Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Kefet
Ara
Ara
Menu
Men羹
ocukocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
Kad覺nKad覺n
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Souk Alg覺nl覺覺Souk Alg覺nl覺覺
Mental Sal覺kMental Sal覺k
Sal覺kl覺 Sa癟larSal覺kl覺 Sa癟lar
Cinsel Sal覺kCinsel Sal覺k
Cilt ve G羹zellikCilt ve G羹zellik

Ast覺m Rehberi

eitli tahri edici maddelere ve alerjileri tetikleyen alerjenlere maruz kalmak ast覺m hastal覺覺n覺 tetikleyebilir. A覺r覺 kilolu olmak veya sigara gibi t羹t羹n 羹r羹nlerini kullanmak ast覺m gelime riskini artt覺r覺r.

Ast覺m - hekimimyanimda

Ast覺m, solunum yollar覺n覺z覺n darald覺覺 ve itii ve ekstra mukus 羹rettii bir durumdur. Bu nefes almay覺 zorlat覺rabilir ve 繹ks羹r羹k, h覺覺rt覺 ve nefes darl覺覺 tetikleyebilir.

Ast覺m tedavi edilemez, ancak belirtileri kontrol edilebilir.

Ast覺m zaman i癟erisinde s覺kl覺kla deitiinden, belirtilerinizi ve semptomlar覺n覺z覺 takip etmek ve tedaviyi gerektii gibi ayarlamak i癟in doktorunuzla birlikte 癟al覺man覺z 繹nemlidir.

1. Belirtiler

Ast覺m semptomlar覺 kiiden kiiye deiir. Ast覺m ataklar覺n覺;

  • 癟ok seyrek
  • egzersiz yaparken olduu gibi oksijen ihtiyac覺n覺z覺n artt覺覺 durumlarda
  • 癟ok s覺k

yaayabilirsiniz.

1.1. Ast覺m belirti ve semptomlar覺 unlar覺:

  • Nefes darl覺覺
  • G繹羹s darl覺覺 veya ar覺
  • Nefes darl覺覺, 繹ks羹r羹k veya h覺r覺lt覺n覺n neden olduu uyku sorunlar覺
  • Nefes verirken duyulan 覺sl覺k sesi veya h覺r覺lt覺 sesi (wheezing – 癟ocuklarda yayg覺n bir ast覺m belirtisidir)
  • Solunum yollar覺n覺 enfekte eden vir羹sler taraf覺ndan k繹t羹leen, 繹ks羹rme veya h覺r覺lt覺l覺 ataklar覺 (souk alg覺nl覺覺 veya grip gibi)

1.2. Ast覺m hastal覺覺n覺z覺n k繹t羹letiine iaret eden belirtileri:

  • Ast覺m belirti ve semptomlar覺n覺 daha s覺k ve daha rahats覺z edici yaaman覺z
  • Nefes al覺p-vermede yaad覺覺n覺z zorluun artmas覺 (cierlerinin ne kadar iyi 癟al覺t覺覺n覺 kontrol etmek i癟in kullan覺lan bir cihaz olan Peak-Flow Metre (Zirve Ak覺m l癟er) ile 繹l癟羹lebilir.)
  • H覺zl覺 tahliye inhaleri kullanma ihtiyac覺n覺n artmas覺

1.3. Baz覺 insanlar i癟in ast覺m belirtileri ve semptomlar覺 baz覺 durumlarda alevlenir:

  • Hava souk ve kuru olduunda daha k繹t羹leebilen egzersize bal覺 ast覺m
  • Kimyasal duman, gaz veya toz gibi iyerindeki tahri edici maddeler taraf覺ndan tetiklenen mesleki ast覺m
  • Polen, k羹f, haere at覺klar覺, evcil hayvanlar taraf覺ndan d繹k羹len cilt par癟ac覺klar覺 gibi havadaki alerjenlerden kaynaklanan maddeler taraf覺ndan tetiklenen alerjiye bal覺 ast覺m

2. Ne zaman doktora g繹r羹nmeliyim?

iddetli ast覺m ataklar覺 hayat覺 tehdit edici olabilir. Ast覺m hastal覺覺ndan kaynaklanan ikayetleriniz s覺kl覺kla deiebileceinden, hastal覺覺n覺z覺 kontrol alt覺nda tutabilmek i癟in belirti ve semptomlar覺n覺z覺 takip edin ve gereken tedaviyi doktorunuzun 繹nerileriyle en iyi ekilde uygulay覺n. Ast覺m覺n uzun s羹reli kontrol alt覺nda tutulmas覺, g羹nden g羹ne daha iyi hissetmenize yard覺mc覺 olur ve hayat覺 tehdit eden ast覺m krizini 繹nleyebilir.

2.1. Ast覺m hastas覺n覺n durumunun acil olduunu g繹steren belirtileri unlard覺r:

  • Nefes darl覺覺 veya h覺r覺lt覺n覺n (wheezing) h覺zla k繹t羹lemesi
  • Akcierlerin daha rahat havalanmas覺n覺 salayan albuterol gibi inhaler ila癟lara ramen hastan覺n rahatlamamas覺
  • Minimum fiziksel aktivite esnas覺nda dahi g繹r羹len nefes darl覺覺

Ast覺m覺n覺z olduunu d羹羹n羹yorsan覺z. Birka癟 g羹nden fazla s羹ren s覺k s覺k 繹ks羹rme veya h覺覺lt覺n覺z varsa veya dier ast覺m belirtileri veya semptomlar覺 varsa doktorunuza g繹r羹n羹n. Ast覺m覺 erken tedavi etmek, uzun vadeli akcier hasar覺n覺 繹nleyebilir ve durumun zamanla k繹t羹lemesini 繹nlemeye yard覺mc覺 olabilir.

Ast覺m ila癟lar覺 hastal覺覺n覺z覺 kontrol alt覺nda tutman覺za yetmiyorsa ya da akcierlerin daha rahat havalanmas覺n覺 salayan albuterol gibi inhaler ila癟lar覺 daha fazla kullanma ihtiyac覺 duyuyorsan覺z. Doktorunuza dan覺madan daha fazla ila癟 alarak sorunu 癟繹zmeye 癟al覺may覺n. A覺r覺 ast覺m ilac覺 kullan覺m覺 yan etkilere neden olabilir ve ast覺m覺n覺z覺 daha da k繹t羹letirebilir.

Hava, nefes borunuzdan (trakea) aa覺ya iner ve iki b羹y羹k hava kanal覺 (bronlar) i癟inden akcierlerinize ge癟er. Akcierlerinizin i癟inde, bu hava kanallar覺 bir aac覺n dallar覺 gibi bir癟ok kez daha k羹癟羹k hava kanallar覺na ayr覺larak broniyollere ayr覺l覺r.
Hava, nefes borunuzdan (trakea) aa覺ya iner ve iki b羹y羹k hava kanal覺 (bronlar) i癟inden akcierlerinize ge癟er. Akcierlerinizin i癟inde, bu hava kanallar覺 bir aac覺n dallar覺 gibi bir癟ok kez daha k羹癟羹k hava kanallar覺na ayr覺larak broniyollere ayr覺l覺r.

3. Ast覺m neden olur?

Neden ast覺m hastas覺 oluruz? Ast覺m hastal覺覺 k覺smen genlerimizle ve k覺smen de 癟evresel etkenlerle ilgilidir.

3.1. Ast覺m hastal覺覺n覺n tetikleyici nedenleri:

eitli tahri edici maddelere ve alerjileri tetikleyen maddelere (alerjenler) maruz kalmak ast覺m belirtileri ve semptomlar覺n覺 tetikleyebilir. Ast覺m hastal覺覺n覺 tetikleyen etkenler kiiden kiiye farkl覺l覺k g繹sterir ve unlar覺 i癟erebilir:

  • Polen, toz akarlar覺, k羹f sporlar覺, evcil hayvan tehlikesi veya hamam b繹cei art覺klar覺n覺n par癟ac覺klar覺 gibi havadan kaynaklanan maddeler
  • Souk alg覺nl覺覺 gibi 羹st solunum yolu enfeksiyonlar覺
  • Fiziksel aktivite (egzersize bal覺 ast覺m)
  • Havan覺n kirlenmesine neden olan partik羹ller ve duman gibi tahri edici maddeler
  • Souk hava
  • Beta bloker, aspirin, ibuprofen (Suprafen, Brufen, Advil, Nurofen Motrin IB ve dierleri) ve naproksen (Apranax, Naprosyn, Aprol, Aleve ve dierleri) dahil olmak 羹zere belirli ila癟lar
  • Stress
  • Karides, kurutulmu meyve, ilenmi patates, bira ve arap dahil olmak 羹zere baz覺 yiyecek ve i癟ecek t羹rlerine eklenen s羹lfit ve koruyucu maddeler
  • Gastro繹zofageal refl羹 hastal覺覺 (GERD), mide asitlerinin boaz覺n覺za geri d繹nd羹羹 bir durum
End羹striyel dumanlar ve gazlar ile sigara duman覺, souk hava, 癟eitli alerjenler ve genler ast覺m hastal覺覺n覺n risk fakt繹rleridir.
End羹striyel dumanlar ve gazlar ile sigara duman覺, souk hava, 癟eitli alerjenler ve genler ast覺m hastal覺覺n覺n risk fakt繹rleridir.

4. Risk fakt繹rleri

Ast覺m hastas覺 olma riskini artt覺ran durumlar nelerdir? Ast覺m riskinizi art覺ran fakt繹rler unlard覺r:

  • Ast覺m hastas覺 olan yak覺n akrabalar (anne, baba veya karde)
  • Atopik dermatit veya alerjik rinit (saman nezlesi) gibi baka bir alerjik duruma sahip olmak
  • A覺r覺 kilolu olmak
  • Sigara veya dier t羹t羹n 羹r羹nlerini kullanmak
  • Pasif i癟icilik – sigara veya dier t羹t羹n 羹r羹nlerininin duman覺na maruz kalmak
  • Egzoz duman覺na veya havan覺n kirlenmesine neden olan dier kirlilik t羹rlerine maruz kalmak
  • Tar覺mda, kuaf繹rde ve imalatta kullan覺lan kimyasallar gibi mesleki tetikleyicilere maruz kalma

5. Komplikasyonlar

Ast覺m komplikasyonlar覺 nelerdir? Ast覺m hastal覺覺 nelere neden olabilir?

  • Uyku, i veya elencenizi b繹len ast覺m belirtileri
  • Ast覺m hastal覺覺n覺n iddetlendii g羹nlerde inizden veya okulunuzdan geri kalman覺z
  • Broniyal t羹plerin daralmas覺 (hava yolu yeniden modellemesi) nedeniyle iyi nefes alamamak
  • Ast覺m ataklar覺 nedeniyle acile bavurman覺z veya hastanede yatman覺z gerekebilir.
  • iddetli ast覺m覺 stabilize etmek i癟in kullan覺lan baz覺 ila癟lar覺n uzun s羹reli kullan覺mas覺 sonucunda g繹r羹lebilecek yan etkiler

Doru tedavi ast覺m覺n neden olduu hem k覺sa hem de uzun vadeli komplikasyonlar覺 繹nlemede b羹y羹k bir fark yarat覺r.

6. Koruyucu hekimlik

Ast覺m覺 繹nlemenin ya da tamamen tedavi etmenin bir yolu yoktur ancak doktorunuzun tedavi ve 繹nerilerine dikkat etmeniz durumunda ast覺m hastal覺覺n覺z覺 kontrol alt覺nda tutabilirsiniz.

6.1. Ast覺m hastal覺覺n覺 kontrol alt覺nda tutabilmek i癟in dikkat edilmesi gerekenler:

  • Doktorunuzun verdii ila癟lar覺 doktorunuzun 繹nerdii ve tarif ettii ekilde kullan覺n. Ast覺m d羹zenli olarak takip edilmesi ve kontrol alt覺nda tutulmas覺 gereken bir hastal覺kt覺r. Tedavinizi kontrol alt覺na almak, genel olarak hayat覺n覺z覺 kontrol alt覺nda hissetmenizi salayabilir.
  • Her y覺l grip a覺n覺z覺 yapt覺r覺n ve zat羹rre (pn繹moni) a覺n覺z覺 olun. Solunum yollar覺n覺zda oluabilecek souk alg覺nl覺覺, nezle ve grip gibi hastal覺klar ast覺m hastal覺覺n覺n iddetlenmesine neden olabilir. Grip ve benzeri hastal覺klardan nas覺l korunaca覺n覺z覺 繹renmeniz ve grip a覺s覺 olman覺z sizi ast覺m krizlerinden koruyabilir.
  • Polen, k羹f, haere at覺klar覺, evcil hayvanlar taraf覺ndan d繹k羹len cilt par癟ac覺klar覺 gibi havadaki alerjenlerden kaynaklanan maddeler ast覺m ataklar覺n覺 tetikleyebilir. Ast覺m hastal覺覺n覺z覺 nelerin tetiklediini kefedin ve onlardan uzak durun.
  • Hafif 繹ks羹r羹k, nefes darl覺覺, h覺r覺lt覺l覺 solunum gibi baz覺 belirtiler ast覺m hastal覺覺n覺z覺n iddetleneceine iaret eder. Ast覺m hastal覺覺n覺z覺n iddetlenecei durumlar覺 erkenden farketmeniz bol oksijen ve kontroll羹 ila癟 alman覺za olanak salar. Gerektiinde ve m羹mk羹nse pozitif bas覺n癟l覺 oksijen alabilir ya da hastaneye bavurabilirsiniz.
  • Ast覺m ataklar覺n覺 ne kadar erken farkederseniz, ast覺m hastal覺覺n覺z覺 o kadar iyi kontol alt覺nda tutars覺n覺z. Erken davran覺rsan覺z ast覺m krizine girmeden ya da ast覺m hastal覺覺n覺z daha fazla iddetlenmeden onu kontrol alt覺nda tutabilirsiniz. B繹ylece kullanman覺z gerekecek ila癟 miktar覺 da azalacakt覺r.
  • Ast覺m ile ilgili ikayetlerinizin artt覺覺n覺 farkettiiniz anda hemen ila癟lar覺n覺z覺 al覺n, ast覺m覺n覺z覺 tetikleyen eylerden uzakla覺n (繹rnein alerjenler ve sigara duman覺) ve doktorunuza g繹r羹n羹n.
  • 襤la癟lar覺n覺z覺 doktorunuzun re癟ete ettii ekilde kullan覺n. Her doktor ziyaretine ila癟lar覺n覺z覺 yan覺n覺zda getirmek iyi bir fikirdir, b繹ylece doktorunuz ila癟lar覺n覺z覺 doru kullan覺p kullanmad覺覺n覺z覺 ve doru dozu ald覺覺n覺z覺 iki kez kontrol edebilir.
Ast覺m hastas覺 olup olmad覺覺n覺z覺 nas覺l anlars覺n覺z? Ast覺m tan覺s覺 nas覺l konur? Ast覺m nas覺l tehis edilir?
Ast覺m hastas覺 olup olmad覺覺n覺z覺 nas覺l anlars覺n覺z? Ast覺m tan覺s覺 nas覺l konur? Ast覺m nas覺l tehis edilir?

7. Tan覺

7.1. Fizik Muayene

Doktorunuz, grip ve souk alg覺nl覺覺 benzeri solunum yolu enfeksiyonu veya kronik obstr羹ktif akcier hastal覺覺 (KOAH) gibi dier olas覺 hastal覺klar覺 ekarte etmek i癟in, fizik muayene yapacak ve size belirtileriniz ve semptomlar覺n覺z ve dier sal覺k problemleriniz hakk覺nda sorular soracakt覺r.

7.2. Akcier kapasitesini 繹l癟mek i癟in testler

Doktorunuz, nefes al覺p-verirken akcierlerinize ne kadar havan覺n girip-癟覺kt覺覺n覺 belirlemek i癟in akcier (solunum) fonksiyon testleri yapman覺z覺 isteyebilir. Bu testler unlar覺 i癟erebilir:

  • Spirometri: En s覺k kullan覺lan akcier fonksiyon testidir. Bu test s覺ras覺nda, spirometre ad覺 verilen k羹癟羹k bir makineye bal覺 b羹y羹k bir t羹pe 羹flemeniz istenir. Bu makine, cierlerinizin ne kadar hava tutabildiini ve cierlerinizdeki havay覺 ne kadar h覺zl覺 tahliye edebileceinizi 繹l癟er.
  • Peak Flow Metre: Zirve ak覺m 繹l癟er de denebilen bu test ile ne kadar sert ve h覺zl覺 nefes alabildiiniz 繹l癟羹l羹r. Test sonucu normalden d羹羹k 癟覺karsa, akcierinizin nefes al覺p verme esnas覺nda yeteri kadar hava giri 癟覺k覺覺na m羹sade etmedii sonucuna var覺l覺r. Bu ast覺m veya dier akcier hastal覺klar覺 i癟in k繹t羹ye iarettir.

Bu akcier fonksiyon testleri s覺kl覺kla, akcierlerin daha rahat havalanmas覺n覺 salayan albuterol gibi bronkodilatat繹r etkili inhaler ila癟lar覺 kullanmadan 繹nce veya sonra yap覺l覺r. Akcier fonksiyonunuz bronkodilat繹r kullan覺m覺yla d羹zelirse, muhtemelen ast覺m覺n覺z vard覺r.

7.3. Ek testler

Ast覺m tehisi i癟in kullan覺labilecek dier testler unlard覺r:

  • Metakolin Provakasyon Testi: Metakolin, solunduunda solunum yollar覺n覺n hafif daralmas覺na neden olacak bilinen bir ast覺m tetikleyicisidir. Metakoline tepki verirseniz, muhtemelen ast覺m覺n覺z vard覺r.
    Test sonucunda akcier soluma kapasitesinde %20 veya daha fazla d羹羹 g繹r羹l羹rse ya da nefes darl覺覺; h覺r覺lt覺l覺 solunum veya 繹ks羹r羹k geliirse test sonucu pozitif kabul edilir ve ast覺m varl覺覺 dorulan覺r. Ancak y羹ksek konsantrasyonlarda %20lik d羹羹 g繹r羹lm羹yorsa ast覺m d覺lanabilir.
    Bu test, ilk akcier fonksiyon testiniz normal olsa bile kullan覺labilir.
  • Nitrik Oksit Testi: Bu test, yayg覺n olarak kullan覺lmamakla birlikte, nefesinizdeki nitrik oksit gaz覺 miktar覺n覺 繹l癟er. Solunum yollar覺n覺z iltihapl覺 olduunda ki bu ast覺ma iaret eder, nefesinizde 繹l癟羹len nitrik oksit miktar覺 artar.
  • G繹r羹nt羹leme Y繹ntemleri: G繹羹s r繹ntgeni ve y羹ksek 癟繹z羹n羹rl羹kl羹 bilgisayarl覺 tomografi (BT), akcierlerinizin ve burun boluklar覺n覺z覺n (paranazal sin羹sler) taranmas覺, solunum problemlerine neden olabilecek veya a覺rlat覺rabilecek yap覺sal anormallikleri veya hastal覺klar覺 (enfeksiyon gibi) tan覺mlayabilir.
  • Alerji Testi: Alerji i癟in kan testi veya cilt testi yap覺labilir. Alerji testleri evcil hayvan, toz, k羹f ve polenler gibi alerjenlere olan alerjinizi tan覺mlayabilir. Test sonucunda 繹nemli alerjenlere alerjiniz tan覺mlan覺rsa, anti alerjen ila癟lar veya imm羹noterapi tedavisi planlanabilir.
  • Balgam eozinofilleri: Bu test, 繹ks羹rme s覺ras覺nda boaltaca覺n覺z t羹k羹r羹k ve mukus (balgam) kar覺覺m覺ndaki eozinofilleri inceler. Eozinofiller, eozin boyas覺yla boyand覺覺nda g繹r羹n羹r hale gelir. Mukusun boyanmas覺yla g繹r羹n羹r hale gelen eozinofiller alerjiniz olduu anlam覺na gelir.
  • Egzersiz ve souk hava kaynakl覺 ast覺m i癟in provokatif test: Bu testlerde doktorunuz, iddetli fiziksel aktivite ger癟ekletirmeden veya birka癟 kez souk hava solumadan 繹nce ve sonra solunum yolu t覺kan覺kl覺覺n覺z覺 繹l癟er.

7.4. Ast覺m nas覺l s覺n覺fland覺r覺l覺r?

Doktorunuz, fizik muayene ve tan覺 testlerinin sonu癟lar覺 ile birlikte ast覺m semptomlar覺 hakk覺ndaki sorulara (ast覺m ataklar覺n覺n ne s覺kl覺kta olduu ve ne kadar k繹t羹 olduklar覺 gibi) cevaplar覺n覺z覺 deerlendirerek ast覺m hastal覺覺n覺z覺 s覺n覺fland覺r覺r.

Ast覺m ciddiyetinizi belirlemek doktorunuzun en iyi tedaviyi se癟mesine yard覺mc覺 olur. Ast覺m iddetiniz zaman i癟erisinde s覺k s覺k deiebilir ve tedavinin yeniden d羹zenlenmesi gerekebilir.

Ast覺m d繹rt genel kategoriye ayr覺l覺r:

Ast覺m s覺n覺flamas覺Belirti ve bulgular
襤ntermittan – Haftada birden az semptomlar
– K覺sa ataklar
– Gece semptomlar覺 ayda ikiden az
*FEV1 veya PEF beklenenin %80i
*PEF veya FEV1 deikenlii <%20
Hafif persistan – Semptomlar haftada birden fazla, g羹nde birden az
– Ataklar aktivite ve gece semptomlar覺n覺 etkileyebilir
– Gece semptomlar覺 ayda ikiden fazla
*FEV1 veya PEF beklenenin %80i
*PEF veya FEV1 deikenlii <%20-%30
Orta persistan – Semptomlar g羹nl羹k
– Ataklar aktivite ve uykuyu etkileyebilir
– Gece semptomlar覺 haftada birden fazla
– G羹nl羹k k覺sa etkili inhale beta agonist kullan覺m覺
*FEV1 veya PEF beklenenin %60-%80i
*PEF veya FEV1 deikenlii >%30
A覺r persistan – G羹nl羹k semptomlar
– S覺k ekseserbasyon
– S覺k gece semptomlar覺
– Fiziksel aktivitelerde k覺s覺tlanma
*FEV1 veya PEF beklenenin %60覺
*PEF veya FEV1 deikenlii >%30
Ast覺m tedavisi, sigaray覺 tamamen b覺rakarak, zararl覺 dumanlardan ve alerjenlerden uzak durarak, bronkodilatat繹r ve inhale veya oral steroidler gibi ila癟lar kullanarak ve gerektiinde dier baz覺 ila癟lar覺 kullanarak yap覺l覺r.
Ast覺m tedavisi, sigaray覺 tamamen b覺rakarak, zararl覺 dumanlardan ve alerjenlerden uzak durarak, bronkodilatat繹r ve inhale veya oral steroidler gibi ila癟lar kullanarak ve gerektiinde dier baz覺 ila癟lar覺 kullanarak yap覺l覺r.

8. Tedavi

Ast覺m tedavi edilemez, ancak ast覺m ikayetleri kontrol edilebilir ve ast覺m krizleri balamadan 繹nlenebilir.

Ast覺m hastal覺覺nda tedavinin 3 temeli:

  1. Ast覺m覺n覺z覺 tetikleyen eyleri (egzersiz, souk hava, alerjenler, kirli hava ve sigara duman覺 gibi) tespit etmek ve onlardan korunmak
  2. Ast覺m ila癟lar覺n覺 d羹zenli olarak kullanmak ve doktora dan覺madan ila癟lar覺 b覺rakmamak
  3. Yaad覺覺n覺z ortam覺n toz ve alerjenlerden temizlenmesini salamak ve m羹mk羹n olduu kadar havan覺n temiz olduu yerlerde ikamet etmek

Ani ast覺m ikayetlerinin yaanmas覺 durumunda kullan覺lmak 羹zere akcierlerin daha rahat havalanmas覺n覺 salayan albuterol gibi inhaler ila癟lar覺 yan覺n覺zda bulundurman覺zda fayda vard覺r.

8.1. Medikal ast覺m ila癟lar覺

Sizin i癟in doru ila癟lar; ya覺n覺z, semptomlar覺n覺z, ast覺m tetikleyicileriniz gibi bir 癟ok fakt繹re bal覺d覺r.

Nefes darl覺覺 veya solunum g羹癟l羹羹 yaad覺覺n覺z zamanlar, daha rahat nefes alabilmek ve ast覺m ikayetlerinizin hafiflemesini salamak amac覺yla, albuterol gibi akcierlerin daha rahat havalanmas覺n覺 salayan bronkodilatat繹r ila癟lar kullanabilirsiniz.

a. Uzun s羹re etkili ast覺m tedavisi

Genellikle her g羹n d羹zenli olarak kullan覺lmas覺 gereken, ast覺m tedavisinin temel ta覺d覺r. Bu ila癟lar ast覺m覺 g羹nl羹k olarak kontrol alt覺nda tutar ve ast覺m krizi ge癟irme olas覺l覺覺n覺z覺 azalt覺r. Uzun s羹re etkili ast覺m tedavisi ila癟lar覺:

  • 襤nhale Kortikosteroidler: Bu ila癟lardan maksimum fayda g繹rebilmek i癟in birka癟 g羹n ila birka癟 hafta aras覺nda s羹reyle d羹zenli olarak kullanman覺z gerekebilir. Oral (a覺z yoluyla al覺nan) kortikosteroidlerin aksine, bu inhaler kortikosteroid ila癟lar覺 nispeten d羹羹k yan etki riskine sahiptir ve genellikle uzun s羹reli kullan覺m i癟in g羹venlidir.
    Baz覺 inhale kortikosteroidler (kombine ila癟lar dahil) unlard覺r;
    • flutikazon (Flixotide, Seretide, Flonaz, Flovent HFA)
    • budesonid (Pulmicort Flexhaler, Symbicort, Rhinocort)
    • flunisolid (Aerospan HFA)
    • siklesonid (Alvesco, Omnaris, Zetonna)
    • beklometazon (Filair, Qnasl, Qnarlic, Acomeisut, Asometaut, Asometazon)
    • furoat (Arnuity Ellipta)
  • L繹kotrien deitiricileri: Bu oral ila癟lar ast覺m semptomlar覺n覺 24 saate kadar hafifletmeye yard覺mc覺 olur. Nadir durumlarda, bu ila癟lar ajitasyon, sald覺rganl覺k, hal羹sinasyonlar, depresyon ve intihar d羹羹ncesi gibi psikolojik reaksiyonlarla ilikilendirilmitir.
    Baz覺 l繹kotrien deitiricileri (kombine ila癟lar dahil) unlard覺r;
    • montelukast (Zespira, Desmont, Levmont, Aircomb, Singulair, Onceair, Notta)
    • zafirlukast (Accolate, Carrox)
    • zileuton (Zyflo)
  • Uzun etkili beta agonistler: Bu inhale ila癟lar hava yollar覺n覺 a癟ar. Baz覺 arat覺rmalar, ciddi bir ast覺m krizi riskini art覺rabileceini g繹steriyor, bu y羹zden onlar覺 yaln覺zca inhale bir kortikosteroid ile birlikte al覺n. Ve bu ila癟lar ast覺m bozulmalar覺n覺 maskeleyebildiinden, akut ast覺m ata覺 i癟in kullanmay覺n.
    Baz覺 uzun etkili beta agonistler (kombine ila癟lar dahil) unlard覺r;
    • salmeterol (Brequal, Seretide, Serevent)
    • formoterol (Foradil, Symbicort, Perforomist)
  • Kombine inhale ila癟lar: Bu ila癟lar kortikosteroid ila癟larla uzun etkili beta agonisti ila癟lar覺n kombine halidir. Bu kombinasyon soluma cihazlar覺 uzun etkili beta agonistleri i癟erdiinden, iddetli ast覺m krizi ge癟irme riskinizi art覺rabilirler.
    • flutikazon-salmeterol (Advair Diskus)
    • budesonid-formoterol (Symbicort)
    • formoterol-mometason (Dulera)
  • Teofilin: (Theo-24, Elixophyllin, dierleri), solunum yollar覺n覺n 癟evresindeki kaslar覺 geveterek hava yollar覺n覺 a癟覺k tutmaya yard覺mc覺 olan g羹nl羹k bir hapd覺r (bronkodilat繹r). Ge癟mi y覺llarda olduu kadar s覺k kullan覺lmamaktad覺r.

b. K覺sa s羹re etkili ast覺m tedavisi

K覺sa s羹reli etkileri olan, h覺zla rahatlaman覺z覺 salayan ila癟lar, ast覺m krizi s覺ras覺nda h覺zl覺 veya k覺sa s羹reli semptom rahatlamas覺 i癟in veya doktorunuz tavsiye ederse egzersizden 繹nce gerektii ekilde kullan覺l覺r. K覺sa s羹reli etkileri olan baz覺 ila癟lar t羹rleri unlard覺r:

  • K覺sa etkili beta agonistleri: Bu ila癟lar ast覺m krizi s覺ras覺nda semptomlar覺 h覺zl覺 bir ekilde azaltmak ve h覺zla rahatlaman覺z覺 salamak i癟in kullan覺lan ve dakikalar i癟erisinde etki edebilen bronkodilat繹rlerdir. K覺sa etkili beta agonistleri, portatif, elde tutulan bir inhaler veya bir neb羹liz繹r kullan覺larak al覺nabilir, b繹ylece bir y羹z maskesi veya bir a覺zl覺k i癟inden inhale edilebilirler.
    Baz覺 k覺sa etkili beta agonistleri unlard覺r;
    • albuterol (ProAir HFA, Ventolin HFA, dierleri)
    • levalbuterol (Xopenex)
  • Ipratropium (Atrovent): Dier bronkodilat繹rler gibi, ipratropium solunum yollar覺n覺z覺 hemen rahatlatmak i癟in h覺zl覺 bir ekilde hareket eder ve nefes almay覺 kolaylat覺r覺r. Ipratropium 癟ounlukla amfizem ve kronik bronit i癟in kullan覺l覺r, ancak bazen ast覺m ataklar覺n覺 tedavi etmek i癟in kullan覺l覺r.
  • Oral ve intraven繹z kortikosteroidler: Prednizon ve metilprednizolon i癟eren bu ila癟lar iddetli ast覺m覺n neden olduu solunum yolu iltihab覺n覺 hafifletir. Uzun s羹reli kullan覺ld覺覺nda ciddi yan etkilere neden olabilirler, bu nedenle ciddi ast覺m semptomlar覺n覺 tedavi etmek i癟in sadece k覺sa s羹reli olarak kullan覺l覺rlar.

Ast覺m hastal覺覺n覺z bir anda iddetlenirse (ast覺m krizi) k覺sa s羹reli ast覺m tedavisi ila癟lar覺 h覺zl覺ca rahatlaman覺z覺 salayabilir. Ancak uzun s羹re etkili ast覺m tedavisi ila癟lar覺n覺z覺 doru ve d羹zenli aral覺klarla al覺yorsan覺z ast覺m krizi ge癟irme riskiniz azalacakt覺r. Ayn覺 ekilde alerjenlerden uzak durmak ve sigara duman覺 gibi kirli havalardan uzak durmak da ast覺m krizi yaama riskinizi azaltacakt覺r.

Her hafta ka癟 puf inhale ila癟 kulland覺覺n覺z覺n kayd覺n覺 tutun. Uzun s羹re etkili ila癟lar覺n覺z覺n dozunun yetersiz olmas覺 durumunda, k覺sa s羹re etkili ila癟lar覺 s覺k s覺k kullanman覺z gerekebilir. K覺sa s羹re etkili ast覺m tedavisi ilac覺 olan inhalat繹r羹n羹z羹 doktorunuzun 繹nerdiinden daha s覺k kullanman覺z gerekiyorsa, doktorunuzu g繹r羹n. Muhtemelen uzun s羹re etkili ast覺m ila癟lar覺n覺z覺 yeniden d羹zenleyecektir.

c. Ast覺m tedavisinde alerji ila癟lar覺

Alerji ila癟lar覺, alerjik ast覺ml覺 hastalarda veya alerjenlerden dolay覺 ast覺m覺 iddetlenen hastalarda kullan覺lan ila癟lard覺r.

  • Alerji ineleri (襤mm羹noterapi): Hastan覺n duyarl覺 olduu alerjenlerden elde edilen 羹r羹nlerin hastaya giderek artan dozlarda ve belirli zaman aral覺klar覺nda verilmesi esas覺na dayan覺r. A覺 tedavisinde hastaya verilen madde asl覺nda hastan覺n normal yaant覺s覺nda s覺k癟a kar覺lat覺覺 alerjenlerdir. 襤mm羹noterapi tedavisi v羹cuda genellikle cilt alt覺ndan k羹癟羹k bir ine ucuyla veya daha nadiren a覺zdan verilerek uygulanabilir.
  • Omalizumab (Xolair): Her iki ila d繹rt haftada bir enjeksiyon olarak verilen bu ila癟, 繹zellikle alerjileri ve ciddi ast覺m hastalar覺 i癟indir. Ba覺覺kl覺k sistemini deitirerek hareket eder.

d. Broniyal termoplasti

Yayg覺n olarak bulunmayan ve herkes i癟in uygun olmayan bu tedavi, inhale kortikosteroidler veya dier uzun s羹reli ast覺m ila癟lar覺 ile iyilemeyen iddetli ast覺m tedavisinde kullan覺l覺r.

Genel olarak, 羹癟 poliklinik ziyareti boyunca, broniyal termoplasti, akcierlerdeki hava yollar覺n覺n i癟ini bir elektrotla 覺s覺t覺r ve hava yollar覺ndaki d羹z kaslar覺 azalt覺r. Bu solunum yollar覺n覺n s覺k覺lat覺rma yeteneini s覺n覺rlar, nefes almay覺 kolaylat覺r覺r ve ast覺m ataklar覺n覺 azalt覺r.

e. Ast覺m覺 tedavilerle kontrol alt覺nda tutmak

Tedaviniz esnek olmal覺 ve doktorunuzla her randevunuzda ayr覺nt覺l覺 bir ekilde deerlendirilmesi gereken semptomlar覺n覺zdaki deiikliklere dayanmal覺d覺r. Ard覺ndan doktorunuz tedavinizi buna g繹re ayarlayabilir.

rnein, eer ast覺m覺n覺z iyi kontrol ediliyorsa, doktorunuz kullanman覺z gereken ila癟lar覺 azaltabilir. Ast覺m覺n覺z iyi kontrol edilmiyorsa veya k繹t羹ye gidiyorsa doktorunuz kullanman覺z gereken ila癟lar覺 art覺rabilir ve daha s覺k kontrole gitmenizi 繹nerebilir.

Belirli ila癟lar覺 ne zaman alaca覺n覺z覺 veya belirtilerinize dayanarak ila癟lar覺n覺z覺n dozunu ne zaman art覺raca覺n覺z覺 ya da azaltaca覺n覺z覺 g繹steren yaz覺l覺 bir ast覺m eylem plan覺 oluturmak i癟in doktorunuzla birlikte 癟al覺覺n. Ayr覺ca, ast覺m hastal覺覺n覺z覺 tetikleyen eylerin bir listesini haz覺rlay覺n ve bunlardan ka癟覺nmak i癟in neler yapman覺z gerektiini not edin.

Ast覺m hastal覺覺n覺n kontrol alt覺nda tutulmas覺 ve ast覺m krizlerinin 繹nlenmesi i癟in yap覺lmas覺 gerekenler nelerdir?
Ast覺m hastal覺覺n覺n kontrol alt覺nda tutulmas覺 ve ast覺m krizlerinin 繹nlenmesi i癟in yap覺lmas覺 gerekenler nelerdir?

9. Ast覺m覺n iddetlenmesinden nas覺l korunabilirim?

Ast覺m hastal覺覺ndan nas覺l korunabilirim? Ast覺m krizlerinden nas覺l korunabilirim? Ast覺m hastal覺覺na kar覺 yap覺labilecek 繹nlemler ve dikkat edilmesi gereken eyler nelerdir?

Ast覺ml覺 bir癟ok kii semptomlar覺 繹nlemek ve hafifletmek i癟in ila癟lara g羹vense de, sal覺覺n覺z覺 korumak ve ast覺m ataklar覺n覺n olas覺l覺覺n覺 azaltmak i癟in kendi ba覺n覺za birka癟 ey yapabilirsiniz.

9.1. Dikkat edilmesi gereken yaam tarz覺 deiiklikleri:

  • Air conditioner (klima) kullan覺n. Klima, aa癟lardan ve bitkilerden gelen havadaki polen miktar覺n覺 azalt覺r. Klima ayn覺 zamanda i癟 mekan nemini d羹羹r羹r ve toz akarlar覺na maruz kalman覺z覺 azaltabilir. Kliman覺z yoksa, polenlerin artt覺覺 bahar mevsiminde pencerelerinizi kapal覺 tutmaya 癟al覺覺n.
  • Evinizde toz tutmayan dekorlar tercih edin. zellikle yatak odan覺zda en az derecede toz tutacak dekorlar tercih edin. Hal覺 kullanmak yerine parke yapt覺r覺n. Y覺kanabilir perdeler ve panjur kullan覺n. zetle tozu azalt覺n!
  • Optimum nemi koruyun. Yaad覺覺n覺z corafya 癟ok nemliyse, nem alma cihaz覺n覺z kullanman覺z faydal覺 olabilir.
  • K羹f sporlar覺ndan kurtulun. K羹f sporlar覺n覺n gelimesini engellemek i癟in banyo, mutfak ve evin etraf覺ndaki nemli alanlar覺 temizleyin. Bah癟edeki k羹fl羹 yapraklardan veya nemli odunlardan kurtulun.
  • Evcil hayvan ast覺m覺n覺z覺 iddetlendirebilir. Alerjiniz varsa, k羹rkl羹 veya t羹yl羹 evcil hayvanlardan ka癟覺n覺n. D羹zenli olarak y覺kanm覺 veya bak覺ml覺 evcil hayvanlar覺n olmas覺, 癟evrenizdeki tehlike miktar覺n覺 azaltabilir.
  • D羹zenli olarak temizlik yap覺n. Evinizi en az haftada bir kez temizleyin. Temizlik esnas覺nda toz yutmamak i癟in maske kullan覺n veya bir bakas覺n覺n temizliinizi yapmas覺n覺 isteyin.
  • D覺ar覺s覺 souksa burnunuzu ve az覺n覺z覺 kapat覺n. Ast覺m覺n覺z souk veya kuru hava ile k繹t羹leiyorsa, atk覺 ve bere takmak yard覺mc覺 olabilir.

Nefes egzersizleri ast覺m semptomlar覺n覺z覺 kontrol alt覺nda tutmak i癟in ihtiyac覺n覺z olan ila癟 miktar覺n覺 azaltabilir.

9.2. Sal覺kl覺 kal覺n

Sal覺覺n覺za dikkat etmek ast覺m dahil hastal覺klardan korunman覺z覺 ve hayattan daha fazla keyif alman覺z覺 salar.

  • D羹zenli egzersiz yapmak: Nefes almakta zorland覺覺n覺zda egzersiz yapmak zor g繹r羹nebilir, ancak d羹zenli egzersiz yapmak genel g羹c羹n羹z羹 ve dayan覺kl覺l覺覺n覺z覺 art覺rabilir ve solunum kaslar覺n覺z覺 g羹癟lendirir. Hangi aktivitelerin sizin i癟in uygun olduunu doktorunuzla g繹r羹羹n.
  • Sal覺kl覺 yiyecekler yiyin: Sal覺kl覺 bir diyet g羹c羹n羹z羹 koruman覺za yard覺mc覺 olabilir. Zay覺fysan覺z, doktorunuz besin takviyesi 繹nerebilir. A覺r覺 kiloluysan覺z, kilo vermek, 繹zellikle egzersiz zamanlar覺nda nefes al覺p vermenize 繹nemli 繹l癟羹de yard覺mc覺 olabilir.
  • Duman ve hava kirliliinden ka癟覺n覺n: Sigaray覺 b覺rakman覺n yan覺 s覺ra, bakalar覺n覺n sigara i癟tii yerlerden ka癟覺nmak 繹nemlidir. pasif i癟icilik daha fazla akcier hasar覺na neden olabilir. 襤 yerinde veya baka yerlerde kar覺lat覺覺n覺z dier hava kirlilii t羹rleri de cierlerinizi tahri edebilir.
  • Sal覺kl覺 bir kiloda kal覺n. A覺r覺 kilolu olmak ast覺m semptomlar覺n覺z覺 k繹t羹letirebilir.
  • Gastro繹zofageal refl羹 hastal覺覺n覺z覺 kontrol alt覺nda tutun. Mide yanmas覺na neden olan asit refl羹, solunum yollar覺na zarar verebilir ve ast覺m semptomlar覺n覺 k繹t羹letirebilir. S覺k s覺k veya s羹rekli mide yanmas覺 yaarsan覺z, tedavi se癟enekleri hakk覺nda doktorunuza dan覺覺n. Ast覺m semptomlar覺n覺z iyilemeden 繹nce refl羹 tedavisi gerekebilir.
Ast覺m hastal覺覺n覺z varsa g繹羹s hastal覺klar覺 uzman覺na randevu alabilirsiniz.
Ast覺m hastal覺覺n覺z varsa g繹羹s hastal覺klar覺 uzman覺na randevu alabilirsiniz.

10. Ast覺m i癟in hangi doktora gitmeliyim?

Aile hekiminiz veya dier birinci basamak doktorunuz ast覺m olduunuzdan 羹pheleniyorsa, muhtemelen akcier hastal覺klar覺 konusunda uzmanlam覺 bir doktor olan bir g繹羹s hastal覺klar覺 uzman覺na y繹nlendirileceksiniz.

10.1. Doktora gitmeden 繹nce neler yapabilirsin?

Doktorunuzla olan randevunuzdan 繹nce, aa覺daki sorular覺 cevaplayan bir liste haz覺rlamak isteyebilirsiniz:

  • Hangi semptomlar覺 ya覺yorsun? Ne zaman balad覺lar?
  • Belirtilerinizi ve ikayetlerinizi daha da k繹t羹letiren veya daha iyi hale getiren eyler nelerdir?
  • Ailenizde ast覺m hastal覺覺 olan var m覺?
  • Ast覺m i癟in daha 繹nce herhangi bir tedavi g繹rd羹n羹z m羹? Eer 繹yleyse, neydi ve yard覺m覺 oldu mu?
  • Tedavisini g繹rd羹羹n羹z baka t覺bbi hastal覺klar覺n覺z var m覺?
  • Hangi ila癟lar覺 ve takviyeleri d羹zenli olarak al覺yorsunuz?

Randevunuzda size elik edecek bir arkada覺n覺z覺n veya ailenizden birinin olmas覺n覺 isteyebilirsiniz. ounlukla, ast覺m gibi karma覺k bir t覺bbi sorun hakk覺nda doktorunuzu dinlerken iki kii bir kiiden daha 癟ok ey anlayacakt覺r. Size yard覺mc覺 olabilecek bilgileri not al覺n.

10.2. Muayene esnas覺nda doktorunuz size neler sorabilir?

  • Belirtileriniz ve ikayetleriniz tam olarak nedir?
  • Belirtilerinizi ilk ne zaman farkettiniz?
  • Belirtileriniz ne kadar iddetli?
  • Solunum problemlerini s覺k s覺k m覺 ya覺yorsunuz yoksa yaln覺zca belirli zamanlarda m覺?
  • Spor yaparken veya souk hava gibi belirli durumlarda solunum problemleriniz var m覺?
  • Atopik dermatit veya saman nezlesi gibi alerjileriniz var m覺?
  • Neler belirtilerinizi iddetlendiriyor ya da ikayetlerinizi artt覺r覺yor?
  • Neler belirtilerinizi hafifletiyor ya da ikayetlerinizi azalt覺yor?
  • Ailenizde alerji veya ast覺m hastas覺 var m覺?
  • Kronik sal覺k problemleriniz var m覺?

Kaynak: mayoclinic.org

hy

Hekimim Yan覺mda mobil uygulamas覺n覺 indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile iaretlenmilerdir