Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Kefet
Ara
Ara
Menu
Men羹
ocukocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
Kad覺nKad覺n
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Souk Alg覺nl覺覺Souk Alg覺nl覺覺
Mental Sal覺kMental Sal覺k
Sal覺kl覺 Sa癟larSal覺kl覺 Sa癟lar
Cinsel Sal覺kCinsel Sal覺k
Cilt ve G羹zellikCilt ve G羹zellik

Demir Eksiklii Anemisi

Demir eksiklii nedeniyle gelien anemi; halsizlik, yorgunluk ve enerji eksiklii gibi belirtilere neden olabilir. Demir eksikliinden korunmak i癟in k覺rm覺z覺 et, pekmez, kuru baklagiller, 覺spanak, paz覺 ve maydanoz gibi besinleri bol bol t羹ketmek faydal覺 olabilir.

demir eksiklii anemisi - HekimimYanimda.com

Demir (Fe) eksiklii sonucu, demir eksiklii anemisi meydana gelir. D羹nyada g繹r羹len anemilerin en s覺k nedenidir. Besinlerle yeterli demiri alamayanlarda ve 癟ok kan kaybedenlerde demir eksiklii riski y羹ksektir.

Demirin eksik olduu durumlarda kanda yeteri kadar oksijen ta覺namaz. Kaslar覺n覺za, beyninize ve dier t羹m organlar覺n覺za yeterli oksijen ta覺namad覺覺nda unlar覺 yaayabilirsiniz:

  • halsizlik
  • yorgunluk, 癟abuk yorulma
  • bitkinlik
  • zor uyanma
  • dikkat eksiklii
  • konsantre olamama
  • ayaa kalkarken g繹zlerin 繹n羹n羹n kararmas覺

Demir Eksiklii Nedir?

V羹cutta yeteri kadar demir elementi olmamas覺na demir eksiklii denir.

Demir v羹cudumuz i癟in son derece 繹nemlidir. Demir bir kere v羹cuda girdikten sonra depolan覺r veya kullan覺l覺r. V羹cuda giren demir at覺lmaz, eer at覺l覺yorsa bu bir hastal覺k ya da t覺bbi durum ile ilgilidir.

Dolay覺s覺yla demir eksiklii geliebilmesi i癟in 3 繹nemli ihtimal vard覺r.

  1. V羹cuda yeteri kadar demir al覺namamaktad覺r. Yeterli demiri i癟eren besinlerle beslenmemek yayg覺n nedenidir. Bazen de besinlerde demir vard覺r ancak ba覺rsaklar bu demiri ememez. Demir emilimini azaltan her durum demir eksiklii riski oluturur.
  2. Demir bir t覺bbi durum nedeniyle v羹cuttan at覺lmaktad覺r. Kanamalar yayg覺n nedenidir. Regl kanamas覺, mide kanamas覺 ya da burun kanamas覺 gibi kan kay覺plar覺 demir eksiklii riskini artt覺r覺r.
  3. Gebelerde, bebeklerde ve b羹y羹me 癟a覺ndaki 癟ocuklarda da v羹cudun demir ihtiyac覺 artt覺覺 i癟in demir eksiklii g繹r羹lebilir. Demir v羹cuttan at覺lmam覺t覺r, emiliminde de bir problem yoktur ancak h覺zl覺 b羹y羹me nedeniyle demir ihtiyac覺 artm覺t覺r. V羹cuttaki demir miktar覺, artan ihtiyac覺 kar覺layamad覺覺 i癟in eksiklik g繹r羹lm羹t羹r.

Demir Eksiklii Anemisi Nedir?

Akcierden al覺nan oksijenin dokulara ta覺nmas覺 i癟in hemoglobin gereklidir. Hemoglobin, kana k覺rm覺z覺 rengini verir ve oksijenin kanda ta覺nmas覺n覺 salar. Demir, hemoglobinin yap覺s覺na giren 繹nemli bir elementtir.

Kanda bulunan hemoglobin proteinin normal seviyenin alt覺na d羹mesine anemi denir.

V羹cutta yeterli demir olmamas覺 nedeniyle oluan anemiye ise demir eksiklii anemisi denir.

demir eksiklii anemisi: hemoglobin demir emas覺
Hemoglobin kanda oksijen ta覺nmas覺nda rol al覺r.

