Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Kefet
Ara
Ara
Menu
Men羹
ocukocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
Kad覺nKad覺n
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Souk Alg覺nl覺覺Souk Alg覺nl覺覺
Mental Sal覺kMental Sal覺k
Sal覺kl覺 Sa癟larSal覺kl覺 Sa癟lar
Cinsel Sal覺kCinsel Sal覺k
Cilt ve G羹zellikCilt ve G羹zellik

Pn繹moni (Zat羹rre)

Bakteriler, vir羹sler ve mantarlar dahil olmak 羹zere 癟eitli mikroplar pn繹moniye neden olabilir. Pn繹moni (Zat羹rre); balgaml覺 繹ks羹r羹e, ate, titreme ve nefes almada zorlua neden olabilir.

akcier hastal覺覺 grafisi - pn繹moni - zat羹rre - hekimimyanimda

Pn繹moni (Zat羹rre), bir veya iki akcierdeki hava keselerinin enfekte olmas覺d覺r. Hava keseleri (alveoller) enfekte s覺v覺yla dolabilir. Hava keselerinin enfeksiyonu ve s覺v覺 ile dolmas覺 i癟imize 癟ektiimiz nefesten kana yeteri kadar oksijen ge癟iine engel olur. V羹cudun oksijensiz kalma seviyesi hastal覺覺n ciddiyetini belirler.

Pn繹moni belirtileri ve semptomlar覺, enfeksiyona neden olan mikrop tipine, ya覺n覺za ve genel sal覺k durumunuza bal覺 olarak hafif seyredebilir veya hayat覺 tehdit edecek kadar ciddi seyredebilir.

Bebeklerde, k羹癟羹k 癟ocuklarda, 65 ya覺ndan b羹y羹k yetikinlerde, ba覺覺kl覺k sistemi zay覺f olanlarda veya ek sal覺k problemleri olanlarda daha ciddidir.

1. Belirtiler

Hafif seyreden bir pn繹moninin belirtileri grip veya souk alg覺nl覺覺 belirtilerine benzer ancak s覺radan bir grip hastal覺覺na nazaran daha uzun s羹re devam eder.

Pn繹moni belirtileri:

  • Nefes al覺rken veya 繹ks羹r羹rken g繹羹s ar覺s覺
  • Balgaml覺 繹ks羹r羹k
  • Yorgunluk
  • Y羹ksek ate, Terleme ve Titreme
  • Bulant覺, kusma veya ishal
  • Nefes darl覺覺
  • Balgaml覺 繹ks羹r羹k veya ate gibi souk alg覺nl覺覺 belirtilerinin bir anda k繹t羹lemesi
  • Zihin bulan覺kl覺覺 (konf羹zyon) veya zihinsel fark覺ndal覺kta bozulmalar (65 ya ve 羹st羹 yetikinlerde)
  • D羹羹k ate (v羹cut 覺s覺s覺n覺n normalden daha d羹羹k olmas覺) (65 ya覺ndan b羹y羹k ve ba覺覺kl覺k sistemi zay覺f olan kiilerde)
Hava keseleri (alveoller); akcierlerde, soluduumuz hava sayesinde kana oksijen giriini ve kandaki karbondioksitin d覺ar覺 癟覺kmas覺n覺 salayan k羹癟羹k hava odalar覺d覺r. Alveoller enfekte olursa pn繹moni (zat羹rre) geliir.
Hava keseleri (alveoller); akcierlerde, soluduumuz hava sayesinde kana oksijen giriini ve kandaki karbondioksitin d覺ar覺 癟覺kmas覺n覺 salayan k羹癟羹k hava odalar覺d覺r. Alveoller enfekte olursa pn繹moni (zat羹rre) geliir.

Bebeklerde pn繹moni belirtisi

Bebeklerde pn繹moni belirtisi g繹r羹lmeyebilir veya kusma, y羹ksek ate, 繹ks羹r羹k ile kendini belli edebilir. Zat羹rre olan bebekler, huzursuz veya yorgun g繹r羹nebilirler. Nefes almakta ve yemek yemede zorlanabilirler.

Ne zaman doktora g繹r羹nmeliyim?

Nefes almakta zorluk 癟ekiyorsan覺z, g繹羹s ar覺n覺z varsa, 39 C veya daha y羹ksek ateiniz varsa, s羹rekli 繹ks羹r羹yorsan覺z ve 繹zellikle cerahat (iltihap s覺v覺s覺) 繹ks羹r羹yorsan覺z doktorunuza dan覺覺n.

u gruptakiler daha y羹ksek pn繹moni riski alt覺ndad覺r ve doktora g繹r羹nme konusunda daha h覺zl覺 davranmal覺lard覺r:

  • 65 ya覺ndan b羹y羹kler
  • Belirtileri olan 2 ya覺ndan k羹癟羹k 癟ocuklar
  • Ba覺覺kl覺k sistemi zay覺f kiiler
  • Kronik hastal覺覺 olanlar
  • Kemoterapi ila癟lar覺 veya ba覺覺kl覺k sistemini bask覺layan ila癟lar alan kiiler

Baz覺 ileri yataki kiilerde ve kalp yetmezlii veya kronik akcier problemleri olan insanlarda pn繹moni h覺zla ilerleyerek hayat覺 tehdit eden bir hastal覺k haline gelebilir.

Hangi doktora gitmeliyim?

Pn繹moni belirtileri ta覺yorsan覺z aile hekiminize dan覺abilirsiniz. Aile hekiminiz sizi ihtiyac覺n覺z dorultusunda bilgilendirecek ve y繹nlendirecektir.

Yetikinlerde zat羹rre tedavisi, akcier hastal覺klar覺 konusunda uzmanlam覺 g繹羹s hastal覺klar覺 uzman覺 taraf覺ndan yap覺labilir.

Pn繹moni 羹phesi ta覺d覺覺n覺z 癟ocuklar覺n覺z覺 uzman 癟ocuk doktoruna g繹t羹rebilirsiniz.

Pn繹moni (zat羹rre) hava keselerinin enfekte olmas覺yla oluur.

2. Pn繹moni neden olur?

Bir癟ok mikrop pn繹moni olumas覺na neden olabilir.

Zat羹rre olumas覺n覺n nedeni, genellikle solunum yoluyla bulaan bakteriler ve vir羹slerdir.

Ba覺覺kl覺k sistemimiz genellikle soluduumuz hava ile akcierlerimize giren mikroplar覺 temizler ve hastal覺覺 繹nler. Ancak akcierlerimize ulaan mikrobun g羹癟l羹 olmas覺 ve ba覺覺kl覺k sistemimizin bu mikrobu yenecek g羹癟te olmamas覺 sonucu pn繹moni geliebilir.

Pn繹moni, bu hastal覺a neden olan mikrobun t羹r羹ne ve bu mikrobun nereden bulat覺覺na g繹re s覺n覺fland覺r覺l覺r.

Toplum k繹kenli pn繹moni

Toplum k繹kenli pn繹moni en s覺k g繹r羹len 癟eididir. Hastanelerin veya dier sal覺k tesislerinin d覺覺nda geliir. Nedenleri:

Bakteriler:

Bakteriyel pn繹moninin en yayg覺n nedeni Streptococcus pneumoniae’dir. Bu tip pn繹moni dorudan ya da souk alg覺nl覺覺 veya grip ge癟irdikten sonra ortaya 癟覺kabilir. Akcierlerin bir lobunu (bir b繹l羹m羹n羹) etkilediinde Lober pn繹moni ad覺n覺 al覺r.

Bakteri benzeri organizmalar:

Mycoplasma pneumoniae (Mikoplazma pn繹moniya) adl覺, Mycoplasma s覺n覺f覺 h羹cre duvar覺 olmayan 癟ok k羹癟羹k bir bakteri de pn繹moniye neden olabilir. Tipik olarak belirtileri dier pn繹moni tiplerinden daha hafif seyreder. Genellikle yatak istirahati gerektirecek kadar a覺r bir hastal覺k deildir.

Mantarlar:

Bu tip pn繹moni genellikle, kronik sal覺k sorunlar覺 olan veya ba覺覺kl覺k sistemi zay覺f olan insanlarda y羹ksek miktarda mantar soluduunda g繹r羹l羹r. Bu mantarlar, toprakta ve ku pisliinde bulunabilir. Corafi b繹lgeye g繹re deiiklik g繹sterir.

Vir羹sler:

Souk alg覺nl覺覺na veya grip enfeksiyonuna neden olan vir羹slerden baz覺lar覺 da pn繹moniye neden olabilir. Vir羹sler, 5 ya覺ndan k羹癟羹k 癟ocuklarda zat羹rrenin en yayg覺n nedenidir. Viral pn繹moni genellikle hafiftir. Ancak baz覺 durumlarda 癟ok ciddi olabilir.

En s覺k Respiratuar Sinsityal Vir羹s羹 (RSV) ve bazen influenza tip A veya B’den kaynaklan覺r.

Hastane kaynakl覺 pn繹moni

Hastanede baka hastal覺klar i癟in tedavi g繹ren baz覺 hastalar, hastanede bulunan mikroplar nedeniyle pn繹moniye yakaland覺klar覺nda buna hastane kaynakl覺 pn繹moni denir.

Hastane kaynakl覺 pn繹moniler genellikle daha ciddidir. 羹nk羹 hastaneler d羹zenli olarak dezenfekte edilirken buna ramen hayatta kalan mikrop toplum i癟erisindeki mikroplara nazaran daha g羹癟l羹d羹r. Ayr覺ca, hastanede baka bir hastal覺覺 olan kii zaten ek hastal覺a sahip olduu i癟in 羹zerine bir de zat羹rre eklenince durumu 癟ok daha kritik olabilir.

Hastan覺n rahat nefes almas覺n覺 veya bol oksijen almas覺n覺 salayan solunum cihazlar覺ndan (ventilat繹r) hastaya pn繹moni bulaabilir. Ventilat繹rler genellikle youn bak覺m 羹nitelerinde kullan覺l覺r. Bu tip pn繹moni daha ciddidir.

Aspirasyon pn繹monisi

Nefes alma esnas覺nda bir eylerin akcierlere ka癟mas覺na aspirasyon denir.

Aspirasyon pn繹monisi, akcierlerinize yiyecek, i癟ecek, kusmuk veya t羹k羹r羹k ka癟t覺覺nda ortaya 癟覺kar. Akcierde t覺kanan hava keselerinde (alveoller) aspirasyona bal覺 pn繹moni geliebilir.

Beyin hasar覺, a覺r覺 alkol veya uyuturucu gibi yutma ve 繹羹rme refleksinin kaybolmas覺na neden olabilen durumlar akcierlere bieylerin ka癟mas覺n覺 daha olas覺 k覺lar.

3. Risk fakt繹rleri

Pn繹moni (zat羹rre) her yatan insan覺 etkileyebilir. Ancak, u ya gruplar覺 daha ciddi risk alt覺ndan覺r.

  • 2 ya覺ndan k羹癟羹k bebekler
  • 65 ya覺ndan b羹y羹k yetikinler

Dier risk fakt繹rleri:

  • Hastaneye yat覺r覺lmak: Hastane youn bak覺m 羹nitesindeyseniz, 繹zellikle nefes alman覺za yard覺mc覺 olmas覺 i癟in bir ventilat繹r cihaz覺 tak覺ld覺ysa daha fazla pn繹moni riski alt覺ndas覺n覺z.
  • Kronik hastal覺a sahip olmak: Ast覺m, kronik obstr羹ktif akcier hastal覺覺 (KOAH), hipertansiyon veya baka kalp hastal覺覺n覺z varsa pn繹moni olma olas覺l覺覺n覺z daha y羹ksektir.
  • Sigara i癟mek: Sigara i癟mek v羹cudunuzun zat羹rreye neden olan bakteri ve vir羹slere kar覺 doal savunmas覺na zarar verir.
  • Ba覺覺kl覺k sisteminin zay覺f olmas覺 ya da ba覺覺kl覺k sistemini bask覺layan ila癟 kullan覺lmas覺: HIV/AIDS hastalar覺, organ nakli yap覺lm覺 hastalar, kemoterapi veya uzun s羹reli steroid kullanan hastalar daha b羹y羹k risk alt覺ndad覺r.

4. Komplikasyonlar

Bakterilerin kana ge癟erek dier organlara yay覺lmas覺 (bakteriyemi): Akcierlerinizden kan dola覺m覺na giren bakteriler, enfeksiyonu dier organlara yayabilir ve potansiyel olarak organ yetmezliine neden olabilir.

Nefes darl覺覺: Akcierlerde baz覺 hava keseleri (alveoller) enfekte olduk癟a, v羹cut nefes al覺 veriini h覺zland覺r. B繹ylece sal覺kl覺 hava keselerini daha fazla kullanm覺 olur. Hastalanan hava kesesi miktar覺 artt覺k癟a, daha derin ve daha g羹癟l羹 soluma ihtiyac覺 duyulur. 襤lerlemi pn繹monide art覺k derin nefes almak dahi yetersiz hale gelir. Zor nefes alma (nefes darl覺覺) geliir.

Akcierlerin etraf覺nda s覺v覺 birikimi (plevral ef羹zyon): Akcierlerin d覺 y羹zeyindeki zar ile g繹羹s boluunun i癟 y羹zeyindeki zar aras覺nda s覺v覺 birikmesine plevral ef羹zyon denir. Biriken bu s覺v覺ya mikrop bula覺rsa, enfekte olmu s覺v覺n覺n drene edilerek bir t羹ple 癟覺kar覺lmas覺 gerekebilir.

Akcier absesi: Akcier boluklar覺 enfekte olursa apse geliebilir. A覺r覺 alkol t羹ketimi akcier absesi riskini artt覺r覺r. Bu apseler genellikle antibiyotiklerle tedavi edilebilir. Ancak bazen, apsenin drene edilerek boalt覺lmas覺 gerekebilir. Apse i癟ine yerletirilmi uzun bir ine veya t羹p ile cerrahi veya drenaj yap覺larak apse boalt覺labilir.

5. Koruyucu hekimlik

u 繹neriler pn繹moni hastal覺覺na yakalanma riskini azaltman覺za yard覺mc覺 olacakt覺r:

A覺 olun: Baz覺 pn繹moni ve grip t羹rlerini 繹nlemek i癟in a覺lar mevcuttur. A覺lama y繹nergeleri zamanla deiir. Daha 繹nce pn繹moni i癟in a覺 olmu olsan覺z dahi sizin i癟in zat羹rre a覺s覺n覺n gerekip gerekmediini doktorunuza dan覺覺n.

ocuklar覺n a覺land覺覺ndan emin olun: 2 ya覺ndan k羹癟羹k 癟ocuklar, pn繹mokok hastal覺覺 riski alt覺nda olan 2 ila 5 ya aras覺 癟ocuklar ve kre gibi kalabal覺k ortamlarda bulunmas覺 gereken 癟ocuklar i癟in pn繹moni a覺s覺 gereklilii hakk覺nda doktorunuza dan覺arak bilgi al覺n.

Temizlik ve hijyene 繹zen g繹sterin: Kendinizi grip benzeri solunum yolu enfeksiyonlar覺na kar覺 korumak i癟in ellerinizi d羹zenli olarak y覺kay覺n veya alkol bazl覺 bir el dezenfektan覺 kullan覺n. En az覺ndan kolonya kullan覺n. ks羹ren ve hap覺ran insanlara yaklamamaya gayret edin. Solunum yolu enfeksiyonlar覺ndan korunmak bu enfeksiyonlar覺n neden olabilecei pn繹moniden korunman覺z覺 da salar.

zetle 羹st solunum yolu enfeksiyonlar覺ndan korunma y繹ntemleri ayn覺 zamanda pn繹moniden korunman覺z覺 da salar.

Sigara i癟meyin ve sigara duman覺na maruz kalmay覺n: Sigara duman覺 akcierlere ulat覺覺nda, akcierlerinizin solunum yolu enfeksiyonlar覺na kar覺 doal savunmas覺na zarar verir.

Ba覺覺kl覺k sisteminiz g羹癟l羹 olsun: Kaliteli uyuyun, d羹zenli egzersiz yap覺n ve sal覺kl覺 bir diyet yap覺n.

pn繹moni (zat羹rre) hastal覺覺nda akcier grafisi bulgular覺. Akcier infiltrasyonu
Pn繹moni (zat羹rre) hastal覺覺nda 繹rnek akcier grafisi g繹r羹n羹m羹

6. Tan覺

Pn繹moni (Zat羹rre) nas覺l tehis edilir? Hastal覺覺n ilk birka癟 g羹n羹nde, pn繹moni belirtileri ve semptomlar覺n覺 souk alg覺nl覺覺 semptomlar覺ndan ay覺rt etmek zor olabilir. Fizik muayene s覺ras覺nda doktorunuz, nefes al覺rken akcierlerinizi yak覺ndan dinlemek i癟in bir stetoskop kullanacakt覺r.

Pn繹moni (zat羹rre) 羹phesi varsa, doktorunuz aa覺daki testleri 繹nerebilir:

Kan tahlili: Kan tahlilleri, enfeksiyon varl覺覺n覺 dorulamak ve enfeksiyona neden olan organizman覺n t羹r羹n羹 tan覺mlamak i癟in kullan覺l覺r. Ancak, organizman覺n t羹r羹ni tan覺mlamak her zaman m羹mk羹n deildir.

G繹羹s R繹ntgeni: Doktorunuzun pn繹moniyi tehis etmesine ve enfeksiyonun nereleri ve ne kadar alan覺 etkiledeini belirlemesine yard覺mc覺 olur. Ancak g繹羹s r繹ntgeni, pn繹moniye neden olan mikrobun t羹r羹n羹 belirleyemez.

Nab覺z oksimetresi (Pulse oksimetre): Kandaki oksijen seviyesini 繹l癟er. Pn繹moni akcierlerdeki hava keselerinin 癟al覺mas覺n覺 engelleyerek kana oksijen ge癟iini azalyabilir. Hastal覺覺n ciddiyetinin takibi i癟in kandaki oksijen seviyesinin d羹zenli olarak 繹l癟羹lmesi 繹nemlidir.

Balgam testi: Derin bir 繹ks羹r羹kten sonra akcierlerinizden bir s覺v覺 繹rnei (balgam) al覺n覺r ve enfeksiyonun nedenini saptamaya yard覺mc覺 olmak i癟in analiz edilir.

65 ya覺ndan b羹y羹k, hastanede yatarak tedavi g繹ren, ciddi pn繹moni belirtileri olan veya ek kronik hastal覺klar覺 olan hastalarda doktor aa覺dakiler gibi baz覺 ek tetkiler isteyebilir:

BT (bilgisayarl覺 tomografi): Pn繹moni (zat羹rre) tedavisine balad覺ktan sonra, beklenildii kadar h覺zl覺 iyileme salanamazsa, doktorunuz akcierlerinizin daha ayr覺nt覺l覺 bir g繹r羹nt羹s羹n羹 almak i癟in g繹羹s BT taramas覺 繹nerebilir.

Plevral s覺v覺 k羹lt羹r羹: Plevral alandan kaburgalar覺n覺z覺n aras覺na bir ine koyarak s覺v覺 繹rnei al覺n覺r ve enfeksiyon tipinin belirlenmesine yard覺mc覺 olmak i癟in analiz edilir.

7. Tedavisi

Pn繹moni (Zat羹rre) tedavisi, enfeksiyonu ortadan kald覺rmaya ve pn繹moni komplikasyonlar覺n覺 繹nlemeye y繹neliktir.

Toplum k繹kenli pn繹monisi olanlar genellikle evde ila癟 kullanarak iyileebilir. Ancak, pn繹moni belirtileri birka癟 g羹n veya hafta i癟inde hafiflese de, yorgunluk hissi bir ay veya daha uzun s羹re devam edebilir.

Spesifik tedavis, pn繹moniye neden olan mikrobun tipine, hastan覺n ya覺na, hastan覺n genel sal覺k durumuna ve hastal覺覺n iddetine bal覺d覺r.

Antibiyotik tedavisi

Bakteriyel pn繹moniyi tedavi etmek i癟in antibiyotikler kullan覺l覺r. Pn繹moniye neden olan bakteri t羹rlerini tan覺mlamak ve tedavi etmek i癟in en iyi antibiyotii se癟mek zaman alabilir. Belirtileriniz d羹zelmezse, doktorunuz antibiyotiinizi deitirebilir.

ks羹r羹k ilac覺

Dinlenebilmeniz ve 繹ks羹r羹羹n羹z羹 sakinletirmek i癟in 繹ks羹r羹k ila癟lar覺 kullan覺labilir.

ks羹r羹k, akcierlerinizdeki s覺v覺y覺 gevetmeye ve d覺ar覺ya 癟覺karmaya yard覺mc覺 olduundan, 繹ks羹r羹羹n tamamen ortadan kald覺r覺lmamas覺 daha iyidir. Hafif 繹ks羹r羹kte 繹ks羹r羹k ilac覺 kullanmamak, iddetli 繹ks羹r羹k durumunda ise d羹羹k doz 繹ks羹r羹k urubu kullanmak ak覺ll覺cad覺r.

Ate d羹羹r羹c羹/ar覺 kesici ila癟lar

Y羹ksek ate ve ar覺 durumunda gerektii kadar al覺nabilir. Baz覺lar覺:

Pn繹moni tedavisinde hastaneye yat覺

Aa覺daki durumlarda hastaneye yat覺r覺lman覺z gerekebilir:

  • 65 ya覺ndan b羹y羹k olmak
  • Konf羹zyon (zihin bulan覺kl覺覺, zaman, insanlar veya yerler konusunda kafakar覺覺kl覺覺)
  • B繹brek fonksiyonlar覺n覺n yetersizlii
  • D羹羹k tansiyon (b羹y羹k tansiyonun 90’覺n alt覺nda, k羹癟羹k tansiyonun 60’覺n alt覺nda olmas覺)
  • H覺zl覺 nefes al覺p verme (Dakikada 30 veya daha fazla nefes)
  • Ventilat繹r (solunum cihaz覺) ihtiyac覺 duymak
  • D羹羹k ate (hipotermi)
  • Kalp tepe at覺m覺n覺n 50’nin alt覺nda veya 100’羹n 羹zerinde olmas覺

Solunum makinesine (ventilat繹r) ihtiyac覺n覺z varsa veya belirtileriniz iddetliyse, youn bak覺m 羹nitesine yat覺r覺lman覺z gerekebilir.

ocuklar u durumlarda hastaneye yat覺r覺labilir:

  • 2 ay覺n覺 doldurmam覺 bebekler
  • A覺r覺 uyku hali olan veya letarjik 癟ocuklar
  • Nefes almakta zorlanan 癟ocuklar
  • Kan oksijen seviyeleri d羹羹k 癟ocuklar
  • Dehidrate 癟ocuklar

8. Pn繹moni (Zat羹rre) hakk覺nda 繹neriler

Bu 繹neriler daha h覺zl覺 iyilemenize ve pn繹moniye bal覺 komplikasyon gelime riskini azaltmaya yard覺mc覺 olabilir:

襤yi dinlenin! V羹cut s覺cakl覺覺n覺z normale d繹nene kadar ve balgaml覺 繹ks羹rmeyi b覺rakana kadar okula veya ie d繹nmeyin. Pn繹moni tekrarlayabildiinden, tamamen iyiletiinizden emin olana kadar temkinli olun.

Bol bol s覺v覺 t羹ketin! Akcierlerinizdeki mukusun ve balgam覺n gevek olmas覺 i癟in bol bol s覺v覺 繹zellikle su t羹ketin.

襤la癟lar覺n覺z覺 d羹zenli ve re癟ete edildii gibi kullan覺n! Doktorunuzun sizin i癟in re癟ete ettii t羹m ila癟lar覺 kullan覺n. Antibiyotik kullan覺yorsan覺z, ilac覺 tamamen bitene kadar kullanmaya devam edin. 襤la癟lar覺n覺z覺 bitirmeden 繹nce daha iyi hissetmeye balayabilirsiniz, ancak antibiyotiklerinizi kullanmaya devam etmelisiniz. Antibiyotik tedavisini 癟ok erken b覺rak覺rsan覺z, akcierleriniz mikrop bar覺nd覺rmaya devam edebilir. Bu mikroplar 癟oalarak pn繹moninin tekrarlamas覺na neden olabilir.


Kaynaklar:

  1. https://www.nhs.uk/conditions/pneumonia/
  2. https://www.nhlbi.nih.gov/health-topics/pneumonia
hy

Hekimim Yan覺mda mobil uygulamas覺n覺 indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak.