Pazar, 25 Ekim, 2020

Kolajen Nedir? Kolajen takviyesi kilo aldırır mı?

Kolajen vücudumuzdaki en bol proteindir ve toplam proteinin yaklaşık üçte birini oluşturur. Cilde yapısal özelliğini verir. Kanama esnasında damarıdaki yarayı kapatarak kanamayı durdurmaya yardım eder.

Kolajen, kemiklerin, cildin, kasların, tendonların ve bağ dokusunun ana yapı taşlarından biridir. Kolajen, kan damarları, kornealar ve dişler dahil olmak üzere vücudun diğer birçok yerinde de bulunur.

Kolajeni tüm bu dokuları bir arada tutan bir “yapıştırıcı” olarak düşünebilirsiniz. Zaten kolajen kelimesi, yapıştırıcı anlamına gelen Yunanca “kólla” kelimesinden gelir.

Kolajen vücutta ne iş yapar?

En az 16 çeşit kolajen vardır. Dört ana tür kolajen tipi ise; tip I, II, III ve IV’tür. (1)

  • Tip 1: Bu tip, vücudunuzdaki kolajenin yaklaşık %90’ını oluşturur ve yoğun şekilde paketlenmiş liflerden yapılır. Deri, kemik, tendon, lifli kıkırdak, bağ dokusu ve dişlere yapı sağlar.
  • Tip 2: Vücuttaki kıkırdağın ana bileşenidir. Eklem yüzeylerinde iki kemik ucunun birbiri üzerinde rahatlıkla kaymasına yardımcı olur. Genelde eklem yüzeylerinde bulunur.
  • Tip 3: Bu tip kollajen ciltte, akciğerlerde, bağırsak duvarlarında ve kan damarlarının duvarlarında bulunur.
  • Tip 4: Bazal membranın ana kollajen bileşenidir. Bu tip, çeşitli epitel ve endotelyal hücreleri ayıran hücre dışı bazal membranlarda bulunan birincil kolajendir. Epitel ve endotel hücrelerinin altında yatan ve doku bölmeleri arasında bir bariyer görevi gören ağ oluşturan bir kolajendir.

Vücut yaşlandıkça daha az kolajen üretir ve üretilen kolajen kalitesinde de düşüş görülür. Azalan kolajen miktarı ve daha kalitesiz kolajen cildin daha az gergin olmasına ve daha esnek görünmesine neden olur. Kıkırdaklar da zamanla zayıflar.

Özetle kolajenler vücudun yapı ve desteğinde önemlidir ve yaşla azalan kaliteli kolajen miktarı yaşlılık belirtileri olarak görülen ciltte gerginliğin azalması gibi durumlara neden olabilir.

Kolajenin vücuda sağladığı faydalar nelerdir?

  • Cilt sağlığını geliştirir. Derinin elastikiyetini ve sıklığını arttırır. Kırışıklık oluşumunu azaltarak yaşlanmayı geciktirir.
  • Yaşlanmanın cilt ve iskelet sistemi üzerindeki etkilerini hafifletir.
  • Saç ve tırnak sağlığını geliştirir.
  • Kas kütlesinin korunması ve arttırılması üzerinde etkilidir.
  • Kıkırdak bütünlüğünün korunmasına yardımcı olur. Yeterli ve kaliteli kollajen üretimi eklem hastalıklarından korunmak için gereklidir. Özellikle artrit (eklem iltihabı) olanlarda yeterli kollajen önem kazanmaktadır. Eklemde inflamasyonu azaltmaya yardımcı olur.
  • Eklem ağrılarının hafifletilmesine yardımcı olur.
  • Osteoartrit başta olmak üzere birçok kemik ve eklem hastalığına karşı koruyucudur.
  • Kemiklerin güçlendirilmesi ve kemik kaybının (osteopeni) önlenmesine yardım eder.
  • Travmalar veya osteoporoz nedeniyle meydana gelen kırık ve çatlakların iyileşme sürecini hızlandırır.
  • Arterlerin daha güçlü bir yapıya sahip olmasını sağlayarak ateroskleroz başta olmak üzere tüm kardiyovasküler hastalıklara karşı koruma sağlar.
  • İyi kolesterol olarak da bilinen HDL kolesterolün seviyesini yükselterek dislipidemiyi önler.
  • Kalp krizi ve felç gibi ciddi sağlık sorunlarının görülme olasılığını azaltır.
  • Yara iyileşmesini hızlandırır.

Kolajen nasıl üretilir?

Tüm kolajenlerin üretimi prokollajen üretimiyle başlar.

Vücut glisin ve prolin adında iki amino asidi birleştirerek prokollajen yapar. Bu işlemde C vitamini kullanılır.

Bu nedenle eğer vücudunuzdaki kaliteli kolajen miktarını arttırmak istiyorsanız şunları yeteri kadar aldığınızdan emin olun:

  • C vitamini: Narenciye, biber, çilek gibi birçok bitkisel gıdadar C vitamini temin edebilirsiniz. C vitamini kaynakları
  • Prolin: Bir aminoasittir. Yumurta beyazı, buğday tohumu, süt ürünleri, lahana, kuşkonmaz ve mantarlarda bol miktarda prolin bulunur. (2)
  • Glisin: Glisin bir aminoasittir ve yüksek protein değerine sahip besinlerde bol bulunur. Et, balık, süt ve süt ürünleri ile bol proteinli sebzeler gibi yüksek protein içeriği olan yiyeceklerde bolca glisin bulunur.
  • Bakır: Sakatatlar, susam tohumları, kakao tozu, kaju fıstığı ve mercimekte büyük miktarlarda bulunur. (3)

Kolajen sentezi için yeteri kadar aminoasite sahip olmalısınız. Bunun için de bol bol protein tüketmek önemlidir.

Özetle kollajen üretmeye yardımcı olan dört önemli besin C vitamini, bakır ve prolin ile glisin aminoasitleridir. Ayrıca yüksek kaliteli protein tüketmek vücudunuza ihtiyaç duyduğu amino asitleri verir.

Vücuttaki kolajene zarar veren etkenler nelerdir?

Daha genç görünmek için kolajene zarar veren etkenlerden uzak durmak, vücuttaki kolajenin üretimini arttırmak veya kolajen takviyesi almak kadar önemli bir başka faktördür.

  • Çok fazla rafine şeker tüketmek: Şeker kolajenin kendi kendini tamir etme yeteneğine zarar verir. Şekerin kolajene verdiği bu zarar UV ışınlarla daha da hızlanır. Bu nedenle kolajeni korumak için ilk adım olarak şeker tüketimini azaltmalısınız. (4)
  • Çok fazla güneş ışığı almak: Ultraviyole radyasyon, kollajen üretimini azaltabilir. Aşırı güneşe maruz kalmaktan kaçının. (5)
  • Sigara içmek: Sigara kollajen üretimini azaltır. Sigara, kırışıklıklara neden olabilir ve yara iyileşmesini bozabilir.

Lupus gibi bazı otoimmün hastalıklar da kolajene zarar verebilir.

Et ve kemik suyu çorbası kolajen üretimi için ihtiyaç duyulan aminoasitleri sağlayan iyi bir besindir.

Kolajen içeren besinler nelerdir?

Kolajen, tavuk derisi hayvansal gıdaların bağ dokularında bulunur.

Kemik suyu kolajen açısından zengin bir başka besin kaynağıdır. Kemik suyunu bol miktarda içeren her türlü besin bol miktarda kolajen almanıza yardımcı olur. Kemik suyunu içebilir veya doğrudan kemiği kaynatıp suyunu yemeklerinize katabilirsiniz.

Jelatin, hayvan bağ dokusundan yapılan, yarı şeffaf, renksiz, kolay kırılır, tatsız katı bir maddedir. Kolajen üretimi için gerekli olan aminoasitler yönüyle zengindir. Jelatin tüketmek kolajen miktarını arttırabilir. Ancak jelatin içeren besinlerin kolajen üretimini arttırabileceği kesin değildir. Çünkü tükettiğiniz kolajen, sindirilir ve aminoasitlerine parçalanır ve bu aminoasitlerden tekrar kolajen proteini üretilmelidir.

Kolajen ile Hidrolize Kolajen arasındaki farklar nelerdir?

Popüler olan iki tür kolajen takviyesi hidrolize kollajen (kollajen hidrolizat, collagen hydrolysate) ve jelatindir.

Bu takviyelerde, vücudun daha iyi emebilmesi için büyük proteinler küçük peptidlere ayrılmıştır (hidroliz).

Hidroliz işlemi amino asitler arasındaki bağları koparır, böylece ürünün sindirimi kolaylaşır ve kan dolaşımından daha kolay emilir.

Hidrolize kolajenin avantajı hem amino asitleri içermesi hem de ciltteki Tip 1 kolajeni oluşturan fibroblast hücrelerini uyarıcı özelliği taşımasıdır. Böylece fibroblast hücrelerinde kolajen gen ekspresyonu artar ve kolajen oluşumu hızlanır.  

Kolajen takviyesi faydaları neler?

Kolajen takviyeleri üzerine çok fazla çalışma yoktur, ancak yapılan çalışmalara göre kolajen takviyesi aşağıdaki faydalar için umut vaat etmektedir:

  • Kas kütlesi: Rekreasyonel olarak aktif erkeklerde 2019 yılında yapılan bir araştırma şunu gösterdi: Kolajen peptit takviyeleri alan ve kuvvet antrenmanı yapan grup, kas kütlesini ve gücünü plasebo alan gruba göre daha fazla arttırdı. (6)
  • Artrit: 2017 yılı hayvan araştırması travma sonrası osteoartritli farelere kolajen takviyesi verilmesinin etkilerini araştırdı. Bulunan sonuçlar, takviyenin hastalığın gelişimi ve ilerlemesinde koruyucu bir rol oynayabileceğini gösterdi.
  • Cilt esnekliği: 2019 yılında yapılan bir araştırmada kollajen takviyesi alan kadınlarda cilt görünümünde ve elastikiyetinde iyileşmeler gösterildi. (78)

Kimler kollajen takviyesi alabilir?

Kemik suyu içeren çorbaların ve yemeklerin tüketimi ile vücuda kolajeni oluşturan aminoasitler alınarak kolajen üretimi arttırılabilir.

  • Özellikle kemik ve eklem hastalıkları bulunan yaşlı bireyler,
  • Cilt problemleri ve kırışıklık sorunu olanlar,
  • Cildi elastikiyet özelliğini kaybetmiş olanlar,
  • Özellikle doğum sonrası vücudunda çatlakları olanlar,
  • Kuru ve hassas bir cilde sahip olanlar,
  • Doğal yaşlanma süreci veya çevresel faktörler sebebiyle cilt sorunları yaşayanlar,
  • Cilt yüzeyinde yara veya yanıkları bulunanlar,
  • Kolajen eksikliğine bağlı dirençli saç dökülmesi yaşayanlar,
  • Saç ekimi yaptıranlar,
  • Aşırı alkol ve sigara tüketimi sebebiyle saç, cilt ve tırnaklarında sağlıksız bir görüntüye sahip olanlar,
  • Tırnaklarında yavaş uzama, soyulma veya sık sık kırılma gibi durumları gözlemleyenler,
  • Bariatrik operasyon geçirenler

hidrolize kolajen içeren toz veya tablet şeklindeki takviyeler doktor önerisiyle kullanılabilir.

Kolajen peptit, gıdalara kolayca eklenebilen bir toz halindedir.

Peptid formunda olan kollajen takviyesi, ve eklendiği besini jel kıvamına getirmez. Bu sayede kollajen takviyenizi smoothielere, çorbalara veya unlu mamüllere rahatlıkla ekleyebilirsiniz.

Kolajene bağlı olası yan etkiler

Kolajen takviyelerinin ne kadar güvenli olduğu hakkında yapılmış çok az araştırma vardır.

Bilinen bazı olası yan etkiler; kalıcı hoş olmayan bir tat, kasvet ve mide ekşimesidir.

Ayrıca eğer kullandığınız takviyenin içerisindeki maddelerden herhangi birine karşı alerjiniz var ise o maddeye bağlı alerjik reaksiyon gelişebilir.

Kolajen takviyesi kilo aldırır mı?

Kolajen iyi bir protein kaynağıdır. Kalorisinin çoğunluğunu proteinlerin oluşturduğu besinler genel olarak daha fazla tokluk hissi verir. Böylece daha çabuk doyduğunuzu hissedebilir ve daha az yiyebilirsiniz.

Doğrudan olmasa da kolajen takviyesi gibi proteinden zengin beslenme tarzı kilo vermenize yardımcı olabilir.

Dr. Abdulkadir Polat
Merhabalar, ben Abdulkadir Polat. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi mezunuyum ve İstanbul'da Aile Hekimliği yapıyorum. İnternet hayatımızın vazgeçilmez bir parçası, tıpkı sağlığımız gibi. Güvenilir sağlık bilgilerine en hızlı şekilde ulaşmanız için çalışıyorum. Sağlıklı bilgi, sağlıklı Sen!

DOKTORUN SON İÇERİKLERİ

Prostata iyi gelen ve prostat kanserinden koruyan yiyecekler

Yediklerimiz ve içtiklerimiz sağlığımızı geliştirebilir ya da sağlığımıza zarar verebilir. Bu yazımızda erkeklere özel prostat’ın sağlığını geliştirecek ve uzun vadede erkekleri prostat...

Rabiza Nedir? Rabiza Nasıl Kullanılır? | Rabeprazol

Rabiza, rabeprazol sodyum etken maddesine sahip mide koruyucu olarak tanınan mide asidini azaltarak etki gösteren bir ilaçtır. Raneks, Rabelis, Rabiza ve...

10 Maddede Mide Ekşimesine Ne İyi Gelir?

Mide ekşimesine ne iyi gelir, sorusuna cevap arıyorsanız mide yanması, gastrit, ülser veya reflü gibi bir rahatsızlığınız var demektir. Hastalığınızın tıbbi adı...

Prabex Nedir? Prabex Nasıl Kullanılır? | Rabeprazol

Prabex, rabeprazol sodyum etken maddesine sahip mide koruyucu olarak tanınan mide asidini azaltarak etki gösteren bir ilaçtır.  Raneks, Rabelis, Rabiza ve...

Raneks Nedir? Raneks Nasıl Kullanılır? | Rabeprazol

Raneks, rabeprazol sodyum etken maddesine sahip mide koruyucu olarak tanınan mide asidini azaltarak etki gösteren bir ilaçtır. Raneks, Rabelis, Rabiza ve...

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Eklem Ağrıları için Doğal Çözümler

Eklem ağrılar bazen basit bir travmadan sonra başlamıştır ve kendiliğinden iyileşir. Ancak eklem iltihabı yani artrit ağrısı, yaş ilerledikçe şiddetlenir ve yaş...

Artrit Rehberi (eklem iltihabı ve ağrısı)

Artrit kelime anlamı eklem iltihabıdır. Bir veya daha fazla eklemin şişmesi ve ağrılı hassasiyetidir. Artrite bağlı gelişen eklem ağrısı yaş ilerledikçe şiddetlenir...

GÜNCEL

Psikoz nedir? Delilik nedir? Gerçek hayatta psikoz ve delilik

Psikoz, en yalın tanımıyla gerçekliği değerlendirme yetisinde bozukluktur. Peki "gerçekliği değerlendirmenin bozulması" normal hayatta nasıl karşımıza çıkar?

Bebeklere calpol 6 plus verilir mi?

Bebeklere calpol 6 plus verilir mi? sorusunun cevabı "calpol 6 plus şurup 6 kg ve üzeri bebeklere verilebilir" şeklindedir.

Prostata iyi gelen ve prostat kanserinden koruyan yiyecekler

Yediklerimiz ve içtiklerimiz sağlığımızı geliştirebilir ya da sağlığımıza zarar verebilir. Bu yazımızda erkeklere özel prostat’ın sağlığını geliştirecek ve uzun vadede erkekleri prostat...

Rabiza Nedir? Rabiza Nasıl Kullanılır? | Rabeprazol

Rabiza, rabeprazol sodyum etken maddesine sahip mide koruyucu olarak tanınan mide asidini azaltarak etki gösteren bir ilaçtır. Raneks, Rabelis, Rabiza ve...

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz