Tip 2 Diyabet Rehberi

Tip 2 diyabetin ├Ânlenmesinde ve tedavisinde en ├Ânemli basamak daha az ┼čeker (daha az kalori) t├╝ketmek ve daha ├žok hareket etmektir. E─čer ┼čeker t├╝ketimini azaltmak (kalori k─▒s─▒tlamak) ve egzersiz yapmak tip 2 diyabeti d├╝zeltmeye yetmiyorsa diyabet ila├žlar─▒ veya ins├╝lin hormonu kullan─▒labilir. Tip 2 diyabet hakk─▒nda merak etti─činiz ve merak edebilece─činiz her bilgiyi i├žeren bir rehber haz─▒rlama kayg─▒s─▒yla haz─▒rlanand─▒.

Tip 2 diyabet, bedenimiz i├žin ├Ânemli bir enerji kayna─č─▒ olan ┼čekeri (glikoz) metabolize etme bi├žimini etkileyen kronik bir durumdur.

Tip 2 diyabet, v├╝cudunuzun ins├╝lini do─čru ┼čekilde kullanmas─▒n─▒ engelleyen ya┼čam boyu s├╝ren bir hastal─▒kt─▒r. Tip 2 diyabeti olan ki┼čiler ins├╝lin direncine sahiptir. Tip 2 diyabet en yayg─▒n diyabet ├že┼čididir ve t├╝m diyabet hastalar─▒n─▒n yakla┼č─▒k %90ÔÇÖ─▒ tip 2 diyabet hastas─▒d─▒r.

Giri┼č

Tip 2 diyabet geli┼čimi s─▒kl─▒kla ┼ču ┼čekilde olur:

  1. T├╝ketilen kalorinin (┼čekerin) hareket, ├žal─▒┼čma veya spor esnas─▒nda yeteri kadar harcanmamas─▒, uzun s├╝re boyunca kanda ┼čeker miktar─▒n─▒n y├╝ksek kalmas─▒na neden olur.
  2. Kandaki y├╝ksek miktardaki ┼čeker seviyesini d├╝┼č├╝rmek i├žin v├╝cut s├╝rekli olarak y├╝ksek miktarda ins├╝lin ├╝retmek zorunda kal─▒r.
  3. Kanda uzun s├╝re y├╝ksek seviyede bulunan ins├╝lin hormonuna kar┼č─▒ h├╝crelerde duyars─▒zl─▒k geli┼čir.
  4. ─░ns├╝line kar┼č─▒ duyars─▒zl─▒k geli┼čtik├že v├╝cut daha da fazla ins├╝lin ├╝retme ihtiyac─▒ duyar.
  5. ─░ns├╝lin duyars─▒zl─▒─č─▒ daha da derinle┼čir.
  6. Bu k─▒s─▒r d├Âng├╝ devam eder. Y├╝ksek ┼čeker > y├╝ksek ins├╝lin > h├╝creler duyars─▒zla┼č─▒r > daha y├╝ksek ins├╝lin > h├╝creler daha fazla duyars─▒zla┼č─▒r

Bu ya┼čam tarz─▒ uzun y─▒llar devam ederse tip 2 diyabet geli┼čir.

Tip 2 Diyabet, modern ve tembel ├ža─č─▒n getirdi─či ├Ânemli bir hastal─▒kt─▒r. Genel olarak ┼ču iki unsur ├╝zerinde geli┼čir:

  1. ├žok fazla kalori (┼čeker) t├╝ketilmesi
  2. hareketsizlik nedeniyle kalorinin (┼čekerin) t├╝ketilememesi

Tip 2 diyabet geli┼čmesine neden olan ba┼čka unsurlarda vard─▒r.

Tip 2 diyabet eskiden yeti┼čkinlerde ba┼člayan diyabet olarak biliniyordu. Ancak son zamanlarda ├žocuk ya┼člarda dahi artan obezite nedeniyle gen├ž ya┼člardaki bireylerde ve ├žocuklarda da g├Âr├╝lebilmektedir.

Tip 2 diyabetin ├Ânlenmesinde ve tedavisinde en ├Ânemli basamak daha az ┼čeker (daha az kalori) t├╝ketmek ve daha ├žok hareket etmektir. E─čer ┼čeker t├╝ketimini azaltmak (kalori k─▒s─▒tlamak) ve egzersiz yapmak tip 2 diyabeti d├╝zeltmeye yetmiyorsa diyabet ila├žlar─▒ veya ins├╝lin hormonu kullan─▒labilir.

Belirtileri

Tip 2 diyabet geli┼čmesi uzun s├╝rer ve hastal─▒k sessizce ilerler. Uzun s├╝re fazla kalori ile beslenmek ve uzun s├╝re hareketsiz ya┼čamak gerekir. Bir├žok hareketsiz ya┼čayan obez insan ba┼člang─▒├žta tip 2 diyabeti oldu─čunun fark─▒nda bile olmayabilir.

Tip 2 diyabet belirtileri onlar─▒ farkedemeyece─činiz kadar hafif seyredebilir. ─░┼čte tip 2 diyabetin belirtileri:

  • ├çok miktarda (s─▒k s─▒k) idrara ├ž─▒kma
  • ├çok su i├žme, ├žok susama
  • ├çok yemek yeme, i┼čtahs─▒zl─▒k
  • A┼č─▒r─▒ a├žl─▒k
  • A─č─▒z kurulu─ču
  • Halsizlik, ├žabuk yorulma
  • Bulan─▒k g├Ârme
  • Ka┼č─▒nt─▒
  • Gece idrara ├ž─▒kma
  • Tekrarlanan mantar infeksiyonlar─▒
  • Cilt yaralar─▒n─▒n ge├ž iyile┼čmesi
  • ─░nat├ž─▒ infeksiyonlar (Di┼č eti veya cilt enfeksiyonlar─▒ ve vajinal enfeksiyonlar gibi s─▒k g├Âr├╝len enfeksiyonlar)
  • ─░drarda ketonlar─▒n varl─▒─č─▒ (ketonlar, yeterli ins├╝lin olmad─▒─č─▒nda ortaya ├ž─▒kan kas ve ya─č par├žalanmas─▒n─▒n bir yan ├╝r├╝n├╝d├╝r)
  • A├ž─▒klanamayan kilo kayb─▒

Nedenleri

Tip 2 diyabet, v├╝cut ins├╝line diren├žli oldu─čunda veya pankreas yeterli ins├╝lin ├╝retemedi─činde geli┼čir. Bu iki olas─▒l─▒─č─▒n neden ger├žekle┼čti─či tam olarak bilinmemektedir, ancak a┼č─▒r─▒ kilolu olmak ve hareketsiz ya┼čamak ile genetik ve ├ževresel fakt├Ârler tip 2 diyabet geli┼čmesini tetiklemektedir.

─░ns├╝lin hormonu nas─▒l ├žal─▒┼č─▒r

─░ns├╝lin, midenin arkas─▒nda ve alt─▒nda bulunan pankreas bezinden ├╝retilen bir hormondur.

  • Pankreas, ins├╝lini kan dola┼č─▒m─▒na salg─▒lar.
  • ─░ns├╝lin kanda dola┼čarak, kandaki ┼čekerin h├╝crelere girmesini sa─člar.
  • ─░ns├╝lin sayesinde kandaki ┼čeker miktar─▒ azal─▒r.
  • Kandaki ┼čeker miktar─▒ azald─▒k├ža, pankreastan ins├╝lin salg─▒lanmas─▒ da azal─▒r.

Glikozun rol├╝

Bir ┼čeker olan glikoz, kaslar─▒ ve di─čer t├╝m organ ve dokular─▒ olu┼čturan h├╝creler i├žin gereken ana enerji kayna─č─▒d─▒r.

  • Glikoz iki ana kaynaktan gelir:
    • Yenilen besinlerden elde edilir, ba─č─▒rsaktan kana ge├žer
    • ─░htiya├ž halinde karaci─čer ├╝retebilir, karaci─čerden kana ge├žer
  • Kandaki glikoz (┼čeker), ins├╝lin sayesinde kandan h├╝crelere ge├žer
  • Karaci─čer glikoz ├╝retebildi─či gibi fazla glikozu depolayabilir de.
  • Kanda glikoz seviyeleriniz d├╝┼č├╝k oldu─čunda, ├Ârne─čin bir s├╝re yemek yemedi─činizde, karaci─čer, glikoz seviyenizi normal seviyede tutmak i├žin depolanm─▒┼č glikojeni glikoza d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r.

Tip 2 diyabette bu s├╝re├ž olmas─▒ gerekti─či gibi ├žal─▒┼čmaz. Fazla ┼čeker, h├╝crelere ge├žmek yerine kanda kal─▒r. Kan ┼čekeri seviyesi y├╝kselir. Kan ┼čekeri seviyesi artt─▒k├ža, pankreastaki ins├╝lin ├╝reten beta h├╝creleri daha fazla ins├╝lin ├╝retmek zorunda kal─▒r.

Bu durum uzun s├╝re b├Âyle devam etti─činde eninde sonunda pankreastaki ins├╝lin ├╝reten beta h├╝creleri bozulur ve v├╝cudun taleplerini kar┼č─▒layacak kadar ins├╝lin ├╝retemez.

Toplumda ├žok ├žok daha az s─▒kl─▒kta g├Âr├╝len tip 1 diyabette ise, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi yanl─▒┼čl─▒kla beta h├╝crelerine sald─▒r─▒r. Bu nedenle ins├╝lin ├╝retimi az─▒l─▒r veya tamamen durur.

Risk Fakt├Ârleri

Tip 2 diyabet riskini artt─▒ran fakt├Ârlerden baz─▒lar─▒:

  • Kilo: A┼č─▒r─▒ kilolu olmak tip 2 diyabet geli┼čmesine neden olan ana risk fakt├Âr├╝d├╝r. Ancak, tip 2 diyabet hastas─▒ olmak i├žin fazla kilolu olmak zorunda de─čilsiniz.
  • Ya─č da─č─▒l─▒m─▒: Fazla kilolu ve ya─čl─▒ olmak gibi ya─člar─▒n v├╝cudun neresinde depoland─▒─č─▒ da tip 2 diyabet riskini de─či┼čtirmektedir. Do─črudan kar─▒n b├Âlgesinden ya─čl─▒ olmak, ya─č─▒n kollarda ve bacaklarda da─č─▒lmas─▒ndan daha riskli bir durumdur. Di─čer bir ifade ile ayn─▒ boy ve kilodaki iki ki┼čiden g├Âbe─či daha b├╝y├╝k olan daha y├╝ksek tip 2 diyabet hastal─▒─č─▒ riskine sahiptir.

Ayn─▒ boy ve kilodaki insanlar aras─▒nda, bel ├ževresi 100 santimetreden fazla olan erkeklerde ve bel ├ževresi 90 santimetreden fazla olan kad─▒nlarda tip 2 diyabet hastal─▒─č─▒ geli┼čme riski daha fazlad─▒r.

  • Hareketsizlik: Ne kadar az hareket ediyorsan─▒z, gelecekte tip 2 hastas─▒ olma riskiniz o kadar y├╝ksektir. Fiziksel aktiviteler kilonuzu kontrol etmenize yard─▒mc─▒ olur, glikozu enerji olarak kullan─▒r ve h├╝crelerinizi ins├╝lin hormonuna kar┼č─▒ daha duyarl─▒ hale getirir.
  • Aile ├Âyk├╝s├╝: Ebeveynlerinizde veya karde┼činizde tip 2 diyabet varsa sizin de tip 2 diyabet hastas─▒ olma riskiniz artar.
  • Irk: Nedeni hen├╝z tam olarak anla┼č─▒lamam─▒┼č olsada, baz─▒ ─▒rklar─▒n tip 2 diyabet hastal─▒─č─▒na yakalanma riski daha y├╝ksektir.
  • Ya┼č: Tip 2 diyabet riski, ya┼čland─▒k├ža, ├Âzellikle 45 ya┼č─▒ndan sonra artar. Muhtemelen beslenmesine dikkat etmeyen ve spor yapmayan insanlar─▒n bedenleri 45li ya┼člarda daha h─▒zl─▒ ya┼članma s├╝recine giriyor. ─░lerleyen ya┼člarda spor yapmak daha da g├╝├ž hale geldi─či i├žin tip 2 diyabet riski de daha h─▒zl─▒ art─▒yor. Maalesef hareketsiz ya┼čayan obez gen├žlerde ve ergenlerde de tip 2 diyabet hastal─▒─č─▒ s─▒k g├Âr├╝l├╝yor.
  • Prediyabet: Prediyabet, kan ┼čekeri seviyenizin normalden y├╝ksek oldu─ču, ancak diyabet olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒lacak kadar y├╝ksek olmad─▒─č─▒ bir durumdur. Tedavi edilmedi─či takdirde, prediyabet genellikle tip 2 diyabete ilerler. (gizli ┼čeker)
  • Gestasyonel diyabet (gebelik diyabeti): Hamileyken gestasyonel diyabet rahats─▒zl─▒─č─▒na yakaland─▒ysan─▒z, maalesef, gebelik sonras─▒ s├╝re├žte tip 2 diyabet hastas─▒ olma riskiniz artar. Ayr─▒ca, 4 kilodan daha a─č─▒r bir bebek do─čurduysan─▒z, tip 2 diyabet gelecekte tip 2 diyabet hastas─▒ olma riskiniz daha y├╝ksektir.

Bak─▒n─▒z: Gebelik Diyabeti (gestasyonel diyabet)

  • Polikistik over sendromu (PKOS): Polikistik over sendromuna sahip olmak kad─▒nlar─▒n gelecekte diyabet hastas─▒ olma riskini art─▒r─▒r. PKOS: d├╝zensiz adet d├Ânemleri, a┼č─▒r─▒ sa├ž uzamas─▒ ve obezite ile karakterize bir sendromdur.
  • Genellikle koltuk alt─▒ ve boyunda g├Âr├╝len koyula┼čm─▒┼č cilt b├Âlgelerine sahip olmak: Bu durum genellikle ins├╝lin direncine i┼čaret eder.

Komplikasyonlar─▒

Yeni ba┼člayan tip 2 diyabette genellikle rahats─▒zl─▒k verici bir durum hissedilmez hatta bu hastalar genellikle tip 2 diyabet olduklar─▒n─▒n fark─▒nda bile olmazlar. Ancak, diyabet (┼čeker hastal─▒─č─▒), kalp, kan damarlar─▒, sinirler, g├Âzler ve b├Âbrekler dahil olmak ├╝zere bir├žok ana organ─▒ etkiler. Kan ┼čekeri seviyesini kontrol alt─▒nda tutmak ise bu komplikasyonlar─▒ ├Ânlemeye yard─▒mc─▒ olabilir.

Her ne kadar ┼čeker hastal─▒─č─▒n─▒n komplikasyonlar─▒ uzun s├╝re i├žinde yava┼č yava┼č geli┼čse de hayat─▒ tehdit edebilecek kadar ciddi sonu├žlar do─čurabilir.

Diyabetin neden olabilece─či komplikasyonlardan baz─▒lar─▒ ┼čunlard─▒r:

  • Kalp ve kan damar─▒ hastal─▒─č─▒: Diyabet, kalp hastal─▒─č─▒, fel├ž, y├╝ksek tansiyon ve kan damarlar─▒n─▒n daralmas─▒ (ateroskleroz) riskini ├Ânemli ├Âl├ž├╝de art─▒r─▒r.
  • Sinir hasar─▒ (n├Âropati): Fazla ┼čeker, genellikle ayak parmaklar─▒nda veya parmaklar─▒n u├žlar─▒nda ba┼člayan ve yava┼č yava┼č yukar─▒ do─čru yay─▒lan kar─▒ncalanma, uyu┼čma, yanma veya a─čr─▒ya neden olabilir. Y├╝ksek ┼čekerden etkilenen uzuvlardaki t├╝m hisleri zamanla kaybedebilirsiniz. Ayr─▒ca diyabet, sindirim sistemini kontrol eden sinirlerde hasara neden olabilir. Bulant─▒, kusma, ishal veya kab─▒zl─▒k ile ilgili sorunlara yol a├žabilir. Erkeklerde, erektil disfonksiyona (sertle┼čme bozuklu─ču, cinsel iktidars─▒zl─▒k) neden olabilir.
  • B├Âbrek hasar─▒: Diyabet bazen b├Âbrek yetmezli─čine veya geri d├Ân├╝┼č├╝ms├╝z son d├Ânem b├Âbrek hastal─▒─č─▒na yol a├žabilir. Bu durumda hastan─▒n diyalize veya b├Âbrek nakline ihtiyac─▒ olabilir.
  • G├Âz hasar─▒: Diyabet, katarakt ve glokom gibi ciddi g├Âz hastal─▒klar─▒n─▒n riskini art─▒r─▒r. G├Âz├╝n g├Ârmeyi sa─člayan b├Âlgesi olan retinan─▒n kan damarlar─▒na zarar verebilir k├Ârl├╝─če neden olabilir.
  • ─░yile┼čme s├╝resinin k─▒salmas─▒: Diyabet hastal─▒─č─▒, k├╝├ž├╝k yaralar ve basit kesilerin iyile┼čme h─▒zlar─▒ dahil olmak ├╝zere bir├žok hastal─▒kta v├╝cudun daha yava┼č iyile┼čmesine neden olur. Hatta diyabet hastalar─▒n─▒n ayak parmaklar─▒nda, ayaklar─▒nda ve hatta bacaklar─▒nda ciddi yaralar olu┼čabilir. ─░yile┼čme ihtimali kalmam─▒┼č yaral─▒ b├Âlgelerin amputasyonu (cerrahi olarak kesilip ├ž─▒kar─▒lmas─▒) gerekebilir.
  • ─░┼čitme bozuklu─ču: ─░┼čitme sorunlar─▒ diyabetli ki┼čilerde daha yayg─▒nd─▒r.
  • Cilt rahats─▒zl─▒klar─▒: Diyabet hastalar─▒nda bakterilerin veya mantarlar─▒n neden oldu─ču cilt hastal─▒klar─▒na daha s─▒k rastlan─▒r. Diyabet hastalar─▒n─▒n ciltlerinde, bakterilerin veya mantarlar─▒n neden oldu─ču hastal─▒klar daha zor iyile┼čir.
  • Uyku apnesi: Obstr├╝ktif uyku apnesi, tip 2 diyabetli ki┼čilerde daha yayg─▒nd─▒r. Bunun nedeni obezite olabilir. ├ç├╝nk├╝, obezite hem uyku apne sendromuna hem de tip 2 diyabete neden olan bir durumdur. Uyku apnesini tedavi etmek kan bas─▒nc─▒n─▒z─▒ d├╝┼č├╝rebilir ve kendinizi daha dinlenmi┼č hissetmenizi sa─člayabilir, ancak kan ┼čekeri seviyesini iyile┼čtirmeye yard─▒mc─▒ olup olmad─▒─č─▒na dair kesin kan─▒t yoktur.
  • Alzheimer hastal─▒─č─▒: Tip 2 diyabet, Alzheimer hastal─▒─č─▒ riskini art─▒r─▒yor gibi g├Âr├╝n├╝yor, ancak bunun nedeni hen├╝z bilinmiyor. Bilinen, “kan ┼čekeri kontrol├╝n├╝z ne kadar k├Ât├╝ olursa, alzheimer hastas─▒ olma riskiniz de o kadar b├╝y├╝k” oldu─čudur.

Hastal─▒─č─▒ ├ľnleme

Ailenizde diyabet hastas─▒ olsa bile, sa─čl─▒kl─▒ ya┼čam tip 2 diyabeti ├Ânleyebilir.

E─čer tip diyabet tan─▒s─▒ alm─▒┼č bir hasta iseniz, sa─čl─▒kl─▒ ya┼čam ├Ânerilerine uymak, sa─čl─▒kl─▒ beslenmek ve d├╝zenli egzersiz yapmak sizi tip 2 diyabet ila├žlar─▒ kullanmaktan kurtarabilir. Ayr─▒ca tip 2 diyabetin olas─▒ komplikasyonlar─▒ndan koruyabilir.

D├╝zenli egzersiz yapmak ve sa─čl─▒kl─▒ beslenmek gibi ├Âneriler tip 2 diyabeti yava┼člatabilir, ila├ž ihtiyac─▒n─▒ azaltabilir veya diyabet hastal─▒─č─▒n─▒ durdurabilir .

Tip 2 diyabet hastalar─▒n─▒n hastal─▒─č─▒n─▒ hafifletecek ve daha k├Ât├╝ sonu├žlardan koruyacak, tip 2 diyabet hastas─▒ olmayanlar─▒n ise diyabet hastal─▒─č─▒na hi├ž yakalanmamalar─▒n─▒ sa─člayacak baz─▒ ├Âneriler:

  • Sa─čl─▒kl─▒ beslenin! Ya─č oran─▒ ve kalorisi d├╝┼č├╝k ve lif i├žeri─či y├╝ksek yiyecekleri tercih edin. Meyve, sebze ve kepekli tah─▒llara y├Ânelin.
  • Hareket edin! G├╝nde 30 dakika orta derecede fiziksel aktivite hedefleyin. G├╝nl├╝k y├╝r├╝y├╝┼č yap─▒n. Bisiklet s├╝r├╝n. Y├╝z├╝n. Tek ve uzun bir antrenman yapam─▒yorsan─▒z, g├╝n i├žerisinde ara ara egzersizler yap─▒n. Fiziksel aktivite ins├╝lin direncinin azalmas─▒na yard─▒mc─▒ olur.
  • Fazla kilolardan kurtulun!
  • Uzun s├╝re hareketsiz kalmay─▒n! Uzun s├╝re hareketsiz oturmak tip 2 diyabet riskinizi art─▒rabilir. Her 30 dakikada bir aya─ča kalkmaya ├žal─▒┼č─▒n ve en az birka├ž dakika hareket edin.

Bak─▒n─▒z: Diyabetten nas─▒l korunabilirim?

Tan─▒s─▒ Nas─▒l Konur?

Tip 2 diyabet hastal─▒─č─▒ genellikle ┼ču y├Ântemlerle te┼čhis edilir:

  • Glike hemoglobin (Hb A1C) testi: Bu kan testi son iki ila son ├╝├ž ay aras─▒ndaki ortalama kan ┼čekeri seviyenizi g├Âsterir. Normal seviyeler y├╝zde 5,7’nin alt─▒ndad─▒r ve y├╝zde 5,7 ile 6,4 aras─▒ndaki bir sonu├ž prediyabet olarak kabul edilir. ─░ki ayr─▒ testte y├╝zde 6,5 veya daha y├╝ksek bir Hb A1C seviyesi diyabet hastas─▒ oldu─čunuz anlam─▒na gelir.

Hb A1C testi mevcut de─čilse veya Hb A1C testine m├╝dahale eden nadir bir hemoglobin formu (hemoglobin varyant─▒ olarak bilinir) gibi belirli durumlar─▒n─▒z varsa, doktorunuz diyabet tan─▒s─▒ koymak i├žin a┼ča─č─▒daki testleri g├Ârmek isteyebilir:

  • Kan ┼čekeri testi: ├ľzellikle s─▒k idrara ├ž─▒kma ve a┼č─▒r─▒ susuzluk gibi diyabet belirtileriniz varsa en son ne zaman yemek yedi─činizden ba─č─▒ms─▒z olarak, kan ┼čekeri seviyenizin 200 mg/dL veya daha y├╝ksek oldu─čunu g├Âsteren bir kan ├Ârne─či, diyabet hastal─▒─č─▒na i┼čaret eder. Kan ┼čekeri de─čerleri, desilitre ba┼č─▒na miligram (mg/dL) veya litre ba┼č─▒na milimol (mmol/L) olarak ifade edilir.
  • A├žl─▒k kan ┼čekeri testi: Bir gece boyunca a├ž kald─▒ktan sonra, sabah h─▒zl─▒ca kan ├Ârne─či al─▒n─▒r.
    • Sonucun 100 mg/dL’den (5.6 mmol/L) d├╝┼č├╝k olmas─▒ normaldir.
    • 100 ila 125 mg/dL (5.6 ila 6.9 mmol/L) aras─▒ndaki sonu├žlar ise prediyabet olarak kabul edilir.
    • A├žl─▒k kan ┼čekeriniz iki ayr─▒ testte 126 mg/dL (7 mmol/L) veya daha y├╝ksek ├ž─▒karsa, diyabet tan─▒s─▒ konur.
  • Oral glikoz tolerans testi: Bu test daha ├žok hamilelerde kullan─▒l─▒r. Bir gece boyunca a├ž kal─▒rs─▒n─▒z ve sabah doktorunuzun verdi─či ┼čekerli s─▒v─▒y─▒ i├žersiniz. Bu ┼čekerli s─▒v─▒y─▒ i├žtikten sonraki iki saat boyunca kandaki ┼čeker seviyeniz periyodik olarak ├Âl├ž├╝l├╝r.
    • 140 mg/dL’den (7.8 mmol/L) d├╝┼č├╝k kan ┼čekeri seviyesi normaldir.
    • 140 ve 199 mg/dL (7,8 mmol/L ve 11,0 mmol/L) aras─▒ndaki sonu├ž, prediyabeti g├Âsterir.
    • ─░ki saat sonra 200 mg/dL (11.1 mmol/L) veya daha y├╝ksek ├ž─▒kan sonu├ž ise diyabet hastas─▒ oldu─čunuzu g├Âsterir.

Amerikan Diyabet Derne─či 45 ya┼č─▒ndan sonra, ├Âzellikle fazla kilolar─▒ olanlara, rutin olarak tip 2 diyabet testi yapt─▒r─▒lmas─▒n─▒ ├Ânerir. Rutin yapt─▒rd─▒─č─▒n─▒z testin sonucu negatif gelirse bir sonraki rutin tip 2 diyabet testini 3 y─▒l sonra yapt─▒rabilirsiniz. E─čer test sonucunuz s─▒n─▒rda ├ž─▒karsa bir sonraki test tarihini planlamak i├žin doktorunuza dan─▒┼č─▒n.

Diyabet taramas─▒, kalp hastal─▒─č─▒ veya a┼ča─č─▒dakiler gibi diyabet risk fakt├Ârleri olan 45 ya┼č─▒n alt─▒nda ve fazla kilolu ki┼čiler i├žin de ├Ânerilir:

  • hareketsiz ya┼čam tarz─▒
  • ailede tip 2 diyabet hastas─▒ olmas─▒
  • daha ├Ânceden ge├žirilmi┼č gebelik diyabeti
  • 140/90 milimetre c─▒va (mm Hg) ├╝zerindeki kan bas─▒nc─▒ (hipertansiyon)

Son olarak, diyabet tan─▒s─▒ konulursa, doktorunuz hastal─▒─č─▒n─▒z─▒n tip 1 diyabet mi yoksa tip 2 diyabet mi oldu─čunu anlamak i├žin ba┼čka testler de yapabilir. ├ç├╝nk├╝ bu iki diyabet t├╝r├╝ genellikle farkl─▒ tedaviler gerektirir.

Diyabet tan─▒s─▒ konduktan sonra

Hb A1C seviyelerinin y─▒lda iki ila d├Ârt kez kontrol edilmesi gerekebilir. Ya┼č─▒n─▒za ve di─čer fakt├Ârlere ba─čl─▒ olarak de─či┼čebilece─činden, hedef Hb A1C de─čerinizi doktorunuza dan─▒┼č─▒n. Amerikan Diyabet Derne─či, insanlar─▒n ├žo─ču i├žin y├╝zde 7’nin alt─▒nda Hb A1C seviyesi ├Ânermektedir.

Hb A1C seviyenizdeki y├╝kselmeler, diyabet ilac─▒n─▒z─▒n, ya┼čam tarz─▒n─▒z─▒n ve beslenme ┼čeklinizin de─či┼čtirilmesi gerekti─čine i┼čaret eder.

A1C testine ek olarak, doktorunuz, kolesterol d├╝zeyleri, tiroid fonksiyonu, karaci─čer fonksiyonu ve b├Âbrek fonksiyonunu ├Âl├žmek i├žin d├╝zenli olarak tansiyonunuzu kontrol edebilir ve kan ile idrar testi isteyebilir.

Diyabet hastalar─▒n─▒n d├╝zenli olarak g├Âz muayenesi olmalar─▒ ve diyabetik ayak y├Ân├╝nden de─čerlendirilmeleri de gerekir.

Tedavi

Tip 2 diyabet hastal─▒─č─▒n─▒n tedavisinde uygulanan ad─▒mlar ┼č├Âyledir:

  • fazla kilolardan kurtulmak
  • sa─čl─▒kl─▒ beslenme
  • d├╝zenli egzersiz
  • gerekiyorsa diyabet ila├žlar─▒ veya ins├╝lin hormonu
  • kan ┼čekeri takibi

Bu ad─▒mlar kan ┼čekeri seviyenizi normale yak─▒n tutman─▒za yard─▒mc─▒ olur, bu da diyabet komplikasyonlar─▒n─▒ geciktirebilir veya ├Ânleyebilir.

Fazla kilolardan kurtulmak

Kilo vermek kan ┼čekeri seviyenizi d├╝┼č├╝rebilir. Kilolar─▒n─▒n %7’sinden kurtulabilir misin?

V├╝cut a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒z─▒n sadece y├╝zde 5 ila 10’unu aras─▒nda kilo vermek (ideali %7) diyabet hatsal─▒─č─▒n─▒z─▒n tedavisinde fark yaratabilir. 90 kilogram olan bir diyabet hastas─▒ i├žin verilmesi gereken kilo miktar─▒ 6 kilogramdan biraz fazlad─▒r.

├ľ─č├╝nlerde porsiyonlar─▒ k├╝├ž├╝ltmek ve hayat─▒n─▒za hareket katmak fazla kilolardan kurtulman─▒za yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

Sa─čl─▒kl─▒ beslenme

Pop├╝ler alg─▒n─▒n aksine, belirli bir diyabet diyeti yoktur. Ancak beslenme d├╝zeninizde ┼čunlara ├Âzellikle dikkat etmelisiniz:

  • Daha az kalori al─▒n
  • Daha az rafine karbonhidrat t├╝ketin, ├Âzellikle tatl─▒lar─▒ azalt─▒n
  • Daha az doymu┼č ya─č t├╝ketin
  • Daha fazla sebze ve meyve t├╝ketin
  • Daha fazla lifli g─▒dalar tercih edin

Yetkin bir diyetisyen, sa─čl─▒k hedeflerinize, yemek tercihlerinize ve ya┼čam tarz─▒n─▒za uyan bir yemek plan─▒ haz─▒rlaman─▒za yard─▒mc─▒ olabilir. Ayr─▒ca karbonhidrat t├╝ketiminizi nas─▒l takip edebilece─činizi ├Â─čretebilir ve kan ┼čekeri seviyenizi daha stabil tutmak i├žin yemeklerinizde ve at─▒┼čt─▒rmal─▒klar─▒n─▒zda ne kadar karbonhidrat t├╝ketebilece─činiz hakk─▒nda size bilgi verebilir.

D├╝zenli egzersiz

Herkesin d├╝zenli aerobik egzersize ihtiyac─▒ vard─▒r ve tip 2 diyabetli insanlar istisna de─čildir. Diyabet rahats─▒zl─▒─č─▒n─▒z varsa bir egzersiz program─▒na ba┼člamadan ├Ânce doktorunuza dan─▒┼č─▒n.

G├╝nl├╝k rutininizin bir par├žas─▒ haline getirmek i├žin y├╝r├╝y├╝┼č, ko┼ču, bisiklete binme, y├╝zme gibi ho┼čunuza giden aktiviteler se├žebilirsiniz.

Haftan─▒n en az 3 g├╝n├╝, en az 30 ila 60 dakika orta tempoda (veya 15 ila 30 dakika y├╝ksek tempoda) aerobik egzersiz yapmay─▒ hedefleyin.

─░ki egzersizin kombinasyonu her iki egzersizden de daha fazla fayda sa─člar. ├ľrne─čin, haftada 6 g├╝n ayn─▒ egzersizi yapmak yerine 3 g├╝n kuvvet antrenman─▒ yaparken di─čer 3 g├╝n kardiyo antrenman─▒ yapabilirsiniz.

Y├╝r├╝y├╝┼č ve ko┼ču gibi kardiyo egzersizlerini, halter, damb─▒l veya kettlebell gibi kuvvet egzersizleriyle kombine edin.

Uyar─▒!

  • Fiziksel aktivitelerin kan ┼čekerini d├╝┼č├╝rd├╝─č├╝n├╝ unutmay─▒n.
  • Herhangi bir aktiviteden ├Ânce kan ┼čekeri seviyenizi kontrol edin.
  • Kan ┼čekerinizi d├╝┼č├╝ren diyabet ila├žlar─▒ ald─▒ysan─▒z, egzersiz esnas─▒nda kan ┼čekerinin a┼č─▒r─▒ d├╝┼čmesini ├Ânlemek i├žin egzersize ba┼člamadan ├Ânce bir ┼čeyler at─▒┼čt─▒rman─▒z gerekebilir.

Not:

TV izleme gibi harektsizce yap─▒lan etkinliklerde ge├žirdi─činiz s├╝reyi azaltman─▒z gerekir. Her 30 dakikada bir hareket etmeye ├žal─▒┼č─▒n.

Kan ┼čekeri takibi

Hastal─▒─č─▒n─▒z─▒n durumuna g├Âre veya tedavi plan─▒n─▒za g├Âre kan ┼čekeri seviyenizi ara s─▒ra veya g├╝nde birka├ž kez kontrol etmeniz gerekebilir.

Kan ┼čekeri seviyenizi ne s─▒kl─▒kta kontrol etmeniz gerekti─čini doktorunuza dan─▒┼čabilirsiniz.

Kan ┼čekeri seviyenizin sa─čl─▒kl─▒ s─▒n─▒rlarda kalmas─▒ i├žin kan ┼čekeri seviyesinin takip edilmesi ├Ânemlidir.

Diyabet ila├žlar─▒

Tip 2 diyabetli baz─▒ insanlar, ya┼čam ┼čekillerindeki de─či┼čiklikler, sa─čl─▒kl─▒ beslenme ve egzersizle kan ┼čekerlerini sa─čl─▒kl─▒ seviyelere d├╝┼č├╝rebilir.

Ancak baz─▒ tip 2 diyabet hastalar─▒ da diyabet ila├žlar─▒na veya ins├╝lin tedavisine ihtiya├ž duyar.

Sizin i├žin hangi ila├žlar─▒n en iyi oldu─čuna karar vermek, kan ┼čekeri seviyeniz ve sahip oldu─čunuz di─čer sa─čl─▒k sorunlar─▒ dahil olmak ├╝zere bir├žok fakt├Âre ba─čl─▒d─▒r.

Doktorunuz farkl─▒ t├╝rdeki ila├žlar─▒ birle┼čtirerek kan ┼čekeri seviyenizi normal s─▒n─▒rlara d├╝┼č├╝rmenize yard─▒mc─▒ olabilir.

Tip 2 diyabet tedavisinde kullan─▒labilinen baz─▒ ila├žlar ┼č├Âyledir:

Metformin (Glifor, Glucophage, Glukofen, Diaformin, Matofin, Janumet vb): Genellikle tip 2 diyabet i├žin re├žete edilen ilk ila├žt─▒r. Karaci─čerdeki glikoz ├╝retimini azalt─▒r ve v├╝cudun ins├╝line duyarl─▒l─▒─č─▒n─▒ artt─▒r─▒r. B├Âylece v├╝cut ins├╝lini daha etkili kullan─▒r.

  • Bulant─▒ ve ishal metforminin olas─▒ yan etkileridir. Metformin tok al─▒nd─▒─č─▒nda veya d├╝zenli kullan─▒ld─▒─č─▒nda v├╝cut ilaca al─▒┼čt─▒─č─▒ i├žin yan etki riski azal─▒r.
  • Metformin, sa─čl─▒kl─▒ beslenme, d├╝zenli egzersiz ve ya┼čam tarz─▒ de─či┼čiklikleri kan ┼čekeri seviyenizi kontrol etmek i├žin yeterli gelmezse, tedavinize ba┼čka ila├žlar eklenebilir.

S├╝lfonil├╝reler: Bu ila├žlar v├╝cudunuzun daha fazla ins├╝lin salg─▒lamas─▒na yard─▒mc─▒ olur.

  • Baz─▒ ├Ârnekleri, glyburide (DiaBeta, Glynase), glipizide (Glucotrol) ve glimepiride (Amaryl).
  • Olas─▒ yan etkileri; kan ┼čekeri seviyesinin normalin alt─▒na d├╝┼čmesi ve kilo al─▒m─▒d─▒r.

Meglitinid: Repaglinid (Prandin) ve nateglinid (Starlix) gibi bu ila├žlar, pankreas─▒n daha fazla ins├╝lin salg─▒lamas─▒ i├žin uyararak s├╝lfonil├╝reler gibi ├žal─▒┼č─▒rlar, ancak etkileri daha ├žabuk ba┼člar ve v├╝cuttaki etkilerinin s├╝resi daha k─▒sa s├╝rer.

  • Ayr─▒ca d├╝┼č├╝k kan ┼čekeri ve kilo al─▒m─▒na neden olma riski vard─▒r.

Tiazolidindion: Metformin gibi, bu ila├žlar da v├╝cudu ins├╝line daha duyarl─▒ hale getirir.

  • Baz─▒ ├Ârnekleri; rosiglitazon (Avandia, Rosenda) ve pioglitazon (Actos, Glifix, Pioforce).
  • Bu ila├žlar kilo al─▒m─▒ ve kalp yetmezli─či ile anemi riskinde art─▒┼č gibi daha ciddi yan etkilerle ili┼čkilidir. Bu riskler nedeniyle, bu ila├žlar genellikle diyabet tedavisinde ilk tercih edilen ila├žlar de─čildir.

DPP-4 inhibit├Ârleri: Bu ila├žlar kan ┼čekeri seviyelerini azaltmaya yard─▒mc─▒ olur, ancak etki ve g├╝├žleri ├žok azd─▒r.

  • Baz─▒ ├Ârnekleri; sitagliptin (Januvia), saksagliptin (Onglyza) ve linagliptin (Trajenta).
  • Kilo almaya neden olmazlar, ancak eklem a─čr─▒s─▒na neden olabilirler ve pankreatit riskini art─▒rabilirler.

GLP-1 resept├Âr agonistleri: Bu enjekte edilebilir ila├žlar sindirimi yava┼člat─▒r ve kan ┼čekeri seviyelerini d├╝┼č├╝rmeye yard─▒mc─▒ olur.

  • Baz─▒ ├Ârnekleri; exenatide (Byetta, Bydureon), liraglutid (Victoza, Saxenda) ve semaglutide (Ozempic)
  • Kullan─▒mlar─▒ genellikle kilo kayb─▒ ile ili┼čkilidir.
  • Olas─▒ yan etkileri, bulant─▒ ve pankreatit riskinde art─▒┼čt─▒r.
  • Ayr─▒ca, son ara┼čt─▒rmalar, liraglutid ve semaglutide’nin, kalp krizine ve inmeye yakalanma riski y├╝ksek ki┼čilerde, kalp krizi ve inme riskini azaltabilece─čini g├Âstermi┼čtir.

SGLT2 inhibit├Ârleri: Bu ila├žlar b├Âbreklerin ┼čekeri kana geri emmesini ├Ânler. Glukozun %90 oran─▒nda geri emiliminin sa─čland─▒─č─▒ b├Âbrek proksimal konveks t├╝b├╝llerinde glukoz geri emilimini engelleyerek etkisini g├Âsterir. B├Âylece, kandaki ┼čeker ile beraber sodyum idrarla at─▒l─▒r. B├Âbreklerden ┼čeker at─▒ld─▒k├ža kan ┼čekeri seviyesi d├╝┼čer.

  • Baz─▒ ├Ârnekleri; canagliflozin (Invokana), dapagliflozin (Farxiga) ve empagliflozin (Jardiance).
  • Bu ila├žlar, kalp krizi ve inme riski y├╝ksek olanlarda, kalp krizi ve inme riskini azaltabilir.
  • Baz─▒ olas─▒ yan etkileri; vajinal mantar enfeksiyonlar─▒, idrar yolu enfeksiyonlar─▒, d├╝┼č├╝k tansiyon ve daha y├╝ksek diyabetik ketoasidoz riski.
  • Canagliflozin, bu s─▒n─▒ftaki di─čer ila├žlardan farkl─▒ olarak, alt ekstremitede amputasyon riskinde art─▒┼č ile ili┼čkilendirilmi┼čtir.

─░ns├╝lin

Baz─▒ tip 2 diyabet hastalar─▒n─▒n ins├╝lin tedavisine ihtiyac─▒ vard─▒r.

Ge├žmi┼čte, ins├╝lin tedavisi son ├žare olarak kullan─▒l─▒yordu, ancak bug├╝n faydalar─▒ nedeniyle genellikle daha erken re├žete ediliyor.

─░ns├╝lin, kan ┼čeker seviyesini d├╝┼č├╝ren bir hormon oldu─čundan, olas─▒ yan etkisi kan ┼čekeri seviyesini normalin alt─▒na d├╝┼č├╝rmektir (hipoglisemi).

─░ns├╝lin a─č─▒z yoluyla al─▒nd─▒─č─▒nda, sindirim sistemi onu t─▒pk─▒ di─čer organik yap─▒lar─▒ sindirdi─či gibi sindirecektir. Bu nedenle ins├╝lin hormonu enjekt├Âr ile do─črudan kas i├žerisine enjekte edilmelidir.

Tip 2 diyabet hastas─▒n─▒n ihtiya├žlar─▒na ba─čl─▒ olarak doktor, g├╝nd├╝z ve gece boyunca kullanmak i├žin ├že┼čitli ins├╝lin tiplerinin kombinasyonunu re├žete edebilir. Bir├žok ins├╝lin t├╝r├╝ vard─▒r ve her biri farkl─▒ bir ┼čekilde ├žal─▒┼č─▒r.

Tip 2 diyabet hastalar─▒na genellikle ilk olarak, tek bir enjeksiyonla gece boyunca etkili olabilecek (uzun etkili), ins├╝lin glargin (Lantus) veya ins├╝lin detemir (Levemir) gibi ins├╝lin t├╝rlerini re├žete edilir.

Farkl─▒ ila├žlar─▒n art─▒lar─▒n─▒ ve eksilerini doktorunuza dan─▒┼čabilirsiniz. Al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒z ve sa─čl─▒k durumunuza g├Âre bir├žok fakt├Âr├╝ d├╝┼č├╝nd├╝kten sonra hangi ilac─▒n sizin i├žin en iyi oldu─čuna birlikte karar verebilirsiniz.

Diyabet ila├žlar─▒na ek olarak, doktorunuz kalp ve kan damar─▒ hastal─▒klar─▒n─▒ ├Ânlemeye yard─▒mc─▒ olmak i├žin d├╝┼č├╝k doz aspirin tedavisinin yan─▒ s─▒ra kan bas─▒nc─▒ ve kolesterol d├╝┼č├╝r├╝c├╝ ila├žlar da re├žete edebilir.

Bariatrik cerrahi

Tip 2 diyabetiniz varsa ve v├╝cut kitle indeksiniz (BMI) 35’ten b├╝y├╝kse, kilo verme ameliyat─▒na (bariatrik cerrahi) aday olabilirsiniz.

Bariatrik cerrahi sonras─▒ tip 2 diyabetli ki┼čilerde uygulanan prosed├╝re ba─čl─▒ olarak kan ┼čekeri seviyelerinde dramatik iyile┼čmeler g├Âr├╝l├╝r.

─░nce ba─č─▒rsa─č─▒n bir b├Âl├╝m├╝n├╝ devre d─▒┼č─▒ b─▒rakan ameliyatlar, kan ┼čekeri seviyeleri ├╝zerinde, di─čer kilo verme ameliyatlar─▒ndan daha fazla etkisi vard─▒r.

Cerrahi dezavantajlar─▒ aras─▒nda y├╝ksek maliyet ve k├╝├ž├╝k bir ├Âl├╝m riski de dahil olmak ├╝zere baz─▒ riskler bulunur. Ayr─▒ca hastan─▒n baz─▒ ya┼čam tarz─▒ de─či┼čikliklerine ciddi ┼čekilde uyum sa─člamas─▒ gerekir.

Beslenme eksiklikleri ve osteoporoz uzun s├╝re sonra g├Âr├╝lebilecek komplikasyonlardan baz─▒lar─▒d─▒r.

Gebelik s├╝resince diyabet tedavisi

Tip 2 diyabetli kad─▒nlar─▒n hamilelik s─▒ras─▒nda tedavilerini de─či┼čtirmeleri gerekebilir.

Bir├žok kad─▒n hamilelik s─▒ras─▒nda ins├╝lin tedavisine ihtiya├ž duyacakt─▒r. Kolesterol d├╝┼č├╝r├╝c├╝ ila├žlar, aspirin ve baz─▒ tansiyon ila├žlar─▒ hamilelik s─▒ras─▒nda kullan─▒lamaz.

Diyabetik retinopatiniz varsa, hamilelik s─▒ras─▒nda daha da k├Ât├╝le┼čebilir.

Tip 2 diyabet hastas─▒ olup gebe kalan anne adaylar─▒n─▒n gebeli─čin ilk ├╝├ž ay─▒nda ve do─čumdan bir y─▒l sonra g├Âz doktoruna giderek g├Âz muayenesi ile kontrol yapt─▒rmas─▒nda fayda vard─▒r.

Acil Durumlar

Kan ┼čekerini ├žok fazla fakt├Âr etkileyebilir. Bu nedenle bazen acil bak─▒m gerektiren sorunlar ortaya ├ž─▒kar, ├Ârne─čin:

Y├╝ksek kan ┼čekeri (hiperglisemi): ├çok fazla yemek, hastalanmak veya yeterli glikoz d├╝┼č├╝r├╝c├╝ ila├ž almamak da dahil olmak ├╝zere bir├žok ┼čey tip 2 diyabet hastas─▒n─▒n kan ┼čekeri seviyesinin y├╝kselmesine neden olabilir.

  • S─▒k idrara ├ž─▒kma, artan susuzluk, a─č─▒z kurulu─ču, bulan─▒k g├Ârme, yorgunluk ve bulant─▒ gibi y├╝ksek kan ┼čekeri belirti ve semptomlar─▒n─▒ takip edin ve bu belirtileri fark etti─činizde kan ┼čekeri seviyenizi ├Âl├ž├╝n.

Hiperglisemik hiperosmolar nonketotik sendrom (HHNS): Bu hayat─▒ tehdit eden bir durumdur. Kan ┼čekeri seviyesi 600 mg/dL (33.3 mmol/L)’nin ├╝zerine ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

  • HHNS; a┼č─▒r─▒ ┼čekerden dolay─▒ kan─▒n ┼čurup k─▒vam─▒na gelmesi ve yo─čunlu─čunun artmas─▒na neden olur.
  • Kan ┼čekeri ├Âl├ž├╝m cihaz─▒n─▒z bu kadar y├╝ksek seviyedeki kan ┼čekeri de─čerini okuyamayabilir ve ekran─▒nda sadece “y├╝ksek” uyar─▒s─▒ ├ž─▒kabilir.
  • Tip 2 diyabetli ya┼čl─▒ insanlarda daha yayg─▒n g├Âr├╝lme e─čilimindedir ve genellikle bir hastal─▒k veya enfeksiyondan ├Ânce gelir.
  • HHNS; a─č─▒z kurulu─ču, a┼č─▒r─▒ susuzluk, uyu┼čukluk, konf├╝zyon, koyu renkli idrar ve konv├╝lsiyonlara neden olabilir.
  • HHNS belirtileri ya┼čayan tip 2 diyabet hastas─▒n─▒n derhal acil sa─čl─▒k hizmeti veren sa─čl─▒k kurulu┼člar─▒na ula┼čt─▒r─▒lmas─▒ gerekir. Hemen 112’yi aray─▒n.

─░drarda keton art─▒┼č─▒ (diyabetik ketoasidoz): H├╝creler enerji ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lamak i├žin ya─člar─▒ par├žalamak zorunda kalacak kadar a├ž kald─▒─č─▒nda, ya─člar─▒ enerji kayna─č─▒ olarak par├žalar ve keton isminde toksik at─▒klar olu┼čur.

  • Bu durum, tip 1 diyabetli ki┼čilerde daha s─▒k g├Âr├╝l├╝r.
  • Susuzluk veya ├žok ciddi a─č─▒z kurulu─ču, kusma, s─▒k idrara ├ž─▒kma, nefes darl─▒─č─▒, yorgunluk ve de─či┼čen a─č─▒z kokusuna kar┼č─▒ dikkatli olun. E─čer, bu belirtileri fark ederseniz, hemen doktorunuza dan─▒┼č─▒n veya acil yard─▒m isteyin.

D├╝┼č├╝k kan ┼čekeri (hipoglisemi): Kan ┼čekeri seviyesinin olmas─▒ gerekenden daha d├╝┼č├╝k olmas─▒d─▒r. A├ž kalmak, normalde kullan─▒lmas─▒ gerekenden daha fazla diyabet ilac─▒ kullanmak, fazla egzersiz yapmak ve yeterli kaloriyi almamak gibi bir├žok nedenden dolay─▒ kan ┼čekeri seviyesi d├╝┼čebilir.

  • Terleme, titreme, halsizlik, a├žl─▒k, sinirlilik, ba┼č d├Ânmesi, ba┼č a─čr─▒s─▒, bulan─▒k g├Ârme, kalp ├žarp─▒nt─▒s─▒, konu┼čma bozuklu─ču, uyu┼čukluk ve kafa kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒ (konf├╝zyon) gibi d├╝┼č├╝k kan ┼čekeri belirtilerine kar┼č─▒ dikkatli olun.
  • D├╝┼č├╝k kan ┼čekeri belirtileriniz varsa, hemen kan ┼čekeri seviyenizi biraz y├╝kseltecek meyve, meyve suyu, ┼čekerleme ve ├žikolata gibi bir ┼čeyler at─▒┼čt─▒r─▒n.
  • Kan ┼čekeri seviyenizin normalle┼čti─činden emin olmak i├žin 15 dakika sonra tekrar kan ┼čekeri seviyenizi test edin.
  • E─čer kan ┼čekeri seviyeniz normal de─čerlere y├╝kselmediyse tekrar bir ┼čeyler at─▒┼čt─▒r─▒n ve 15 dakika i├žerisinde kan ┼čekeri seviyenizi tekrar test edin.
  • Bilincinizi kaybederseniz, bir aile ├╝yesinin veya yak─▒n─▒n─▒z─▒n size acil olarak glukagon enjeksiyonu vermesi gerekebilir. Glukagon hormonu, ┼čekerin kana sal─▒nmas─▒n─▒ uyararak kan ┼čeker seviyesini y├╝kselten bir hormondur. Gerekti─činde 112’yi aray─▒n!

├ľneriler

Tip 2 diyabet dikkatli ┼čekilde y├Ânetildi─činde ciddi (hatta hayat─▒ tehdit eden) komplikasyon riski azal─▒r. ┼×u ├Ânerilere dikkat edin:

Diyabetinizi y├Ânetmeyi ├Â─črenin: Tip 2 diyabet hakk─▒nda ihtiyac─▒n─▒z olan bilgileri edinin. Yapman─▒z gereken ┼čeyleri ├Â─črenin. ─░ns├╝lin hormonu kullan─▒yorsan─▒z aksatmadan kullanmay─▒ ├Â─črenin. Egzersiz yaparken nelere dikkat etmeniz gerekti─čini ├Â─črenin. Nas─▒l beslenece─činizi ├Â─črenin.

Kendinizi tan─▒mlay─▒n: ├ľzellikle ins├╝lin veya ba┼čka bir kan ┼čekeri d├╝┼č├╝r├╝c├╝ ila├ž kullan─▒yorsan─▒z, diyabetiniz oldu─čunu s├Âyleyen bir kolye veya bilezik tak─▒n. Bu kendinizi ifade edemedi─činiz zor zamanlarda ├ževrenizdeki insanlar─▒n size yard─▒m etmesini kolayla┼čt─▒r─▒r.

Y─▒ll─▒k fizik muayene ve d├╝zenli g├Âz muayeneleri planlay─▒n: Diyabet muayenelerinizi d├╝zenli olarak yapt─▒rman─▒z rutin g├Âz muayenelerinin yerini almaz.

A┼č─▒lar─▒n─▒z─▒ yapt─▒r─▒n: Y├╝ksek kan ┼čekeri ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminizi zay─▒flatabilir. Her y─▒l grip a┼č─▒s─▒ yapt─▒r─▒n. Doktorunuz muhtemelen pn├Âmoni a┼č─▒s─▒ yapt─▒rman─▒z─▒ da ├Ânerecektir.

  • Amerikan Hastal─▒k Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC), daha ├Ânce bu a┼č─▒y─▒ yapt─▒rmad─▒ysan─▒z ve tip 1 veya tip 2 diyabeti olan 19 ila 59 ya┼člar─▒ aras─▒ndaki bir yeti┼čkinseniz, hepatit B a┼č─▒s─▒ yapt─▒rman─▒z─▒ ├Ânerir.
  • CDC, tip 1 veya tip 2 diyabet tan─▒s─▒ konduktan sonra m├╝mk├╝n olan en k─▒sa s├╝rede a┼č─▒lamay─▒ ├Ânerir.
  • 60 ya┼č ve ├╝zerindeki ┼čeker hastalar─▒n─▒n daha ├Ânce a┼č─▒s─▒ yap─▒lmad─▒ysa, 60 ya┼č sonras─▒ a┼č─▒lanman─▒n uygun olup olmad─▒─č─▒n─▒ doktorunuza dan─▒┼č─▒n.

Di┼č sa─čl─▒─č─▒n─▒za dikkat edin: Diyabet hastal─▒─č─▒ enfeksiyonlar─▒n daha ciddi seyretmesine neden olur. Buna di┼č ve damak enfeksiyonlar─▒ da dahildir.

  • Di┼člerinizi d├╝zenli olarak f─▒r├žalay─▒n ve di┼č ipi kullan─▒n.
  • Di┼č muayenelerini ├Ânerilen ┼čekilde planlay─▒n.
  • Di┼č etleriniz kanarsa veya k─▒rm─▒z─▒ veya ┼či┼čmi┼č g├Âr├╝n├╝yorsa derhal di┼č hekiminize dan─▒┼č─▒n.

Ayaklar─▒n─▒za kar┼č─▒ dikkatli olun: Ayaklar─▒n─▒z─▒ her g├╝n ─▒l─▒k suda y─▒kay─▒n, ├Âzellikle ayak parmaklar─▒ aras─▒n─▒ hafif├že kurutun ve nemlendirici kremlerle nemlendirin.

  • Ayaklar─▒n─▒zda kabarc─▒k, kesik, yara, k─▒zar─▒kl─▒k ve ┼či┼člik olup olmad─▒─č─▒n─▒ her g├╝n kontrol edin.
  • E─čer iyile┼čmeyen a─čr─▒ veya ba┼čka bir ayak probleminiz varsa diyabet (i├ž hastal─▒klar─▒) doktorunuza dan─▒┼č─▒n.

Kan bas─▒nc─▒n─▒z─▒ ve kolesterol├╝n├╝z├╝ kontrol alt─▒nda tutun: Y├╝ksek tansiyon ve y├╝ksek kolesterol├╝ kontrol etmek i├žin sa─čl─▒kl─▒ yiyecekler yemek ve d├╝zenli egzersiz yapmak gibi uzun s├╝reli de─či┼čiklikler gerekebilir. ─░la├ž kullanmak gerekebilir.

Sigara ve di─čer t├╝t├╝n ├╝r├╝nlerini kullanmay─▒n: Sigara i├žmek ├že┼čitli diyabet komplikasyonlar─▒ riskinizi art─▒r─▒r. Sigaray─▒ b─▒rakmak i├žin doktorunuza dan─▒┼čabilirsiniz. Ayr─▒ca ALO 171 Sigara B─▒rakma Dan─▒┼čma Hatt─▒‘n─▒ arayabilirsiniz.

Alkol kullanmay─▒n: Alkol kullan─▒m─▒n─▒ m├╝mk├╝n olan en alt seviyeye ├žekin. T├╝ketti─činiz alkol miktar─▒ ve alkol ile birlikte t├╝ketti─činiz besinlere ba─čl─▒ olarak kan ┼čekeriniz d├╝┼čebilir veya y├╝kselebilir. Yine de alkol t├╝ketecekseniz bunu abartmadan yemeklerle birlikte yap─▒n.

─░ns├╝lin veya kan ┼čekerinizi d├╝┼č├╝ren ba┼čka ila├žlar kullan─▒yorsan─▒z, uyumadan ├Ânce kan ┼čekerinizin g├╝venli bir seviyede oldu─čundan emin olmak i├žin kan ┼čekerinizi kontrol edin.

Alternatif t─▒p

├çok say─▒da alternatif tedavi, diyabetli insanlara iyi geldi─čini iddia ediyor. Ancak, diyabet hastalar─▒n─▒ tedavi etti─či kan─▒tlanm─▒┼č alternatif tedavi hen├╝z bulunmuyor.

Ancak yine de alternatif bir tedavi denemeye karar verirseniz, doktorunuzun re├žete etti─či ila├žlar─▒ kullanmay─▒ b─▒rakmay─▒n.

Ayr─▒ca alternatif tedavi olarak kulland─▒─č─▒n─▒z y├Ântemlerin olas─▒ zararlar─▒ ve kulland─▒─č─▒n─▒z ila├žlarla etkile┼čime girip girmeyece─čini doktorunuza dan─▒┼čman─▒zda fayda var.

Alternatif veya medikal hi├ž bir tedavi tip 2 diyabet hastal─▒─č─▒n─▒ kal─▒c─▒ olarak ├ž├Âzemiyor. Hen├╝z b├Âyle bir tedavi ke┼čfedilmedi. Bu nedenle diyabet ila├žlar─▒n─▒z─▒ doktorunuza dan─▒┼čmadan b─▒rakmay─▒n veya azaltmay─▒n.

Diyabet ile ba┼ča ├ž─▒kmak

Tip 2 diyabet ciddi bir hastal─▒kt─▒r. Diyabet tedavi plan─▒ 7 g├╝n 24 saat boyunca devam eder. D─░yabet tedaviniz i├žin s├╝rekli olarak g├Âsterdi─činiz ├žabalar─▒n─▒z de─čerlidir, ├ž├╝nk├╝ tedavi plan─▒n─▒z─▒ takip etmek komplikasyon riskinizi azaltabilir.

Di─čer bir ifade ile, diyabet hastal─▒─č─▒n─▒z─▒ kal─▒c─▒ olarak ├ž├Âzebilecek bir tedavi bulunamam─▒┼č olsa bile hastal─▒─č─▒n─▒z─▒n daha da ilerlememesi ve sa─čl─▒k durumunuzun daha da k├Ât├╝le┼čmemesi i├žin s├╝rekli bir ├žaba ile diyabeti y├Ânetmelisiniz.

Anksiyete ve depresyon diyabetli ki┼čilerde daha yayg─▒nd─▒r.

Doktora giderken

Aile hekiminiz muhtemelen tip 2 diyabetinizi te┼čhis edecektir. Kan ┼čekeri seviyeleriniz ├žok y├╝ksekse, aile hekiminiz sizi tedavi i├žin hastaneye y├Ânlendirebilir.

Hekiminiz diyabetinizi tedavi etmeye devam edebilir veya sizi hormonal bozukluklar konusunda uzmanla┼čm─▒┼č bir doktora (endokrinolog) y├Ânlendirebilir.

Diyabet hastas─▒ i├žin faydal─▒ olacak baz─▒ bran┼člar ┼č├Âyledir:

  • endokrinolog veya i├ž hastal─▒klar─▒ uzman─▒
  • aile hekimi
  • diyetisyen
  • g├Âz kontrolleri i├žin uzman g├Âz doktoru

─░┼čte randevunuza haz─▒rlanman─▒za ve doktorunuzdan ne bekleyece─činizi bilmenize yard─▒mc─▒ olacak baz─▒ bilgiler:

  • Randevuya a├ž gitmeniz gerekebilir. A├žl─▒k glikoz testi i├žin sekiz saat veya yemek ├Âncesi test i├žin d├Ârt saat boyunca su i├žmek d─▒┼č─▒nda bir ┼čey yemekten veya i├žmekten ka├ž─▒nman─▒z gerekebilir.
  • Diyabetinizle alakas─▒z g├Âr├╝nebilecek belirtiler de dahil olmak ├╝zere, ya┼čad─▒─č─▒n─▒z belirtileri yaz─▒n.
  • Doktorunuzla randevunuza giderken kulland─▒─č─▒n─▒z t├╝m ila├žlar─▒ ve dozlar─▒n─▒ ya┼čad─▒ysan─▒z yan etkileri ve anormal durumlar─▒ unutma ihtimalinize kar┼č─▒ not edin.
  • Doktorunuzun ├Ânerilerini kaydetmek i├žin yan─▒n─▒za ka─č─▒t kalem al─▒n. Veya ak─▒ll─▒ telefonunuzu kullan─▒n.
  • Doktorunuza sormak istedi─činiz sorular─▒ da not edin.

┼×u sorular─▒n cevaplar─▒n─▒ ├Â─črenmenizde fayda var:

  • Kan ┼čekerimi ne s─▒kl─▒kta ├Âl├žmem gerekiyor?
  • Kan ┼čekerimi kontrol alt─▒nda tutmak i├žin beslenme al─▒┼čkanl─▒klar─▒mda nelere dikkat etmem gerekiyor?
  • Bir diyetisyene gitmeli miyim?
  • ─░ns├╝lin kullan─▒yorsan─▒z ne s─▒kl─▒kta kullanaca─č─▒n─▒z─▒ ├Â─črenin
  • Diyabet ila├žlar─▒n─▒ veya ins├╝lin hormonunu g├╝n├╝n hangi saatlerinde kullanmam gerekiyor?
Dr. Abdulkadir Polat
Merhabalar, ben Abdulkadir Polat. Cerrahpa┼ča T─▒p Fak├╝ltesi mezunuyum ve ─░stanbul'da Aile Hekimli─či yap─▒yorum. ─░nternet hayat─▒m─▒z─▒n vazge├žilmez bir par├žas─▒, t─▒pk─▒ sa─čl─▒─č─▒m─▒z gibi. G├╝venilir sa─čl─▒k bilgilerine en h─▒zl─▒ ┼čekilde ula┼čman─▒z i├žin ├žal─▒┼č─▒yorum. Sa─čl─▒kl─▒ bilgi, sa─čl─▒kl─▒ Sen!

YAZARDAN

─░LG─░L─░

2 YORUM

YORUM YAP

L├╝tfen yorumunuzu giriniz!
L├╝tfen isminizi buraya giriniz