Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Kefet
Ara
Ara
Menu
Men羹
ocukocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
Kad覺nKad覺n
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Souk Alg覺nl覺覺Souk Alg覺nl覺覺
Mental Sal覺kMental Sal覺k
Sal覺kl覺 Sa癟larSal覺kl覺 Sa癟lar
Cinsel Sal覺kCinsel Sal覺k
Cilt ve G羹zellikCilt ve G羹zellik

D覺 Gebelik (Ektopik Gebelik)

Kad覺n yumurta h羹cresi ile erkek sperminin birlemesi sonras覺nda, fallop t羹pleri veya nadiren de rahim az覺 veya kar覺n i癟i gibi farkl覺 b繹lgelere yerlemesine d覺 gebelik (ektopik gebelik) denir. D覺 gebelikte sal覺kl覺 bir embriyo geliimi m羹mk羹n deildir. Hem embriyo d羹zg羹n bir ekilde geliemez, hem de bu durum anne a癟覺s覺ndan hayati tehlike arz eder.

d覺s怬 gebelik, ektopik gebelik, hekimimyanimda

D繹llenmi yumurta(embriyo) daha sonra tutunabilmesi i癟in rahme ulamas覺 gerekir. Fallop t羹pleri darald覺覺 veya t覺kand覺覺nda d繹llenmi yumurta rahme ulaamayabilir, rahmin d覺覺ndaki dokulara yerleebilir ve bu durum d覺 gebelik (ektopik gebelik) ile sonu癟lan覺r.

D繹llenme ve hamilelikle ilgili bilinen pek 癟ok yanl覺 alg覺 vard覺r. Bunlardan biri d繹llenmenin rahimde ger癟ekletiine inan覺lmas覺d覺r. Halbuki d繹llenme rahmin her iki yan覺nda uzanm覺 bir t羹p eklindeki yap覺 olan fallop t羹plerinde d繹llenir.

Normal gebeliin oluumu

Hamileliin fizyolojik olarak ger癟ekleebilmesi i癟in kad覺nlarda iki s羹recin varl覺覺 gerekir: Birincisi ortalama 21-35 g羹n s羹recek olan adet d繹nemidir, ikincisi ise adet d繹neminde oluan yumurtan覺n sperm taraf覺ndan d繹llenmesidir. Spermin baar覺l覺 bir ekilde yumurtayla bulumas覺yla ger癟ekleen d繹llenme sonras覺 her ay, fizyolojik olarak d繹llenmemi yumurtan覺n at覺ld覺覺 璽det kanamas覺 ortadan kalkar ve hamilelik s羹reci balam覺 olur.

Amerikan Kad覺n Hastal覺klar覺 ve Doum Uzmanlar覺 Koleji bir kad覺n覺n hamile olduunu ve hamileliin balad覺覺n覺 g繹steren kriterin embriyonun rahim duvar覺na tutunduu an olarak belirtir. Dolays覺yla bir kad覺n覺n hamile olduunu s繹yleyebilmek i癟in embriyonun rahim i癟erisinde yer almas覺 gerekir.

Gebelik s羹resince normal koullarda yumurta d繹llenmesinin ger癟ekletii fallop t羹pleri; rahim, rahmin alt k覺sm覺n覺 oluturan serviks ve yumurtal覺k (ovaryum) ile birlikte kad覺n 羹reme sisteminin 羹st b繹l羹m羹n羹n oluumuna kat覺l覺r. Bir yandan adet d繹neminde olgunlam覺 yumurtan覺n b覺rak覺ld覺覺 dier yandan da sperm taraf覺ndan d繹llenmenin ger癟ekletii yer olmas覺 nedeniyle fallop t羹pleri b羹y羹k 繹nem ta覺r. 

Ancak, fallop t羹pleri darald覺覺 veya t覺kand覺覺nda d繹llenmi yumurta rahme ulaamayabilir, rahmin d覺覺ndaki dokulara yerleebilir ve bu durum d覺 gebelikle sonu癟lan覺r.

Anne karn覺ndaki bebek (fet羹s) d覺 gebelikte bazen birka癟 hafta hayatta kalabilir. Fakat fet羹s羹n b羹y羹mesini destekleyen, d覺 etkenlerden koruyan ve dolay覺s覺yla fet羹s羹n yerleebilecei tek yer rahim olduu i癟in d覺 gebelikteki bir fet羹s yeterli kan ak覺覺na sahip olamayarak nihayetinde hayatta kalmay覺 baaramayacak, i癟inde bulunduu yap覺y覺 ortalama 6-16 haftal覺k bir s羹rede y覺rtacakt覺r.

D覺 gebelik y覺rt覺ld覺覺nda a覺r ve hayat覺 tehdit edebilecek d羹zeyde kanamalara yol a癟abildiinden y覺rt覺lma ger癟eklemeden hemen tedavi edilmesi gereken t覺bbi acillerden biridir. 

D覺 gebeliin g繹r羹lme s覺kl覺覺 olduk癟a d羹羹kt羹r. ABDde yakla覺k her 50 gebelikten 1ini, Kanadada her 100 gebelikten 1ini T羹rkiyede ise t羹m gebeliklerin %1-2sini d覺 gebelik oluturur. Fakat erken tehis ve tedavisi yap覺lmad覺覺 takdirde gebeliin ilk 3 ay覺nda ger癟ekleen 繹l羹mlerin de 繹nde gelen sebeplerinden biridir.

Ektopik gebelikte olas覺 yerleim yerleri

D覺 gebeliin en s覺k g繹r羹ld羹羹 yer fallop t羹pleridir. Fallop t羹plerinin en geni k覺sm覺 ampulla olduundan en s覺k da bu k覺s覺mda rastlanmaktad覺r.

D覺 gebelik nadiren yumurtal覺klarda, kar覺n i癟erisinde ve servikste de g繹r羹lebilmektedir.

D覺 Gebelik (Ektopik Gebelik)

Nedenleri

D覺 gebeliin en temel sebebi fallop t羹plerinde meydana gelen anatomik deiimlerdir. D覺 gebelik gelime riskini artt覺racak dier baz覺 durumlar 繹yledir:

  • T羹plerdeki anatomik deiimler
  • Kad覺n 羹reme sisteminin 羹st b繹l羹m羹n羹n oluumuna kat覺lan yap覺lar覺n (serviks, rahim, fallop t羹pleri, yumurtal覺klar) bakteriyel enfeksiyonu (Pelvik 襤nflamatuar Hastal覺k)
  • nceden ge癟irilmi bir d覺 gebelik
  • Fallop t羹plerinin ge癟irilmi cerrahi operasyonu
  • Rahmin adet d繹neminde d繹k羹len en i癟teki endometrium tabakas覺n覺n rahmin d覺覺nda bir yerde oluu (Endometriosis)
  • Rahmin 羹st k覺sm覺n覺n birleememe kusuru (Bikorniat Uterus)

Risk fakt繹rleri

Ektopik gebelik gelime riskini artt覺ran fakt繹rler:

  • ncesinde ge癟irilmi d覺 gebelik 
  • Rahimi癟i ara癟(spiral) kullan覺m覺. ayet rahimi癟i ara癟 kullan覺m覺na ramen bir gebelik ger癟eklemise d覺 gebelik riski y羹ksektir.
  • reme sisteminin 羹st b繹l羹m羹n羹 oluturan yap覺lar覺n enfeksiyonu: Pelvik 襤nflamatuar Hastal覺k
  • 襤nfertilite (k覺s覺rl覺k). 襤nfertilite s覺kl覺kla t羹plerdeki anormalliklerden kaynakland覺覺ndan d覺 gebelik riskini art覺r覺r.
  • In vitro fertilizasyon (t羹p bebek tedavisi
  • ncesinde ge癟irilmi cerrahi giriimler: Fallop t羹p羹n羹 ilgilendiren herhangi bir cerrahi m羹dahale, apandisit vb. sebeplerle yap覺lan alt kar覺n ameliyatlar覺.
  • Sigara kullanmak
  • Rahim yap覺s覺n覺 etkileyen sebepler: rahmin iyi huylu hormona duyarl覺 t羹m繹rleri(leiomyoma), rahim i癟i yap覺覺kl覺klar, rahmin anormal ekil bozukluu(T-ekil uterus)

Belirtiler

D覺 gebelik belirtileri deikenlik g繹stermekle birlikte d覺 gebelii oluturan yap覺n覺n y覺rt覺lma s羹recine kadar belirti de vermeyebilir. Dier taraftan, y覺rt覺lma s繹z konusu olduunda ise hastan覺n hayati fonksiyonlar覺nda ani deiimlere neden olup cerrahi m羹dahaleyi gerektirecek ekilde de sonu癟lanabilir.

Bu nedenle hasta ile hekim aras覺ndaki diyaloun etkin olmas覺, hastan覺n ikayetlerini net ve doru ifade edebilmesi, muayene, ilgili tetkik ve g繹r羹nt羹leme y繹ntemlerinin yerinde ve zaman覺nda uygulanmas覺 tehisin ortaya konmas覺nda veya d覺lanmas覺nda b羹y羹k 繹nem ta覺r.

D覺 gebelik 羹phesi olan hastalar genellikle son adet periyodundan 4-6 hafta sonra kar覺n alt b繹lgesinde ar覺 ve defans (kar覺n kaslar覺n覺n ar覺 ve inflamasyona bal覺 gerginlii) ile acile gelir.

Hastada adetin kesilmesi, mide bulant覺s覺, g繹羹ste hassasiyet ve s覺k idrara 癟覺kma gibi gebelik bulgular覺 g繹r羹l羹r. Vajinal kanama s覺kl覺kla meydana gelir ve genellikle hasta taraf覺ndan gecikmi bir 璽det kanamas覺 olarak yanl覺 alg覺lanabilir. 

Hekim bimanual pelvik muayene yaparken iddetli bir ar覺 olur, serviksin kapal覺 olduunu, rahmin genilediini g繹zlemler. 

Bu belirtilerin t羹m羹 hastal覺a 繹zg羹 deildir, dolay覺s覺yla kar覺n ar覺s覺, vajinal kanamas覺 ve adetten kesildiini fark eden 羹reme 癟a覺ndaki her kad覺n d覺 gebelik a癟覺s覺ndan deerlendirilmesi gerekir ve bu ikayetlerle acile gelmi bir hasta aksi ispat edilene kadar, d覺 gebeliin olmad覺覺 tetkiklerle ortaya konmaya 癟al覺覺l覺r.

Bu balamda hekim, kar覺n ar覺s覺 ile acile gelmi 羹reme 癟a覺ndaki her kad覺ndan gebelikten korunma y繹ntemlerinden yararlanmas覺na bakmaks覺z覺n gebelik testi ister.

D覺 gebelikte y覺rt覺lma ger癟ekleirse, kanama kar覺n i癟ine yay覺larak kar覺n zar覺n覺 irrite eder ve akut kar覺n tablosu dediimiz ani ve iddetli alt kar覺n ar覺s覺, kanamayla birlikte meydana gelen a覺r覺 s覺v覺 kayb覺 sonucunda tansiyon d羹羹kl羹羹, kalp 癟arp覺nt覺s覺, ani bilin癟 kayb覺 g繹r羹l羹r.

Tan覺

D覺 gebeliin tehisi gebelik testi (serum seri 帣-hCG seviyeleri), transvajinal ultrason ve kan testleri ile konur. D覺 gebelik 羹phesi olup hayati bulgular覺 deikenlik g繹steren hastalara tan覺sal laparoskopi (cerrahi m羹dahale) uygulan覺r. 

Gebelik testi pozitif ise transvajinal ultrason yap覺l覺r. Eer ultrasonda fet羹s rahim i癟inde olmas覺 gereken yerden farkl覺 bir yerde g繹r羹ld羹羹nde tehis konmu olur.

Ultrasonda fet羹s羹n herhangi bir yerde tespit edilememi olmas覺 d覺 gebeliin olmad覺覺 anlam覺na gelmez. 羹nk羹 baz覺 d覺 gebelikler ultrasonda g繹r羹lemeyecek kadar k羹癟羹kt羹r.

Kan testleri ile vajinal kanamas覺 olanlarda kans覺zl覺k durumuna bak覺l覺r. Kan grubu, ABO ve Rh testi ile gerekli durumda ba覺覺kl覺k kazand覺r覺lmaya 癟al覺覺l覺r.

zellikle medikal tedavide karar k覺l覺nm覺sa Methotrexatea balamadan 繹nce karacier ve b繹brek fonksiyonlar覺 deerlendirilir.

Tedavi

D覺 gebeliin tedavisi medikal (Methotrexate) veya cerrahi operasyonla(laparoskopi) yap覺l覺r. 

Hastalar覺 d覺 gebelik a癟覺s覺ndan endielendiren en 繹nemli durumlardan biri hastal覺覺n kendisinden 癟ok cerrahi ve ila癟 tedavisi gibi birbirinden olduk癟a farkl覺 iki ayr覺 noktada d羹羹nmeye sevk etmesidir.

Medikal tedavi

Medikal veya cerrahi tedaviyi belirleyen etken, hastan覺n hayati fonksiyonlar覺ndaki stabilite dier bir deyile sabitlik ve istikrarl覺l覺kt覺r.

Hastan覺n hayati bulgular覺 sabit ve duraan ise methotrexate tedavisinin balanabilmesi i癟in g繹z 繹n羹nde bulundurulmas覺 gereken birtak覺m hususlar vard覺r. Bunlar:

  • Olas覺 y覺rt覺lma riskini d羹羹k tutmak ad覺na y覺rt覺lmam覺 d覺 gebelik boyutu ultrasonda 3.5 cmden k羹癟羹k olmal覺d覺r veya son adet periyodundan itibaren 8 haftay覺 ge癟memelidir.
  • Fet羹ste kalp h覺z覺na rastlanmamal覺 ve 帣-hCG 5000 mIU/mLden k羹癟羹k olmal覺d覺r.
  • Hastada karacier, b繹brek ve kan hastal覺覺 olmamal覺d覺r.
  • Hastan覺n Methotrexate tedavisine r覺za g繹stermesi salanmal覺 ve kontrollere gelebilmeye kararl覺 ve istekli olmal覺d覺r.

ayet, hasta methotrexate tedavisini alacak kriterlere sahip deilse veya tedaviyi alamayacak bir durumu varsa(kontrendikasyon) cerrahi tedaviye(laparoskopi) ge癟ilir.

Methotrexate覺n Kontrendikasyonlar覺: B繹brek, karacier (kronik karacier hastal覺覺, alkol kullan覺m bozukluu gibi), kan (a覺r derecede kans覺zl覺k, trombositlerde d羹me gibi) ve akcier hastal覺覺 (繹zellikle iddetli ast覺m), emzirme, methotrexatea kar覺 duyarl覺l覺k, ba覺覺kl覺k sisteminde d羹me, peptik 羹lser hastal覺覺, y覺rt覺lm覺 d覺 gebelik.

Cerrahi tedavi (laparoskopi)

Hastan覺n;

  • hayati bulgular覺 sabit deilse
  • yaklamakta olan y覺rt覺lma 羹phesini kuvvetle muhtemel k覺lan bir d覺 gebelik varsa (繹rn. y羹ksek 帣-hCG seviyeleri > 5000 mIU/mL veya son adet periyodundan itibaren 8 haftay覺 ge癟mesi)
  • kar覺n zar覺 i癟ine kanama ger癟eklemise
  • methotrexate tedavisi baar覺s覺z olmusa
  • ilaca kontrendikasyon varsa

cerrahi tedavi (laparoskopi) uygulan覺r.

Cerrahi 繹ncesinde hastan覺n gelecekte gebe kalma istei, olas覺 komplikasyonlar g繹z 繹n羹nde bulundurularak operasyonun t羹r羹 belirlenir. 

Bu tedavi yakla覺m覺n覺n d覺覺nda hekim, belirti ve muayene bulgular覺 hen羹z oturmam覺, ik璽yeti olmayan fakat d覺 gebeliin laboratuvar ve muayene bulgular覺yla tespit edildii hastalara methotrexate tedavisi yerine k覺sa aral覺klarla g繹zlem ve takip 繹nerebilir.

Bunun alt覺nda yatan sebep ise ik璽yeti olmayan ve gebelik testindeki 帣-hCG seviyeleri olduk癟a d羹羹k tespit edilen baz覺 hastalar覺n ila癟 ve cerrahi m羹dahale gerektirmeden kendiliinden iyileebilme ihtimalidir.

B繹yle bir durumda k覺sa s羹reli g繹zlemin ila癟 tedavisine g繹re baar覺 ihtimali d羹羹k deildir ve hekimin bu yakla覺m覺 hastay覺 endielendirmemelidir.

羹pheli D覺 Gebelik (Ektopik Gebelik)

Ektopik gebelikte cerrahi tedavi sonras覺 gebe kal覺nabilir mi?

D覺 gebelikte cerrahi tedavi sonras覺 gebe kalmak m羹mk羹nd羹r. Hastan覺n gebe kalma istei g繹z 繹n羹nde bulundurularak ve her iki cerrahi giriimin (t羹p koruyucu ve t羹p羹 kapsay覺c覺 operasyon) olas覺 komplikasyonlar覺 hastaya anlat覺larak operasyonun t羹r羹 belirlenir. 

T羹p koruyucu operasyonda d覺 gebelik kitlesi, etkilenmi t羹pe zarar verilmeden 癟覺kar覺l覺r iken t羹p kapsay覺c覺 operasyonda etkilenmi t羹p羹n tamam覺 veya bir k覺sm覺 癟覺kar覺l覺r.

Ancak, ameliyat覺n t羹r羹n羹 belirleyen 繹nemli etmenlerden biri hastan覺n genel durumu olduundan,

  • y覺rt覺lm覺 d覺 gebelii
  • a覺r kanamas覺
  • b羹y羹k boyutta bir d覺 gebelik kitlesi
  • t羹plerde meydana gelmi a覺r hasar

mevcut ise t羹p羹 de i癟ine alan cerrahi operasyon uygulan覺r.

Operasyon esnas覺nda dier salam t羹p fonksiyon a癟覺s覺ndan deerlendirilir ve en az覺ndan gebe kalma istei olanlar i癟in bir t羹p korunmaya 癟al覺覺l覺r. Gebe kalmak istemeyen hastalar覺n b繹yle bir durumda her iki fallop t羹p羹 de al覺nabilir.

Ektopik gebeliin oluumu 繹nlenebilir mi?

nlenebilirlik, d覺 gebelik a癟覺s覺ndan risk tekil edebilecek durumlar覺n (bkz. Ektopik gebelik a癟覺s覺ndan riskli gebe adaylar覺 kimlerdir?) azalt覺lmas覺na ve sal覺kl覺 bir kad覺n 羹reme sisteminin devaml覺l覺覺na bal覺d覺r.

Cinsel birliktelik esnas覺nda einizin veya partnerinizin prezervatif (kondom) kullanmas覺, cinsel partner say覺s覺n覺 s覺n覺rland覺rmak cinsel yolla bulaan hastal覺k (繹rn. Pelvik 襤nflamatuar Hastal覺k) riskini azalt覺r.

Cinsel yolla bulaan hastal覺klardan 繹zellikle Pelvik inflamatuar hastal覺k fallop t羹plerinde deiiklik yapabilen bir bakteriyel enfeksiyon olduu unutulmamal覺d覺r.

hy

Hekimim Yan覺mda mobil uygulamas覺n覺 indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile iaretlenmilerdir