Kanda ne kadar hemoglobin olmal覺?

  • Erikin erkeklerde 14gr/dl,
  • Hamile olmayan kad覺nlarda 12gr/dl
  • 6ay-6ya aras覺 癟ocuklarda 11gr/dl
  • 6-14 ya aras覺 癟ocuklarda 12gr/dl

alt覺ndaki hemoglobin deerleri anemiye iaret etmektedir.

Demir eksikliinde kas h羹crelerimizde oksijen depolanmas覺n覺 salayan miyoglobin 羹retimi azal覺r. Bu durumda halsizlik ve yorgunluk riski artar. Ayr覺ca demir elementi katalaz, peroksidaz ve sitokrom gibi metabolizma enzimlerinde fonksiyonu olan 癟ok 繹nemli bir elementtir.

Belirtileri

Demir eksiklii anemisine iaret eden belirtiler:

  • Halsizlik ve yorgunluk
  • Ayaa kalkarken g繹zlerin 繹n羹n羹n kararmas覺
  • Kana k覺rm覺z覺 rengini veren hemoglobinin yeteri kadar 羹retilememesine bal覺 soluk cilt g繹r羹n羹m羹,
  • Yeterli oksijenin kaslara ta覺namamas覺na bal覺 halsizlik, g羹癟s羹zl羹k, yorgunluk,
  • Beyne yeteri kadar oksijen ta覺namamas覺na bal覺 olarak konsantrasyon ve dikkat bozukluu, odaklanamama
  • Sa癟 k繹klerine yeteri kadar oksijen ta覺namamas覺na bal覺 olarak sa癟larda g羹癟s羹zl羹k ve sa癟 d繹k羹lmeleri
  • Ellerde ve ayaklarda uyuma,
  • Dudaklarda 癟atlaklar ve a覺z kenar覺nda yaralar,
  • T覺rnaklar覺n 癟abuk k覺r覺lmas覺

Ne zaman doktora gitmeliyim?

  • Demir eksiklii anemisi belirtileriniz mi var? Varsa ne kadar iddetli? Bu sorular覺n cevab覺n覺 aile hekiminizden alabilirsiniz.
  • 6 ay demir ilac覺 kullanman覺za ramen demir eksikliinizin devam etmesi durumunda anemiye neden olabilecek baka hastal覺klar deerlendirilmelidir. Bu durumda detayl覺 tetkik ve incelemeler i癟in i癟 hastal覺klar覺 (dahiliye) doktorunuza randevu alabilirsiniz.
  • Eer regl kanamalar覺n覺z uzun s羹r羹yorsa, iddetli ar覺lar覺n覺z varsa ve kanamalar覺n覺z 癟ok oluyorsa kad覺n hastal覺klar覺 ve doum polikliniine randevu alabilirsiniz.
  • Eer idrar yaparken kan geliyorsa ve ayn覺 zamanda ila癟 kullanman覺za ramen d羹zelmeyen aneminiz varsa 羹roloji polikliniine randevu alabilirsiniz.
  • Eer d覺k覺 yapt覺覺n覺zda kakan覺zda kan g繹r羹yorsan覺z genel cerrahi polikliniine randevu alabilirsiniz.

Nedenleri

Demirin yetersiz al覺m覺 ya da kan kay覺plar覺 gibi demirin v羹cuttan kaybedilmesi demir eksikliine neden olur.

  • Yemeklerden hemen 繹nce, yemeklerle beraber veya yemeklerden hemen sonra 癟ay veya kahve t羹ketilmesi besinlerin i癟erisindeki demirin emilimini azalt覺r.
  • Demirin ba覺rsak taraf覺ndan yeterince emilmesine engel olan ba覺rsak hastal覺klar覺 (羹lseratif kolit ve crohn hastal覺覺 gibi)
  • Kad覺nlardaki regl kanamalar覺 demir kayb覺na neden olur.
  • S覺k ve fazla say覺da doum, d羹羹kler, k羹rtaj gibi kan kayb覺na neden olan durumlar kans覺zl覺覺 tetikler.
  • Mide-ba覺rsak sistemindeki rahats覺zl覺klar genel olarak demir emilimini bozabilir.
  • Gebelik ve emzirme d繹neminde v羹cudundaki demir bebeiyle paylaan annede demir eksiklii riski y羹kselir
  • B羹y羹me 癟a覺ndaki 癟ocuklar覺n demir ihtiyac覺 daha y羹ksektir.
  • D羹羹k doum tart覺l覺 ve erken doan bebeklerde demir ihtiyac覺 fazlad覺r.
  • ocuklar覺n anne s羹t羹 yerine yeterli demir destei olmayan mamalarla beslenmesi, inek s羹t羹ne 1 ya覺ndan 繹nce ge癟ilmesi, haz覺r g覺dalarla beslenme

Tedavisi

Kandaki hemoglobin, demir, ferritin ve demir balama kapasitesi gibi deerler 繹l癟羹l羹r.

Hastal覺覺n demir eksiklii anemisi olduu netletirildikten sonra beslenme 繹nerileri ve demir eksiklii ila癟lar覺 ile tedavi d羹zenlenebilir.

Eer demir eksikliine bal覺 anemi ciddi bir boyutta ise (Hemoglobin 7 gr/dl’den az ise) kan nakli gerekebilir.

1. 襤la癟 tedavisi

Demir eksiklii ila癟lar覺 yemeklerden 繹nce a癟ken kullan覺lmal覺d覺r.

Baz覺 demir eksiklii ila癟lar覺:

Demir ila癟lar覺 s羹t ve s羹t 羹r羹nleri ile birlikte t羹ketilmemelidir, s羹t ve s羹t 羹r羹nleri demirin ba覺rsaklardan emilimini azalt覺r.

C vitamini, ba覺rsaklardan demir emilimini artt覺r覺r. Demir i癟eren ila癟lar覺n; C vitamini i癟eren limon, portakal ve greyfurt ile beraber al覺nmas覺 demir depolar覺n覺 daha h覺zl覺 doldurur.

襤nsan sal覺覺 i癟in son derece 繹nemli olan demir elementi, ferritin ve hemosiderin isimli proteinler ile depo edilir. Demir eksiklii anemisinin tam olarak tedavisinin salanabilmesi i癟in bu demir depolar覺 dolana kadar ila癟 kullan覺lmas覺 繹nerilmektedir.

Demir, normal artlar alt覺nda insan bedeninden at覺lmaz! Sal覺kl覺 bir insan v羹cudu bir kez v羹cuduna ald覺覺 demir elementini, v羹cutta ihtiyac覺ndan fazlas覺 bulunsa dahi atmaz. A覺r覺 demir al覺m覺nda demir v羹cutta birikir hemosiderozis isminde bir baka hastal覺a neden olur. V羹cudumuz demiri yine de atmaz. 羹nk羹 demir hayatidir, k覺ymetlidir, insan bedeninde en 癟ok bulunan elementtir.

V羹cuttaki hemosiderin veya ferritin gibi demir depolar覺n覺n dolmas覺 i癟in en az 6 ay boyunca demir ilac覺 kullan覺lmas覺 gerekebilir.

Demir eksiklii ila癟lar覺 doktor 繹nderliinde kullan覺lmal覺 ve yine doktora dan覺覺lmadan b覺rak覺lmamal覺d覺r.

2. Beslenme

Demir eksikliinden korunmak i癟in k覺rm覺z覺 et, pekmez, kuru baklagiller, 覺spanak ve maydanoz gibi besinler bol t羹ketilmelidir. Bu besinlerin C vitamini i癟eren besinler ile birlikte t羹ketilmesi daha fazla demir alman覺za yard覺mc覺 olur.

  • C vitamini, demirin ba覺rsaklardan emilimini art覺r覺r. Bu nedenle sakatat, k覺rm覺z覺 et, pekmez, kuru baklagiller, 覺spanak ve maydanoz gibi g覺dalar 羹zerine limon s覺k覺larak t羹ketilirse ya da portakal suyu veya grefurt suyu gibi i癟eceklerle birlikte t羹ketilirse daha da faydal覺 olur.
  • Kafeinli i癟ecekler, s羹t ve kepek demir emilimini azaltt覺覺 i癟in sakatat, k覺rm覺z覺 et, pekmez, kuru baklagiller, 覺spanak ve maydanoz gibi g覺dalar ile birlikte s覺k t羹ketilmemelidir.

Demir i癟erii y羹ksek besinler:

  • Sakatat, k覺rm覺z覺 et, tavuk ve bal覺k eti
  • Kuru kay覺s覺
  • Kuru 羹z羹m
  • Yeil yaprakl覺 sebzeler (覺spanak, maydanoz, paz覺)
  • F覺nd覺k, f覺st覺k ve susam
  • Yumurta
  • Pekmez (羹z羹m veya ke癟iboynuzu pekmezi gibi)
  • Kuru baklagiller

Demir emilimini art覺rman覺n 繹nemli bir yolu bu besinleri C vitamini ile birlikte t羹ketmektir!

3. Demir elementinin ba覺rsaktan emilimi nas覺l artt覺r覺l覺r?

  • C vitamini i癟eren besinler, beraber t羹ketildii besinlerin demir emilimini artt覺r覺r.
  • ay ve kahve beraber al覺nd覺覺 besinlerin demir emilimini azalt覺r.
  • Mayal覺 ekmekteki demir mayas覺z ekmee g繹re daha 癟ok emilir.
  • Kepek ekmei demirin emilimin azalt覺r.
  • Posal覺 g覺dalarla beslenme demirin emilimini azalt覺r.
  • G覺dalar覺 saklamakta kulland覺覺m覺z al羹minyum, paslanmaz 癟elik ve teneke de demirin emilimin azalt覺r.

Yemeklerle beraber veya yemeklerden hemen sonra 癟ay veya kahve t羹ketmek demir eksikliine neden olabilir.

ay ve kahve ba覺rsaklarda iken, ba覺rsakta bulunan g覺dalar覺n demir i癟eriinin emilimini azalt覺r. Bu nedenle 癟ay ve kahvenin yemeklerle beraber t羹ketilmesi besinlerin demir emilimini azalt覺r.

Oysa 癟ay ve kahvenin yemeklerden farkl覺 saatlerde al覺nmas覺n覺n hi癟 bir zarar覺 yoktur! ay覺n veya kahvenin sal覺a olan faydalar覺ndan yararlanmak istiyorsan覺z yemeklerden yar覺m saat 繹ncesi ile yemeklerden bir bu癟uk saat sonras覺 d覺覺nda i癟meyi tercih edin.

4. Yemek ve 繹羹n 繹nerileri

  • Menemen: Yumurta, yeil veya k覺rm覺z覺 biber, domates ve soan gibi C vitamini i癟eren besinlerle piirildiinde, yumurtadaki demirin emilimi art覺r覺lm覺 olur.
  • Yumurtal覺 覺spana覺 yourtsuz t羹ketin. Ispanak ve yourt beraber t羹ketildiinde, 覺spanaktaki demirin emilimi azal覺r. Ispana覺n yumurta ile piirilmesi ise 覺spanaktaki demirin emilimini art覺r覺r.
  • Mangal ve 覺zgara yaparken etin yan覺nda piireceiniz biberleri t羹ketmeniz, biberdeki C vitamini i癟erii ile etteki demirin emilimini artt覺racakt覺r.
  • Tah覺ll覺 ve kurubaklagilli yemekler bol maydanozlu, marullu, domates ve limonlu salata ile t羹ketildiinde, tah覺l ve baklagillerin i癟indeki demir emilimi daha fazla olur.
  • Demir eksiklii ileri boyutta olan kiiler; s羹t, yourt ve ayran gibi kalsiyum i癟eren g覺dalar覺 yemeklerle beraber t羹ketmemelidir. Kalsiyumun ba覺rsaklardaki demirin kana emilimini azalt覺r. Ancak 癟ay ve kahvede olduu gibi ara 繹羹nlerde dilediiniz kadar s羹t ve s羹t 羹r羹nleri t羹ketebilirsiniz.
  • 襤skender yan覺nda yourt yemeniz 癟ok leziz olsada yourt etteki demirin emilimini azaltacakt覺r. Kans覺zl覺k problemi varken iskender yemek doru et t羹ketim ekli deildir.
  • Yemeklerle beraber veya yemeklerden hemen sonra 癟ay veya kahve t羹ketmeyin. Yemeklerden yakla覺k bir bu癟uk saat sonra dilediiniz kadar 癟ay veya kahve t羹ketebilirsiniz.
  • Kahvalt覺larda 1- 2 tatl覺 ka覺覺 kadar pekmez g羹nl羹k demir ihtiyac覺n覺n 癟ounu kar覺lamaktad覺r. z羹m pekmezi ya da ke癟iboynuzu pekmezi t羹ketebilirsiniz.

5. Ek hastal覺k tedavisi

Demir eksiklii anemisi 癟ounlukla besinlerle yeteri kadar demir alamamaktan kaynaklanan masum bir hastal覺kt覺r. Ancak bazen, mide kanamas覺 gibi hayati tehlike oluturabilecek hastal覺klar kaybedilen kan neticesinde demir eksikliine neden olur.

Demir eksikliine neden olan baka bir hastal覺k varsa 繹ncelikle bu hastal覺覺n tedavi edilmesi gerekir.

Demir eksiklii anemisinin tedavisinde en 繹nemli basamak, anemiye neden olan kayna覺 bulmak ve tedavi etmektir.

  • Beslenme problemleri var ise doru beslenme al覺kanl覺覺 tedavinin temelidir.
  • Hastan覺n 羹lser sebepli kanamas覺 var ise, 羹lserin tedavi edilmesi kanamay覺 durduraca覺 i癟in aneminin tekrar etmesini engeller.
  • Ba覺rsaklar覺n emilim kapasitesini s覺n覺rlayan (crohn, 羹lseratif kolit …) rahats覺zl覺klar覺 varsa 繹ncelikle bunlar覺n tedavisi gereklidir.
  • Adet s羹releri uzun ve kanamalar覺 fazla olan hastalar i癟in adet s羹recinin kontrol alt覺na al覺nmas覺 癟ok 繹nemlidir. Adet kanamas覺 youn olan kad覺nlar覺n hormonal destek al覺p, adet d繹nemlerin d羹zenlemeleri 繹nerilir.

Kad覺nlarda Demir Eksiklii

Demir eksiklii, her ay regl ile kan kayb覺 ve doum esnas覺nda kan kayb覺 nedenleriyle kad覺nlarda erkeklere nazaran daha s覺k g繹r羹l羹r. zellikle dourganl覺k 癟a覺nda olanlar, demir ihtiyac覺 artm覺 olan hamile ve emziren anneler ilk s覺ray覺 al覺r.

Kad覺nlar覺n doum kontrol y繹ntemi olarak kulland覺覺 spiral (R襤A:Rahim 襤癟i Ara癟) demir eksikliine neden olabilir.

Doum kontrol haplar覺 ise regl kanamalar覺yla kaybedilen kan覺 azalt覺r. Doum kontrol hap覺 kullanan kad覺n覺n demir kayb覺 yakla覺k yar覺 yar覺ya azal覺r.

Demir eksiklii kad覺nlardan sonra en 癟ok b羹y羹me 癟a覺nda olan ve demir ihtiyac覺 fazla 癟ocuklarda ve uzun d繹nem aspirin ve ar覺 kesici kullanan kiilerde de g繹r羹l羹r.

Hamilelikte Demir Eksiklii

Demir eksiklii hamilelerin y羹zde 50sinde g繹r羹l羹r. Demir eksiklii gebelerde halsizlik 癟arp覺nt覺, nefes darl覺覺, uykuya meyillilik gibi ikayetler yaratabilir.

ocuk sahibi olmak isteyen kad覺nlar覺n, gebelik balamadan 繹nce, kan tahlili yapt覺rmalar覺 繹nerilir. Demir, vitamin B, folat ve vitamin D gibi deerlerin 繹l癟t羹rmesi ve eksik olanlar覺n gebelik balamadan yerine konmas覺 gebelik s羹recinin 癟ok daha sal覺kl覺 ge癟mesini salar. ocuun sal覺kl覺 domas覺na yard覺mc覺 olur.

ocuk sahibi olmak isteyen kad覺nlar覺n veya gebelerin demir i癟erii y羹ksek besinleri bol t羹ketmesi 繹nerilir. Gebelik 繹ncesi ve gebelik balang覺覺nda folik asit kullan覺lmas覺 bebein n繹ral t羹p defektleriyle domas覺na engel olur. Folik asit anne karn覺ndaki bebein sinir sisteminin sal覺kl覺 gelimesi i癟in gereklidir.

hy

Hekimim Yan覺mda mobil uygulamas覺n覺 indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak.