Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Keşfet
Ara
Ara
Menu
Menü
ÇocukÇocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
KadınKadın
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Soğuk AlgınlığıSoğuk Algınlığı
Mental SağlıkMental Sağlık
Sağlıklı SaçlarSağlıklı Saçlar
Cinsel SağlıkCinsel Sağlık
Cilt ve GüzellikCilt ve Güzellik

Protein Eksikliği (Hipoproteinemi)

Protein vücudun önemli bir yapı taşıdır. Protein eksikliğinde, ödem gelişebilir, vücut kütlesi azalabilir, saç dökülmeleri artabilir, cilt döküntüleri görülebilir. Çocuklarda protein eksikliği büyüme ve gelişme geriliğine neden olabilir. Tavuk, tavşan, hindi etleri ve yumurta iyi protein kaynaklarıdır.

protein kaynakları

Protein eksikliği (hipoproteinemi), 100 ml kan plazmadasındaki protein miktarının 6 gr’ın altına düşmesi ile ortaya çıkar.

Protein vücudun yapı taşıdır diyebiliriz. Kaslar, dokular, iç organlar, kan hücreleri, savunma mekanizmaları, saç, tırnak ve deri hücrelerinin yapısında yer alır.

1. Protein eksikliği (hipoproteinemi) hangi durumlarda görülür?

Protein eksikliği (hipoproteinemi), şu durumlarda görülebilir.

  • Bağırsaklarda emilim bozukluklarına neden olan hastalıklar, besinlerdeki proteinlerin bağırsaklardan emilimini bozarak,
  • Uzun süren proteinden fakir beslenme vücudumuza giren protein miktarının azalmasına neden olarak,
  • Geniş yanıklar veya şiddetli kanamalar gibi durumlarda protein kaybedilirek, 
  • Karaciğer hastalıkları albümin gibi proteinlerin üretiminin azalmasına neden olarak,
  • Kan böbreklerden süzülürken amonyak gibi atıklar atılırken şeker ve protein gibi vücudun ihtiyaç duyduğu şeyler atılır. Böbrek hastalıkları bu süzülme görevinin bozulmasına neden olabilir. Proteinler tutulamayıp idrar ile atılabilir yani idrardan protein kaybı olur.
Soldaki ayak sağlıklı ve normal. Sağdaki ayakta ise protein eksikliği sonucu ödem gelişmiş. Yer çekimi etkisiyle ayaklarda deri altında su birikmiş. Ödem olan ayakta çorap lastiğinin ya da ayakkabının izini kolayca farkedebilirsiniz.
Soldaki ayak sağlıklı ve normal. Sağdaki ayakta ise protein eksikliği sonucu ödem gelişmiş. Yer çekimi etkisiyle ayaklarda deri altında su birikmiş. Ödem olan ayakta çorap lastiğinin ya da ayakkabının izini kolayca farkedebilirsiniz.

2. Vücut, proteini nasıl temin eder?

Yağ ve karbonhidratların aksine, protein, vücutta sadece kısa süreli yetersizlikleri giderebilecek kadar az miktarda saklanır. Bu nedenle protein, besinlerden düzenli sık aralıklarla temin edilmelidir.

Protein vücutta aminoasit ismindeki protein yapıtaşlarının belirli şekillerde birleştirilmesi ile oluşur.

  1. Yeme içme ile besinlerden alınan proteinler midede ve bağırsaklarda sindirilir. Proteinler sindirilerek aminoasitlera parçalanırlar.
  2. Proteinler sindirilerek bağırsaklarda yapı taşları olan aminoasitler haline geldiğinde bağırsaklardan aminoasit olarak emilirler. 
  3. Bağırsaklardan emilerek kana karışan aminoasitler karaciğere ulaşır ve vücudun ihtiyaç duyduğu proteine dönüştürülür. 

Prtoteinlerin yapıtaşı olan aminoasitlerin bazıları vücutta üretilebilirken bazıları kesinlikle besinler yoluyla alınmalıdır. Besinlerle dışardan almak zorunda olduğumuz aminoasitlere esansiyel aminoasitler denir.

Protein vücudun yapı taşıdır diyebiliriz. Özellikle kaslar önemli miktarda protein içerirler. Protein eksikliği durumunda kaslar yıkılarak bir süre protein ve aminoasit ihtiyacı karşılanabilir.
Protein vücudun yapı taşıdır diyebiliriz. Özellikle kaslar önemli miktarda protein içerirler. Protein eksikliği durumunda kaslar yıkılarak bir süre protein ve aminoasit ihtiyacı karşılanabilir.

3. Proteinler ne işe yarar?

  • Protein vücudun yapı taşıdır diyebiliriz. Proteinler, hücre büyümesini ve gelişmesini sağlarlar.
  • Kaslar, dokular, iç organlar, kan hücreleri, savunma mekanizmaları, saç, tırnak ve deri hücrelerinin yapısında proteinler yer alır. 
  • Proteinler önemli maddelerin taşınmasını da sağlar. Kanda taşınması gereken ancak kendi başına yol alamayan veya kendi başına yeteri kadar hızlı hareket edip doğru hedefe ulaşamayan birçok şey proteinlerle taşınır. 
  • Proteinler, iyonlar ve besin maddelerinin hücrelere ve hücrelerden dışarı taşınmasını sağlar. 
  • Hücre içi ve dışı sıvıların osmotik dengede tutulmasında proteinlerin önemli rolü vardır.
  • Proteinler vücudumuzu korur ve bağışıklık sistemi için önemlidir. Genç ve güzel görünmemizi de sağlar. Deri hücrelerinin yenilenmesinde etkin rol oynar.
  • Solda sağlıklı bir ayak, sağda ise protein eksikliğine işaret eden ödemli bir ayak. Ödemli ayakta çorap veya ayakkabı iz bırakmış.
  • Ödemli ayakta parmakla bastırıldığında bir süre çukurluk kalır.
Protein eksikliği (hipoproteinemi); saçlarda dökülmelere, tırnaklarda derin şerit oluşumlarına, ciltte kuruluğa, derinin pullanmasına neden olabilir.
Protein eksikliği (hipoproteinemi); saçlarda dökülmelere, tırnaklarda derin şerit oluşumlarına, ciltte kuruluğa, derinin pullanmasına neden olabilir.

4. Protein eksikliği kendini nasıl belli eder?

Protein oranının düşüklüğü, kan plazmanın kimyasal ve fiziksel dengesini bozar. Kandaki protein miktarı değişiklikleri vücutta bazı değişikliklere ve bazı önemli problemlere neden olur. İşte bazıları:

  • Ödem: Deri alt kısmında sıvı birikmesidir. Yer çekimi etkisiyle en sık bacakları, ayakları ve ayak bileklerini etkiler. Fakat vücudun rastgele bir yerinde de meydana çıkabilir. Genel anlamda vücut su toplar.
  • Kas kütlesinde azalma – kilo kaybı: Kasların yapısında önemli miktarda protein vardır. Protein eksikliğinde kas hüclerleri yeteri kadar kas lifi üretemeyebilir. Hatta önemli durumlarda aminoasit (protein) ihtiyacını karşılamak için kaslar yıkılabilir.
  • Kırılgan veya seyrekleşen saçlar: Protein eksiklikleri yeni saç üretimini yavaşlatabilir. Protein eksikliğinde saç dökülmesi ve saçlarda incelmeler sık görülür.
  • Bağışıklık sistemi etkilenir: Protein önemli bir yapıtaşıdır. Eksikliğinde bağışıklık sistemi elemanları olan immünoglobülinler eksik üretilebilir. Bu eksiklik sık sık hastalanmalara ve alerjilere neden olabilir. Bu nedenle sık sık hastalanmak ya da bağışıklık sisteminin zayıflaması protein eksikliğine işaret eder. 
  • Ayak ve tırnak etrafında derin şerit oluşumları parmak ve ayak tırnaklarındaki çıkıntılar veya paralel beyaz çizgiler oluşur.
  • Yavaş iyileşen veya iyileşmeyen inatçı yaralar: Amino asitler proteinlerin yapı taşlarıdır ve yaraların iyileşmesinde önemlidirler.Uzun süreler yatakta yatmaya veya vücudun hareketsizce bir yere uzun süre temas etmesine bağlı olarak vücudun temas ettiği yerlerde bası yaraları (dekübitus ülseri)oluşabilir. Protein eksikliğinde bu bası yaralarının yani dekübitus ülserlerinin iyileşmesi zorlaşır. 
  • Büyüme ve gelişme bozuklukları: Proteinler vücudun önemli yapıtaşlarıdır. Çocuklarda protein eksikliği büyüme ve gelişmeyi yavaşlatır.
  • Uyku sorunu: Uyumakta güçlük veya anksiyete de protein eksikliğine işaret edebilir.
  • Soluk cilt rengi: Protein eksikliği nedeniyle cilt yeteri kadar protein üretemediğinde, cilt rengi soluklaşabilir ve cilt güneşe karşı daha hassas hale gelebilir. 
  • Cilt döküntüleri: Cildin kuruması ve pullanmasıyla ciltte döküntüler oluşur.
  • Protein eksikliğinde görülebilecek diğer bir durum ise sürekli başı ağrısı, yorgunluktur.
Yüksek proteinli diyet ile beslenmek, protein eksikliği ile başetmenin en önemli basamağıdır ve basit protein eksiklerinin temel tedavisidir.
Yüksek proteinli diyet ile beslenmek, protein eksikliği ile başetmenin en önemli basamağıdır ve basit protein eksiklerinin temel tedavisidir.

5. Protein eksikliğinden korunma önerileri

  • Beslenmeye et, yumurta ve protein içeriği fazla olan bakliyatlar eklenmelidir. Yüksek proteinli diyet ile beslenmek protein eksikliğinden korunmanın en önemli basamağıdır ve basit protein eksiklerinin temel tedavisidir.
  • Kaliteli protein almaya özen göstermek gerekir. En kaliteli protein kaynakları tavuk, tavşan, hindi etleri ve yumurtadır.
  • Yağ, protein emilimini azaltır. Proteinden içeren besinlerin az yağlı ya da yağsız tüketilmesi vücudun besindeki proteinden daha fazla faydalanmasını sağlar.
  • Yağlı protein kaynaklarıverimli değildir.
  • Eti buharda ve fırında pişirmek daha az yağ gerektireceği için en fazla tavsiye edilen et pişirme yöntemleridir.
  • Yemeklerle protein eksikliği giderilemezse ek protein içecekleri faydalı olabilir. 
  • Yoğun spor yapanlar mutlaka yeterli protein almalıdır. Ancak aşırı protein tüketmek zararlı olabilir.
  • Ciddi protein eksikliğinde hastanede damar yolu ile protein takviyesi yapılabilir.

6. Günlük protein ihtiyacım ne kadar?

İnsan vücudunun günlük protein ihtiyacı,

  • kişinin besinlerden toplam aldığı enerji miktarı
  • bireyin kas gelişimi
  • fiziksel aktivite düzeyi

gibi birçok etkene göre değişkenlik gösterir.

Ortalama bir birey için yaklaşık olarak günlük protein ihtiyacı tablosu:

YaşProtein İhtiyacı (g/gün)
1 – 3 yaş13
4 – 8 yaş19
9 – 13 yaş34
Yaş 14-18 (Kız)46
Yaş 14-18 (Erkek)52
Yaş 19-70+ (Kadın)46
Yaş 19 – 70+ (Erkek)56
hy

Hekimim Yanımda mobil uygulamasını indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir