─▒n─▒ iyile┼čtirmedi─čini belirtti.

Bipolar Bozukluk

N-asetilsistein (NAC), beyninizdeki glutamat seviyelerini d├╝zenleyerek ├žoklu psikiyatrik bozukluklar─▒n semptomlar─▒n─▒ hafifletebilir ve ba─č─▒ml─▒l─▒k davran─▒┼č─▒n─▒ azaltabilir.

NAC, beyninizdeki en ├Ânemli n├Ârotransmitter olan glutamat seviyelerini d├╝zenlemeye yard─▒mc─▒ olur (28).

Bu, bipolar bozukluk, ┼čizofreni, obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) ve ba─č─▒ml─▒l─▒k gibi zihinsel ve davran─▒┼čsal sa─čl─▒k sorunlar─▒na yard─▒mc─▒ olabilece─či anlam─▒na gelir (29, 30).

Bipolar hastal─▒─č─▒ ve depresyonu olan ki┼čiler i├žin N-asetilsistein semptomlar─▒ azaltmaya yard─▒mc─▒ olabilir. ├ťstelik, ara┼čt─▒rmalar orta ila ┼čiddetli obsesif kompulsif bozukluk tedavisinde de rol oynayabilece─čini ├Âne s├╝r├╝yor. (31, 32)

Benzer ┼čekilde, bir hayvan ├žal─▒┼čmas─▒, N-asetilsisteinin sosyal geri ├žekilme, ilgisizlik ve dikkat eksikli─či gibi ┼čizofreninin olumsuz etkilerini en aza indirebilece─čine i┼čaret ediyor (33).

N-asetilsistein takviyesi ayr─▒ca yoksunluk semptomlar─▒n─▒ azaltmaya ve kokain ba─č─▒ml─▒lar─▒nda n├╝ksetmeyi ├Ânlemeye yard─▒mc─▒ olabilir (34, 35).

Ek olarak, baz─▒ ├žal─▒┼čmalar, N-asetilsisteinin esrar ve nikotin kullan─▒m─▒n─▒ ve arzuyu azaltabilece─čini g├Âstermektedir (36, 37).

Parasetamol Zehirlenmesi

N-asetilsistein (NAC), v├╝cudunuzu detoksifiye etmeye yard─▒mc─▒ olur. B├Âbrek ve karaci─čer hasar─▒n─▒ ├Ânlemek veya azaltmak i├žin detoksifikasyona yard─▒mc─▒ olur. ├ťstelik, Parasetamol doz a┼č─▒m─▒n─▒ tedavi edebilir.

─░la├žlar─▒n ve ├ževresel toksinlerin yan etkilerini ├Ânlemeye yard─▒mc─▒ olabilir (38).

A┼č─▒r─▒ dozda parasetamol alan ki┼čilere b├Âbrek ve karaci─čer hasar─▒n─▒ ├Ânlemek veya azaltmak i├žin d├╝zenli olarak intraven├Âz (IV) N-asetilsistein verilir. Bu hastane ┼čartlar─▒nda uygulanabilen bir tedavidir (39).

NAC, antioksidan ve antienflamatuar faydalar─▒ nedeniyle di─čer karaci─čer hastal─▒klar─▒ i├žin de tercih edilebilmektedir (40).

Beyin Sa─čl─▒─č─▒

Bir beyin n├Ârotransmitteri olan glutamat, ├žok ├že┼čitli ├Â─črenme, davran─▒┼č ve haf─▒za eylemlerinde yer al─▒rken, antioksidan olan glutatyon, beyin h├╝crelerinde oksidatif hasar─▒n azalt─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒ olur (41).

N-asetilsistein (NAC), g├╝├žl├╝ bir antioksidan olan glutatyonu yenilemeye ve glutamat─▒ d├╝zenlemeye yard─▒mc─▒ olarak beyin ve haf─▒za rahats─▒zl─▒klar─▒ olanlara fayda sa─člayabilir (39).

Alzheimer ve Parkinson gibi hastal─▒klar─▒ tedavi etme potansiyeline sahiptir.

Bir n├Ârolojik bozukluk olan Alzheimer hastal─▒─č─▒, ki┼činin ├Â─črenme yetene─čini ve haf─▒za kapasitesini zay─▒flat─▒r. Hayvan ├žal─▒┼čmalar─▒, N-asetilsisteinin Alzheimer’l─▒ ki┼čilerde bili┼čsel yetenek kayb─▒n─▒ yava┼člatabilece─čini d├╝┼č├╝nd├╝rmektedir (39, 42).

Parkinson hastal─▒─č─▒ ise, n├Ârotransmitter olan dopamini ├╝reten h├╝crelerin bozulmas─▒ ile karakterizedir. Hem h├╝crelerde oksidatif hasar hem de antioksidan yetene─činde azalma bu hastal─▒─č─▒n geli┼čmesine katk─▒da bulunur.

N-asetilsistein takviyelerinin hem dopamin fonksiyonunu hem de titreme gibi hastal─▒k semptomlar─▒n─▒ iyile┼čtirebilir (39).

Nas─▒l kullan─▒l─▒r?

N-asetilsistein gibi tek amino asit takviyeleri a├ž karn─▒na al─▒nd─▒─č─▒nda en iyi sonu├žu verir. Amino asitlerin emilimi, onlar─▒ birlikte ald─▒─č─▒n─▒z yiyeceklerden ve di─čer amino asitlerden etkilenebilir.

N-asetilsistein takviyeleri, oda s─▒cakl─▒─č─▒nda serin ve kuru bir odada saklanabilir. S├╝resi dolmu┼č, rengi bozulmu┼č veya bozulma belirtileri g├Âsteren takviyeleri at─▒n, onlar─▒ kullanmay─▒n.

Ne kadar kullan─▒l─▒r?

Sistein amino asiti insan v├╝cudunda az miktarda da olsa ├╝retilebilmektedir. Bu nedenle ├Âzellikle sistein a├ž─▒s─▒ndan zengin besinleri yeme gibi bir gereklilik yoktur.

V├╝cudunuzun bir amino asit olan sisteini ├╝retebilmesi i├žin yeterli miktarda B6 vitamini, folik asit (B9) ve B12 vitaminine ihtiyac─▒ vard─▒r. Bu B vitaminleri; karaci─čer, yumurta, fasulye, mercimek, ─▒spanak, muz, somon ve ton bal─▒─č─▒nda bolca bulunur. Ayr─▒ca ye┼čil yaprakl─▒ ye┼čillikler folik asit a├ž─▒s─▒ndan zengindir.

Protein a├ž─▒s─▒ndan zengin g─▒dalar─▒n ├žo─ču zaten sistein aminoasitini de i├žerir:

  • Tavuk ve hindi gibi k├╝mes hayvanlar─▒
  • Yo─čurt ve peynir gibi s├╝t ├╝r├╝nleri
  • Yumurta
  • Baklagiller
  • K─▒rm─▒z─▒ biber
  • Sar─▒msak
  • So─čan
  • Brokoli
  • Br├╝ksel lahanas─▒
  • Yulaf
  • Bu─čday tohumu
  • Ay├ži├že─či ├žekirde─či

N-asetilsistein (NAC) al─▒m─▒n─▒ artt─▒rmak i├žin takviye almak isterseniz, NAC’in iyi emilmedi─čini bilmelisiniz. NAC oral bir takviye olarak d├╝┼č├╝k biyoyararlan─▒ma sahiptir. Bu nedenle ├Ânerilen g├╝nl├╝k n-asetilsistein ├Ânerisi 600-1.800 mg’d─▒r (43, 44).

N-asetilsistein do─črudan damar i├žine (IV olarak) uygulanabilir veya a─č─▒zdan, aerosol sprey olarak veya s─▒v─▒ veya toz halinde al─▒nabilir.

Gebelik

N-asetilsistein genellikle gebelik ve emzirme d├Âneminde kullan─▒lmas─▒ g├╝venli kabul edilir.

Asetilsistein gebelik kategorisi: B‘dir (45). Bu ┼ču anlamlara gelir:

  1. ─░lac─▒n hamile hayvanlarda yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar─▒ fet├╝s i├žin risk g├Âstermemi┼čtir.
  2. ─░lac─▒n fet├╝s i├žin bir risk olu┼čturup olu┼čturmad─▒─č─▒n─▒ g├Ârmek i├žin hamile insanlarda yap─▒lm─▒┼č yeterli ├žal─▒┼čma yoktur.

N-asetilsisteinin sizin i├žin risklerini ve faydalar─▒n─▒ ve takviyeye ger├žekten ihtiyac─▒n─▒z olup olmad─▒─č─▒n─▒ tam olarak anlamak i├žin kad─▒n hastal─▒klar─▒ ve do─čum doktorunuza dan─▒┼č─▒n.

Emzirme

Asetilsistein anne s├╝t├╝ne ge├žebilir. Bu, emzirilen bir ├žocukta yan etkilere neden olabilir. Bebek emziriyorsan─▒z doktorunuza dan─▒┼č─▒n. Emzirmeyi b─▒rakmaya veya bu ilac─▒ almay─▒ b─▒rakmaya karar vermeniz gerekebilir.

Yan Etkiler

N-asetilsistein, uygun ┼čekilde kullan─▒ld─▒─č─▒nda g├╝venli ve iyi tolere edilir olarak kabul edilir. Bir doktor re├žetesine g├Âre kullan─▒ld─▒─č─▒nda genellikle yeti┼čkinlerde yan etki olu┼čturmas─▒ beklenmez.

Y├╝ksek dozlarda kullan─▒ld─▒─č─▒nda ise N-asetilsistein bulant─▒, kusma, ishal veya kab─▒zl─▒k gibi yan etkilere neden olabilir (46).

N-asetilsistein inhaler formunda al─▒nd─▒─č─▒n a─č─▒zda ┼či┼čme, burun ak─▒nt─▒s─▒, uyu┼čukluk ve g├Â─č├╝ste s─▒k─▒┼čmaya neden olabilir (47). ─░nhaler ila├žlar solunarak ci─čere ├žekilen ila├žlard─▒r.

A─č─▒zdan al─▒nan N-asetilsisteine kar┼č─▒ geli┼čebilecek alerjiler hafif olma e─čilimindedir. Ancak burun ak─▒nt─▒s─▒, hap┼č─▒rma ve burun t─▒kan─▒kl─▒─č─▒na neden olabilir.

Semptomlar devam ederse veya k├Ât├╝le┼čirseniz veya k─▒zar─▒kl─▒k veya ba┼č d├Ânmesi ya┼čarsan─▒z bir sa─čl─▒k uzman─▒na dan─▒┼č─▒n.

Ciddi Alerjik Reaksiyon

N-asetilsisteine kar┼č─▒ alerjik reaksiyon geli┼čme ihtimali nadirdir. Alerji riski inf├╝zyon uygulamalar─▒nda en y├╝ksektir.

Nadiren, do─črudan damar i├žine uygulanan bir n-asetilsistein inf├╝zyonu, hayat─▒ tehdit eden bir alerjik reaksiyon olan anafilaksiye neden olabilir.

Zaman kaybetmeden acil doktora ba┼čvurman─▒z gereken durumlar:

– Ka┼č─▒nt─▒l─▒, k─▒rm─▒z─▒, ┼či┼čmi┼č, kabarm─▒┼č veya soyulmu┼č bir cilt g├Âr├╝n├╝m├╝
– H─▒r─▒lt─▒l─▒ nefes alma
– G├Â─č├╝ste veya bo─čazda s─▒k─▒┼čma hissi
– Nefes almakta veya konu┼čmakta zorluk
– A─čz─▒n─▒z, y├╝z├╝n├╝z, dudaklar─▒n─▒z, diliniz veya bo─čaz─▒n─▒zda ┼či┼čme ba┼člarsa

Bu belirtilere sahipseniz, ciddi bir alerjik reaksiyonunuz olabilir ve hastanede derhal tedaviye ihtiya├ž duyabilirsiniz.

Uyar─▒lar

N-asetilsisteinin bilinen birka├ž ila├ž etkile┼čimi vard─▒r. Anjina tedavisinde kullan─▒lan nitrogliserin ve izosorbid dinitrat─▒n etkilerini yo─čunla┼čt─▒rarak ba┼č a─čr─▒s─▒, ba┼č d├Ânmesi, sersemlik veya bay─▒lma gibi semptomlara neden olabilir.

N-asetilsistein kan─▒n p─▒ht─▒la┼čmas─▒n─▒ yava┼člatabilir. Bu nedenle hemofili veya Von Willebrand hastal─▒─č─▒ gibi kanama bozukluklar─▒ olan ki┼čilerde kullan─▒lmamal─▒d─▒r.

B├Âbrek hastal─▒─č─▒ olan ki┼čilerde dikkatli olunmal─▒d─▒r. Metabolize N-asetilsisteinin b├Âbrekler yoluyla at─▒l─▒r ve b├Âbrek hastal─▒─č─▒ olmayan ki┼čilerde bile nadir durumlarda b├Âbrek ta┼člar─▒na neden oldu─ču bilinmektedir.

Dr. Abdulkadir Polat
Merhabalar, ben Abdulkadir Polat. Cerrahpa┼ča T─▒p Fak├╝ltesi mezunuyum ve ─░stanbul'da Aile Hekimli─či yap─▒yorum. ─░nternet hayat─▒m─▒z─▒n vazge├žilmez bir par├žas─▒, t─▒pk─▒ sa─čl─▒─č─▒m─▒z gibi. G├╝venilir sa─čl─▒k bilgilerine en h─▒zl─▒ ┼čekilde ula┼čman─▒z i├žin ├žal─▒┼č─▒yorum. Sa─čl─▒kl─▒ bilgi, sa─čl─▒kl─▒ Sen!

YAZARDAN

─░LG─░L─░

YORUM YAP

L├╝tfen yorumunuzu giriniz!
L├╝tfen isminizi buraya giriniz