Çene Eklemi Hastalıkları | TME – Temporomandibular Eklem Hastalıkları

Şakaklarda yoğunlaşan baş ağrısı, yanaklardan başa yayılan ağrı ve çiğneme esnasında kilitlenme, ses ve ağrıya neden olabilen çene eklemi hastalığını yakından tanıyalım.

Ağzımı açarken çenemden hep kemik sesi geliyor, yemek yerken çenem kütlüyor, ağzımı açarken veya çenemi hareket ettirirken ses ve ağrı hissi duyuyorum mu diyorsunuz? Gelin çene eklemi hastalıklarına yakından bakalım.

Çene eklemini, alt çene kemiği (Mandibula) ile şakak kemiği (temporal) oluşturur.

Bu iki kemik arasında aşınmayı engelleyen, ağzı açıp kapama gibi çene hareketlerini kolaylaştıran kıkırdak özelliğinde bir yapıdır.

Eklemi çevreleyen eklem kapsülü ve kemikleri bir arada tutan bağlar eklemin bütünlüğünü ve dayanıklılığını sağlar.

Çene eklemi, hayati önem taşıyan konuşma, çiğneme gibi fonksiyonların yerine getirilmesini sağlar.

Yüzün her iki tarafında da bulunur ve ikiz eklem olarak adlandırılan özel bir eklemdir.

Çene Eklemi Hastalıkları Nelerdir?

  • Çene çıkıkları
  • Çene kilitlenmesi
  • Travmatik kırıklar
  • Çene kemiğinin doğuştan veya bir çok nedenle az ve eksik gelişim göstermesi
  • Çene kemiğinde tümör gelişmesi
  • Çene ekleminin işlevsel bozuklukları (ağrılı çiğneme, kısıtlı çiğneme, ısırma problemleri)
  • Çene eklemini ve kemiği etkileyen romatolojik, psikiyatrik ve nörolojik hastalıklar.

Çene eklemi hastalıklarının ana nedeni ise; çene ekleminde ve çiğneme kaslarında sürekli tekrarlayan ağrı veya eklemde meydana gelen fonksiyon bozukluğudur. Çeşitli nedenlerden dolayı ortaya çıkabilen bu sorunun, ana nedeni ise çene ekleminin yapısının ve eklemdeki disk uyumunun kaybolmasıdır.

Günümüzde çene eklemi hastalıkları, farklı branşlardan hekimlerin beraber çalışmalarını gerektiren multidispliner bir hastalık grubu olduğu kabul edilmektedir.

Bununla ilgili ilk müracaat ise genellikle kulak ağrısı yanılgısıyla veya şikayeti ile Kulak Burun Boğaz hekimlerine yapılmaktadır. Ancak bu hastalığın birden çok nedeni mevcut olduğu için hastalarda genellikle anlam karmaşası ve sonuç alamama durumu sık olarak karşılaşılmaktadır.

Çene Eklemi Hastalıklarının Sebepleri Nelerdir?

  • Sürekli tek tarafta çiğneme,
  • Diş sıkma, diş gıcırdatma, bruksizm
  • Çene ve yüzü etkileyen travmatik yaralanmalar
  • Eklem ve çevresinin romatolojik hastalıkları (İltihaplı romatizma gibi)
  • Uzun süren ve ağız açıklığını zorlayan diş tedavileri, anestezi esnasında çenenin aşırı zorlanması
  • Sert cisimleri ısırma gibi alışkanlıklar
  • Omuzların ve boynun aşırı öne eğilmesi (postür/duruş bozuklukları)
  • Omuzla çene arasında uzun süreli telefon tutmak
  • Doğumsal eklem bozuklukları (eklemin tam gelişmemiş olması gibi)
  • Dişlerin birbiriyle ilişkisini değiştirecek seviyede yapılan dolgu ve kaplamalar
  • Bazı psikolojik rahatsızlıklar

Toplumumuzda en sık görülen çene rahatsızlıkları sebepleri ise geceleri diş sıkma ve gıcırdatma, bölgesel olarak yenilen sert kabuklu kuruyemişlerin sık tüketilmesi, diş hastalıklarına ya da diş hastalıkları sonrasından yapılan tedavilere bağlı olarak ortaya çıkan çene eklemi hastalıklarıdır.

Çene Eklemi Hastalıklarında Belirtiler Nelerdir?

  • Kulak ağrısı, yanaklarda ağrı 
  • Kulakta çınlama, nadiren de olsa baş dönmesi
  • Migrene benzeyen şiddetli ve tek taraflı baş ağrıları
  • Şakaklarda yoğunlaşan baş ağrısı, boyuna yayılan ağrı
  • Çenenin açılmasında zorluk,
  • Çene açılırken ses oluşması, çene kilitlenmesi
  • Çene çıkıkları
  • Ağız açılırken çenenin bir yana doğru kayarak açılması
  • Isırma, lokma koparma ve çiğneme fonksiyonlarında bozulma ve ağrı
  • Alt ve üst dişlerin kapanmasında bozukluk birbirbi tam kapatamaması
  • Dişlerde hassasiyet, aşınma, sallanma ve kırılma görülebilir.

Tanı Nasıl Konur?

Hastaların büyük çoğunluğunda fizik muayene ile tanı konulabilir.

Ancak doktorunuz gerekli gördüğünde normal röntgen grafileri, bilgisayarlı tomografi, MR gibi görüntüleme yöntemleri isteyebilir.

Hasta bu tetkiklere rağmen tam tanı alamaz ya da tedavi verilmesine rağmen yeterli iyileşme olmaz ise eklem içini görüntüleyen endoskopik çalışmalar, sintigrafi veya PET gibi ileri görüntüleme yöntemleri istenebilir.

Tedavi Nasıl Yapılır?

Tedavinin esas amacı hastanın ağrısını dindirmek ve normal çene fonksiyonlarını geri kazandırmaktır.

Tedavinin ana yöntemi ise hastalığı oluşturan sebebe göre belirlenmektedir.

1. Yaşam Değişikliği Önerileri

Tedavi etkiniliğinde en önemli nokta ise hastanın eğitilerek nelere dikket etmesi gerektiği hakkında bilinçlendirilmesidir. Bazıları:

  • Çiğneme alışkanlığının kazandırılması (çenenin her iki tarafından güç alarak çiğneme)
  • Diş sıkma veya gıcırdatma problemi olan hastalarda diş hekimleri tarafından hazırlanan gece plağı (splint) kullandırılması,

Hastalar kendilerine verilen tıbbi tedaviyi (ilaçlar, splint, egzersizler) düzenli olarak uygulamalı, önerilen süre boyunca sert gıdaları çiğneyerek çene eklemini zorlamaktan kaçınmalı, doktorunun belirttiği süre boyunca sulu ve yumuşak gıda yemeli, ağız ve diş sağlıklarına dikkat etmelidirler.

2. Medikal Tedavi

İlaç tedavileri (kas gevşetici veya steroid olmayan ağrı kesiciler), diş ve diş eti problemlerinin giderilmesi, eklem ve çiğneme kaslarına yönelik fizik tedavi uygulamaları ve egzersizlerle hastaların çoğunda tedavi sağlanır. 

3. Cerrahi Tedavi

Medikal tedaviden fayda görmeyen olgularda ise eklem içine müdaheleler (artrosentez) ağrıyı azaltır.

Travma, tümör, alt çenenin şakak kemiğine kaynaşması (ankiloz) gibi durumlarda cerrahi tedavi uygulanır.

Tedavinin gereğine göre, kulak burun boğaz, fizik tedavi, psikiyatri uzmanları ve diş hekimleri (çene cerrahları, ortodontistler) birlikte çalışırlar.

4. Botoks

Toplumda sık olarak karşılaşılan diş sıkma ve gıcırdatma gibi durumlarda ise yeni yeni gündeme gelen ve yaygınlaşan tedavi metodu ise masseter kaslarına botulınum toksini uygulamalarıdır.

Bu uygulama ile hastalarda 6-9 aylık süre zarfında semptomlar da gerileme izlenmektedir.

Yeni bir metod olmasına rağmen hastalar da uzun süreli rahatlama sağlayan bu tedavi metodu sık kullanılmaktadır ve bir çok merkezde yapılmaktadır.

Çene Eklemi Şikayetleri Olan Hastalar için Öneriler

  • Sakız çiğnemeyi bırakılmalı
  • Çerez gibi sert kabuklu, zor çiğnenen yiyeceklerden uzak durulmalı
  • Çiğnerken çenenin her iki tarafını eşit kullanmalı. Tek taraflı çiğneme tarzından uzak durmalıdır.
  • Diş gıcırdatma veya dişleri sıkma bırakmalı ya da bu olay bilinçaltında mevcut bir stres kaynağından kaynaklanıyor ise psikologlardan destek almalıdır.

Bakınız: Diş gıcırdatma (bruksizm)

  • Özellikle üç hafta boyunca yumuşak gıdalarla beslenilmelidir.
  • Aşırı esneme hareketlerinden kaçınmalıdır.
  • Yüz üstü yatmamalıdır.
  • Sabahları sıcak-ılık havlu ile çene eklem bölgesine masaj yapmalıdır.
  • Diş problemi olduğunu düşünüyor ise en kısa zamanda diş hekimine başvurmalıdır.

Toplumda bilinmemesine rağmen sık karşılaşılan, günlük hayatı (konuşma, yutma vb) olumsuz etkileyen bu hastalık bir çok nedene bağlı olsa da genellikle ufak ve basit önlemler ile engellenebilmektedir.

Hastanın sadece bu konu hakkında farkındalığa sahip olması, genellikle tedavinin ilk basamağını oluşturmaktadır.

Bu yazımızda amacımız ise farkındalığı oluşturmak çünkü birçoğumuzun hayatı boyunca biriktirdiği en güzel anıların başında konuşmak, yemek yemek vb etkinlikler bulunmaktadır. Bu güzel anların böyle bir rahatsızlıktan dolayı engellenmesi herkes için üzücü olabilmektedir.

Bu konu hakkındaki tüm soru ve yorumlarınızı aşağıya yazabilirsiniz. Sağlıcakla Kalın

Dr. Alican Öztürk
Gülhane Askeri Tıp Akademisinden 2015 yılında mezun oldum. Mezuniyet sonrası Türkiye'nin çok farklı coğrafyalarında çalıştım ve çok güzel insanlar biriktirdim hayatımda. Şu anda Gülhane Eğitim Ve Araştırma Hastanesinde Kulak Burun Boğaz Bölümünde uzmanlık öğrencisi olarak eğitimime devam etmekteyim. Eskiden doktor demenin umut olduğu bu topraklarda insanlara umut olmak için çalışmaktayım.

DOKTORUN SON İÇERİKLERİ

Çene Eklemi Hastalıkları | TME – Temporomandibular Eklem Hastalıkları

Şakaklarda yoğunlaşan baş ağrısı, yanaklardan başa yayılan ağrı ve çiğneme esnasında kilitlenme, ses ve ağrıya neden olabilen çene eklemi hastalığını yakından tanıyalım.

Kulak Kiri Rehberi – Buşon Nedir? Hangi Doktor Temizler?

Kulağımızı nemlendiren ve kulağımızı temizleyip koruyan doğal kulak akıntısı (kulak kiri) bazen artar, kıvamı koyulaşır ve kulak kiri dediğimiz rahatsız edici durum oluşur. Kulak...

Obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS)

Son günlerde adını sıkça duymaya başladığımız bir hastalık olan uyku apne sendromu ya da obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS=obstructive sleep apnea syndrome) uykuda nefesin...

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Ağız ve Diş Sağlığınız için Tüyolar

Ağız ve diş sağlığınız için basit ama faydalı bazı öneriler şöyledir: 1. Buz yemek dişerinizi çizebilir Buz doğal ve şekersizdir. Bu nedenle zararsız olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak...

Diş gıcırdatma (bruksizm)

Diş gıcırdatma ya da tıbbi adıyla bruksizm: Siz uykudayken farkında olmadan dişleri birbirine sürtme, gıcırdatma veya çeneyi sıkma olaylarıdır. Çenede temporomandibular eklem veya çiğneme kasları...

GÜNCEL

Hipotiroidi Risk Faktörleri

Hipotiroidi rahatsızlığının görülme riskini arttıran faktörler nelerdir? Hipotiroidi görülme riski kimlerde fazladır? Hipotiroidi gelişme riskini arttıran durumlar nelerdir? Herkes hipotiroidi hastası olabilsede aşağıdaki durumlarda hipotiroidi...

Hipotiroidi Nedenleri | Hipotiroidi Neden Olur?

Hipotiroidi neden olur ve nedenleri nelerdir? Hipotiroidi, boynun ön tarafında bulunan tiroit bezinin az çalışması ve yeteri kadar tiroid hormonu üretememesi nedeniyle olur. Tiroid...

Alerji, Nezle, Grip ve Koronavirüs Belirtileri Karşılaştırma Tablosu

Alerji, nezle, grip ve koronavirüs belirtileri karşılaştırma tablosu nezle, grip ve alerji ayrımı konusunda fikir verir. Belirti ve BulgularAlerjiNezleGripKoronavirüsBelirtilerin BaşlangıcıAniKademeliBeklenmedikAniBurun AkıntısıSık-BazenBazenHapşırıkSıkSıkBazen-Burun TıkanıklığıSıkSıkBazen-Gözlerde SulanmaSık---Ateş-NadirenSıkSıkYorgunlukBazenBazenSıkSıkSolunum ZorluğuBazen--ŞiddetliKuru ÖksürükBazen-SıkSıkÖksürükBazen-BazenSıkAğrı-NadirenSıkBazenBoğaz...

YORUM YAP

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz