Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Kefet
Ara
Ara
Menu
Men羹
ocukocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
Kad覺nKad覺n
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Souk Alg覺nl覺覺Souk Alg覺nl覺覺
Mental Sal覺kMental Sal覺k
Sal覺kl覺 Sa癟larSal覺kl覺 Sa癟lar
Cinsel Sal覺kCinsel Sal覺k
Cilt ve G羹zellikCilt ve G羹zellik

Epilepsi Rehberi

Epilepsi, beyin aktivitesinin bozularak al覺覺lmad覺k davran覺lara, duyumlara ve bazen bilin癟 kayb覺na neden olan n繹betlere neden olabilen merkezi sinir sistemi (n繹rolojik) hastal覺覺d覺r. Epilepsi, beyin h羹crelerinde ge癟ici anormal elektrik yay覺lmas覺 sonucu ortaya 癟覺kar.

epilepsi sara hastal覺g覺

Epilepsi herkeste g繹r羹lebilir. Epilepsi t羹m etnik k繹kenlerde, t羹m yalarda ve hem erkeklerde hem de kad覺nlarda g繹r羹lebilir.

Epilepsinin n繹bet semptomlar覺 癟ok 癟eitlidir ve hastadan hastaya deiiklik g繹sterebilir. Baz覺 epilepsi hastalar覺 birka癟 saniye dalg覺nl覺k yaarken baz覺lar覺 tekrar tekrar kollar覺n覺 ve bacaklar覺n覺 sallayabilir, kas覺lmalar yaayabilir.

Tek bir n繹bet ge癟irmeniz kesin olarak epilepsi hastas覺 olduunuz anlam覺na gelmez. Genellikle epilepsi tan覺s覺 koyabilmek i癟in, proveke edilmemi en az 2 epilepsi ata覺 ge癟irmeniz gerekmektedir.

襤la癟larla yap覺lan epilepsi tedavileri veya bazen cerrahi operasyonlar, epilepsili kiilerin 癟ounda n繹betleri kontrol alt覺na alabilir. Baz覺 hastalar i癟in yaam boyu epilepsi ilac覺 kullanmak gerekli iken baz覺 hastalarda n繹betler tamamen bitebilir.

Semptomlar ve Epileptik N繹bet eitleri

Epilepsi n繹betleri beyindeki anormal aktivitelerden kaynaklan覺r vebeynin koordine ettii her ilemi etkileyebilir. Epilepsi n繹betleri unlar覺 i癟erebilir:

  • Ge癟ici bilin癟 bulan覺kl覺覺
  • Kollar覺n ve bacaklar覺n kontrol edilemez sars覺nt覺 hareketleri
  • Bilin癟 kayb覺 ya da fark覺ndal覺覺 kaybetme
  • Korku, kayg覺 veya deja vu gibi pisiik belirtiler

Belirtiler n繹bet tipine g繹re deiir. ou kez, epilepsi hastas覺 birbirine benzer ve ayn覺 tip n繹betler ge癟irecektir.

Doktorlar n繹betleri fokal ve jeneralize n繹betler olarak s覺n覺fland覺r覺rlar. Bu s覺n覺flamada n繹betin nas覺l balad覺覺 繹nemlidir.

a. Fokal N繹betler

N繹betler beyninizin sadece bir b繹lgesinin anormal aktivitesinden kaynaklan覺yor ise fokal (k覺smi) n繹betler denir. Bu n繹betleri ikiye ay覺rabiliriz.

1. Basit Parsiyel N繹betler

Basit parsiyal n繹betler, bilin癟 kayb覺na neden olmaz. Duygular deiebilir. Cisimlerin g繹r羹n羹羹 rengi kokusu, yemeklerin tad覺, duyulan seslerde deiiklik olabilir. Ayr覺ca, kol veya bacak gibi bir v羹cut k覺sm覺n覺n istemsiz sars覺lmas覺 ve kar覺ncalanma, ba d繹nmesi ve yan覺p s繹nen 覺覺klar gibi kendiliinden duyusal semptomlarla sonu癟lanabilir.

2. Kompleks Parsiyel N繹betler

Kompleks parsiyel n繹bette bilin癟 kayb覺 vard覺r. Kompleks parsiyel n繹bet esnas覺nda bolua dalg覺n dalg覺n bakmalar g繹r羹lebilir. evreye normal yan覺tlar vermeyebilir. El ovalama, 癟ineme, yutma veya dairelerde y羹r羹me gibi tekrarlayan hareketler yapabilir.

Kompleks parsiyel n繹betler ile basit parsiyel n繹betlerin fark覺, basit parsiyel n繹betlerde bilincin t羹m羹yle a癟覺k olmas覺d覺r. Ancak bu, basit parsiyel n繹beti olan kiinin n繹betini durdurabilecei veya kontrol alt覺na alabilecei anlam覺na gelmez.

Fokal n繹bet belirtileri, migren, narkolepsi veya ak覺l hastal覺klar覺 gibi dier n繹rolojik bozukluklarla kar覺t覺r覺labilir. Epilepsiyi dier hastal覺klardan ay覺rt etmek i癟in kapsaml覺 bir inceleme ve test gereklidir.

b. Jeneralize N繹betler

Jeneralize n繹betler t羹m beyne yay覺l覺rlar. En s覺k rastlanan tipi jeneralize tonik-klonik n繹betlerdir. Halk aras覺nda sara n繹beti denince bu n繹bet ekli akla gelir. K覺saca kii 繹nce kaskat覺 kesilir ve yere d羹er. T羹m v羹cut kaslar覺nda kas覺l覺p gevemeler bunu izler. 6 t羹r jeneralize n繹bet tan覺mlanm覺t覺r.

1. Absans N繹betleri

Genellikle 癟ocuklarda g繹r羹l羹r. Boluu bakmak, dalg覺nl覺k, g繹z k覺rpma, dudak ap覺rdatma gibi ince v羹cut hareketleriyle karakterizedir. Ancak absans n繹bet s覺ras覺nda kii, uyar覺lar覺 alg覺layamaz ve 癟evresinden haberdar deildir. Absans n繹betinde k覺sa s羹reli bilin癟 kayb覺 mevcuttur.

Absans n繹betleri erikinlerde de g繹r羹lebilir ama nispeten nadirdir. S覺kl覺kla 6-12 ya aras覺nda g繹r羹l羹r. K覺zlarda daha s覺k rastlan覺r. 襤la癟 tedavisine iyi cevap verir. Baz覺 癟ocuklarda daha ileri yalarda tonik-klonik n繹betler ortaya 癟覺kabilir ocuklar覺n ailelerinin % 25-40’覺nda benzer n繹betler g繹r羹ld羹羹 bildirilmitir.

N繹bet esnas覺nda, n繹bet ge癟iren kiiyi g繹zlemleyenler, hastan覺n hayale dald覺覺n覺 d羹羹nebilirler. ocuklar覺n zaman zaman hayallere dalmalar覺 bu n繹betlerin 癟ocuklarda fark edilmesini zorlat覺rmaktad覺r. Bazen g羹nde y羹zlerce kez b繹yle n繹betler g繹r羹lebilir. Bu okulda 繹renmeyi ve 癟eitli aktivitelere kat覺l覺m覺 engelleyici olabilir. rencinin baar覺s覺 d羹ebilir. C羹mlenin ba覺n覺 duyup sonunu duymayabilir ve bunun sonucunda 癟ocukta davran覺 bozukluu olduu san覺labilir.

Derin derin soluk al覺p verme s覺ras覺nda bu tip n繹betlerde artma g繹r羹lmektedir. Bu nedenle tan覺 amac覺yla yap覺lan EEG’de hastaya derin nefes al覺p verdirilerek n繹bet kaydedilmeye 癟al覺覺l覺r. N繹bet s覺ras覺nda EEG 癟ekilmesinin tan覺n覺n kesinletirilmesinde en 繹nemli anahtar olduu unutulmamal覺d覺r.

2. Tonik N繹betler

Tonik n繹bet kaslar覺n覺z覺 sertletirir. Bu n繹betler genellikle s覺rt覺n覺zdaki kaslar覺, kollar覺n覺z覺 ve bacaklar覺n覺z覺 etkiler ve yere d羹menize neden olabilir.

3. Atonik N繹betler

Atonik n繹betler, birdenbire 癟繹kmenize veya d羹menize neden olabilecek kas kontrol kayb覺na neden olur.

4. Klonik N繹betler

Klonik n繹betler tekrarlayan veya ritmik, sars覺nt覺l覺 kas hareketleriyle ilikilidir. Bu n繹betler genellikle boynu, y羹z羹 ve kollar覺 etkiler.

5. Myoklinik N繹betler

Myoklinik n繹betler, ani k覺sa sars覺nt覺lar gibi ya da kol veya bacaklar覺n覺z覺n seirmesi gibi g繹r羹lebilir.

6. Tonik-Klonik N繹betler

Tonik-klonik n繹betler, en dramatik epileptik n繹bet tipidir ve ani bir bilin癟 kayb覺na, v羹cudun sertlemesine ve titremesine ve bazen de mesane kontrol羹n羹n kaybolmas覺na ve hatta dilin 覺s覺r覺lmas覺na neden olabilir.

Doktora Ne Zaman G繹r羹nmeliyim?

Aa覺dakilerden herhangi biri meydana gelirse derhal t覺bbi yard覺m aray覺n:

  • N繹bet 5 dakikadan daha uzun s羹rerse
  • N繹bet durduktan sonra bilin癟 geri gelmezse
  • N繹bet esnas覺nda solunum durmu ve n繹betin bitmesine ramen solunum normallemiyor ise
  • Birinci n繹betin ard覺ndan derhal ikinci bir n繹bet bal覺yor ise
  • Y羹ksek ate var ise
  • Y羹ksek v羹cut 覺s覺s覺 nedeniyle bitkinlik var ise
  • Hamile ve n繹bet ge癟itiyorsan
  • Diyabet hastas覺ysan ve n繹bet ge癟iriyorsan
  • N繹bet esnas覺nda k覺r覺k, 癟覺k覺k veya yara olutuysa – t覺bbi yard覺m ihtiyac覺n varsa

Hayat覺n覺zda ilk kez n繹bet ge癟irirseniz, l羹tfen n繹roloji doktorunuza dan覺覺n ve t覺bbi yard覺m al覺n.

Epilepsiniz varsa ve hamile kalmay覺 d羹羹n羹yorsan覺z, hamileliinizi planlarken, gebe kalmadan 繹nce, l羹tfen n繹roloji doktorunuzla konuun.

Neler Epilepsiye Neden Olur?

Epilepsi hastalar覺n覺n yakla覺k yar覺s覺nda tan覺mlanabilir bir neden yoktur. Dier yar覺s覺nda ise epilepsinin nedenleri unlar olabilir:

  • Genetik etki: Yaad覺覺n覺z n繹bet tipine veya etkilenen beynin bir k覺sm覺na g繹re s覺n覺fland覺r覺lm覺 olan baz覺 epilepsi t羹rleri genetik olarak ebeveynlerden 癟ocuklara ge癟i g繹sterebilir. Arat覺rmac覺lar baz覺 epilepsi t羹rlerini belirli genlerle ilikilendirdiler. Ancak, 癟ou insan i癟in, genler epilepsi hastal覺覺n覺n olumas覺nda ve iddetinde sadece bir par癟ad覺r. Baz覺 genler, bir kiiyi n繹betleri tetikleyen 癟evresel koullara kar覺 daha hassas hale getirebilir.
  • Kafa travmas覺: Bir araba kazas覺 veya baka bir travmatik yaralanma sonucu oluan kafa travmas覺 epilepsiye neden olabilir.
  • Beyin hasar覺: Beyin t羹m繹rleri veya fel癟 gibi beyinde hasara neden olan durumlar epilepsiye neden olabilir. 襤nme, 35 ya覺ndan b羹y羹k yetikinlerde epilepsinin 繹nemli bir nedenidir.
  • Bula覺c覺 hastal覺klar: Menenjit, AIDS ve viral ensefalit gibi bula覺c覺 hastal覺klar epilepsiye neden olabilir.
  • Doum 繹ncesi yaralanma: Doumdan 繹nce, bebekler, annede enfeksiyon, zay覺f beslenme veya oksijen eksiklikleri gibi 癟eitli fakt繹rlerin neden olabilecei beyin hasarlar覺na kar覺 hassast覺r. Bu beyin hasar覺 epilepsi veya beyin felci ile sonu癟lanabilir.
  • Geliimsel bozukluklar: Epilepsi bazen otizm ve n繹rofibromatozis gibi geliimsel bozukluklarla ilikilendirilebilir.

Epilepsi Riskini Artt覺ran Fakt繹rler Nelerdir?

  • Ya: Epilepsi 癟ocuklarda ve yal覺larda yayg覺nd覺r. Ancak her yata g繹r羹lebilir.
  • Aile 繹yk羹s羹: Eer ailenizde epilepsi hastas覺 varsa, epilepsi n繹beti g繹r羹lme riskiniz artm覺t覺r.
  • Kafa yaralanmalar覺: Baz覺 epilepsi vakalar覺ndan kafa travmalar覺 sorumludur. Araba s羹rerken emniyet kemeri takmak, bisiklet ya da motorsiklet s羹rerken veya kayak yaparken kask takmak kafa travmas覺 riskinizi azalt覺r.
  • 襤nme ve dier damar hastal覺klar覺: 襤nme ve dier kan damar覺 (vask羹ler) hastal覺klar覺, epilepsiyi tetikleyebilecek beyin hasar覺na neden olabilir. Alkol al覺m覺n覺z覺 s覺n覺rland覺rmak, sigara i癟mekten ka癟覺nmak, sal覺kl覺 beslenmek ve d羹zenli egzersiz inme ve vask羹ler damar hastal覺klar覺ndan korur.
  • Demans: Demans yal覺 yetikinlerde epilepsi riskini art覺rabilir.
  • Beyin enfeksiyonlar覺: Beyninizde veya omuriliinizde iltihaplanmaya neden olan menenjit gibi enfeksiyonlar epilepsi riskinizi art覺rabilir.
  • ocukluk 癟a覺nda n繹betler: ocukluk 癟a覺nda y羹ksek ate bazen n繹betlerle ilikilendirilebilir. Y羹ksek ate nedeniyle n繹bet ge癟iren 癟ocuklarda genellikle epilepsi gelimez. Bir 癟ocuun uzun bir n繹bet ge癟irmesi durumunda ya da baka bir sinir sistemi problemi veya ailesinde epilepsi 繹yk羹s羹 varsa epilepsi riski artar.

Komplikasyonlar

Belirli zamanlarda n繹bet ge癟irilmesi, kendiniz veya bakalar覺 i癟in tehlikeli olan durumlara yol a癟abilir.

  • D羹me: Bir n繹bet s覺ras覺nda d羹erseniz, ba覺n覺z覺 zedeleyebilir veya bir kemii k覺rabilirsiniz.
  • Boulmak: Epilepsiniz varsa, sudayken n繹bet ge癟irme olas覺l覺覺 nedeniyle, y羹zerken veya banyo yaparken suda boulma olas覺l覺覺n覺z, pop羹lasyonun geri kalan覺ndan 15 ila 19 kat daha y羹ksektir.
  • Araba kazalar覺: Epilepsi nedeniyle ans覺z覺n n繹bet ve bilin癟 kayb覺 yaamak, ciddi ta覺t kazalar覺na neden olabilir.
  • Hamilelik komplikasyonlar覺: Hamilelik s覺ras覺ndaki n繹betler hem anne hem de bebek i癟in tehlike arz eder ve baz覺 anti-epileptik ila癟lar doum kusurlar覺 riskini artt覺r覺r. Epilepsiniz varsa ve hamile kalmay覺 d羹羹n羹yorsan覺z, hamileliinizi planlarken, gebe kalmadan 繹nce, l羹tfen n繹roloji doktorunuzla konuun. Epilepsili 癟ou kad覺n hamile kalabilir ve sal覺kl覺 bebeklere sahip olabilir. Ancak, doktor g繹zetiminde olmak ve takipleri ciddiye almak 繹nemlidir.
  • Duygusal sal覺k sorunlar覺: Epilepsili kiilerin, depresyon, anksiyete ve intihar d羹羹nceleri ve davran覺lar覺 gibi psikolojik sorunlar覺 olma olas覺l覺覺 daha y羹ksektir. Bu, epilepsi hastal覺覺n覺n kendisiyle ilgili olabilir veya epilepsi i癟in kullan覺lan ila癟lar覺n yan etkileriyle ilgili de olabilir.

Epilepsinin hayat覺 tehdit eden dier komplikasyonlar覺 nadirdir, ancak:

  • Status epileptikus: 5 dakikadan uzun s羹ren tek n繹bet veya hastan覺n tam bilinci yerine gelmeden s覺k s覺k tekrarlayan n繹betlerdir. Status epileptikusu olan kiilerde kal覺c覺 beyin hasar覺 ve 繹l羹m riski artar. Acil bir t覺bbi durumdur.
  • Epilepside beklenmeyen ani 繹l羹m: Epilepsili kiilerde ayr覺ca beklenmedik ani 繹l羹m riski de vard覺r. Nedeni bilinmemekle birlikte, baz覺 arat覺rmalar kalp veya solunum koullar覺 nedeniyle oluabileceini g繹steriyor. S覺k tonik-klonik n繹bet ge癟iren kiiler veya n繹betleri ila癟lar taraf覺ndan kontrol edilemeyen kiilerde ani 繹l羹m riski daha y羹ksek olabilir. Genel olarak, epilepsili kiilerin yakla覺k y羹zde 1’i bu ekilde 繹lmektedir.

Epilepsi Tan覺s覺 Nas覺l Konulur?

Epilepsi tan覺s覺, hastan覺n ikayetleri ve n繹betinin nas覺l ger癟ekletiine dair ilgili hikayesiyle beraber aa覺daki testlerin yard覺m覺yla konabilir.

  • Kan analizi: Doktorunuz enfeksiyon belirtileri, genetik koullar veya n繹betlerle ilikili dier durumlar覺 kontrol etmek i癟in kan 繹rnei alabilir.
  • EEG (Elektroensefalografi): Bu, epilepsiyi tehis etmek i癟in kullan覺lan en yayg覺n testtir. Bu testte, elektrotlar kafa derinize macun benzeri bir madde veya kapakla tutturulur. Elektrotlar beyninizin elektriksel aktivitesini kaydeder. Epilepsiniz varsa, n繹bet ge癟irmiyor olsan覺z bile normal beyin dalgalar覺 d羹zeninizde deiiklik olmas覺 s覺k g繹r羹l羹r. Doktorunuz uyan覺k ya da uyurken EEG uygularken sizi videoda izleyebilir, yaad覺覺n覺z n繹betleri kaydetmek i癟in. N繹betleri kaydetmek, doktorun ne t羹r n繹bet ge癟ireceinizi belirlemesine veya dier koullar覺 ekarte etmesine yard覺mc覺 olabilir.
  • Bilgisayarl覺 Tomografi (BT): BT taramas覺 beyninizin enine kesit g繹r羹nt羹lerini elde etmek i癟in X 覺覺nlar覺 kullan覺r. BT taramalar覺 beyninizde, t羹m繹rler, kanama ve kistler gibi n繹betlerinize neden olabilecek anormallikleri ortaya 癟覺karabilir.
  • Manyetik rezonans g繹r羹nt羹leme (MRG): Bir MRG beyninizin ayr覺nt覺l覺 bir g繹r羹n羹m羹n羹 oluturmak i癟in g羹癟l羹 m覺knat覺slar ve radyo dalgalar覺 kullan覺r. Doktorunuz beyninizdeki, n繹betlerinize neden olabilecek lezyonlar覺 veya anormallikleri tespit edebilir.
  • Fonksiyonel MRG (fMRG): Fonksiyonel bir MRG, beyninizin belirli b繹l羹mleri 癟al覺覺rken meydana gelen kan ak覺覺ndaki deiiklikleri 繹l癟er. Doktorlar, konuma ve hareket gibi kritik fonksiyonlar覺n kesin yerlerini belirlemek i癟in ameliyattan 繹nce bir fMRG kullanabilir, b繹ylece cerrahlar ameliyat s覺ras覺nda bu yerlere zarar vermekten ka癟覺nabilirler.
  • Pozitron emisyon tomografisi (PET): PET taramalar覺, beynin aktif alanlar覺n覺 g繹rselletirmek ve anormallikleri tespit etmek i癟in damar i癟ine enjekte edilen az miktarda d羹羹k doz radyoaktif madde kullan覺r.
  • Tek foton emisyonlu bilgisayarl覺 tomografi (SPECT): Bu t羹r testler 繹ncelikle, beyninizdeki n繹betlerin ortaya 癟覺kt覺覺 yeri belirleyemeyen bir MRG ve EEG’niz varsa kullan覺l覺r. Bir SPECT testi, n繹betler s覺ras覺nda beyninizdeki kan ak覺 aktivitesinin ayr覺nt覺l覺 bir 3-D haritas覺n覺 oluturmak i癟in damar i癟ine enjekte edilen az miktarda d羹羹k doz radyoaktif madde kullan覺r.
  • N繹ropsikolojik testler: Bu testlerde doktorlar d羹羹nme, haf覺za ve konuma becerilerinizi deerlendirir. Test sonu癟lar覺, doktorlar覺n beyninizin hangi alanlar覺n覺n etkilendiini belirlemelerine yard覺mc覺 olur.

Doktorunuz, test sonu癟lar覺n覺zla birlikte, beyinde n繹betlerin nerede balad覺覺n覺 saptamaya yard覺mc覺 olmak i癟in 癟eitli analiz tekniklerinin kombinasyonunu kullanabilir.

  • 襤statistiksel parametrik haritalama (SPM): SPM, beynin alanlar覺n覺 kar覺lat覺rma y繹ntemidir. SPM, beyin b繹lgelerinin normal metabolizmas覺 ile n繹bet s覺ras覺nda metabolizma art覺覺 g繹r羹len yerleri k覺yaslamay覺 salar ve doktorlara n繹betlerin nerede balad覺覺 hakk覺nda bir fikir verebilir.
  • Manyetoensefalografi (MEG): MEG, potansiyel n繹bet alanlar覺n覺 belirlemek i癟in beyin aktivitesinin 羹rettii manyetik alanlar覺 繹l癟er.

N繹bet tipinizin doru tehisi ve n繹betlerin balad覺覺 yer, size etkili bir tedavi bulmak i癟in en iyi ans覺 verir.

Epilepsi Tedavisi Nas覺l Yap覺l覺r?

Epilepsi tedavisi i癟in 繹ncelikle ila癟lar kullan覺l覺r ancak ila癟lar覺n tedavi i癟in yeterli olmad覺覺 durumlarda cerrahi tedavi se癟enei veya baka bir tedavi y繹ntemi uygulanabilir.

a. Epilepside 襤la癟 Tedavisi

Epilepsi hastal覺覺 olan 癟ou kii bir anti-epilepsi ilac覺 kulland覺覺nda n繹bet ge癟irmedii bir hayata kavuabilir. Hastal覺覺 daha a覺r seyreden baz覺 hastalar ise anti-epilepsi ila癟lar覺n覺 kombinasyonlar eklinde kullanarak n繹bet ge癟irme s覺kl覺klar覺n覺 veya ge癟irdikleri n繹betlerin iddetlerini azaltabiliriler.

Doru ilac覺 ve dozu bulmak karma覺k olabilir. Doktorunuz hangi ilac覺 yazaca覺n覺z覺 se癟erken durumunuzu, n繹bet s覺kl覺覺n覺, ya覺n覺z覺 ve dier fakt繹rleri g繹z 繹n羹ne alacakt覺r.

Doktorunuz muhtemelen tek bir ilac覺 nispeten d羹羹k bir dozajda re癟ete eder ve n繹betleriniz iyice kontrol alt覺na al覺nana kadar dozu kademeli olarak art覺rabilir.

Epilepsi semptomlar覺 yaamam覺 olan epilepsili bir癟ok 癟ocuk, doktor tavsiyesi ile ila癟lar覺 b覺rakabilir ve n繹betsiz bir yaam s羹rd羹rebilir. Bir癟ok yetikin, n繹betsiz ge癟irilen iki veya daha fazla y覺l sonra yine doktor tavsiyesi ile ila癟lar覺 kullanmay覺 b覺rakabilir.

Doktorunuz size ila癟 almay覺 b覺rakman覺z i癟in uygun s羹re konusunda tavsiyede bulunacakt覺r. Doktorunuz ayr覺ca, anti-epileptik ila癟lar覺n onlarla etkileime girmemesini salamak i癟in alabileceiniz dier ila癟lar覺 da g繹zden ge癟irecektir.

1. Epilepsi 襤la癟lar覺n覺n Baz覺 Olas覺 “Yan Etkileri”

Hafif yan etkiler:

  • Yorgunluk
  • Ba d繹nmesi
  • Kilo almak
  • Kemik kitlesinde kay覺p (kemiklerde erime)
  • Deri d繹k羹nt羹leri
  • Koordinasyon kayb覺
  • Konuma problemleri
  • Haf覺za ve d羹羹nme problemleri

Daha iddetli fakat daha nadir yan etkiler ise unlard覺r:

  • Depresyon
  • 襤ntihar d羹羹nceleri ve davran覺lar覺
  • iddetli deri d繹k羹nt羹leri
  • Karacieriniz gibi baz覺 organlar覺n iltihaplanmas覺

2. 襤la癟la m羹mk羹n olan en iyi n繹bet kontrol羹n羹 elde etmek i癟in aa覺daki ad覺mlar覺 izleyin:

  • 襤la癟lar覺 aynen belirtildii ekilde al覺n.
  • 襤la癟lar覺n覺z覺n edeer(muadil) versiyonuna ge癟meden veya baka re癟eteli ila癟lar, re癟etesiz ila癟lar veya bitkisel ila癟lar kullanmadan 繹nce doktorunuza mutlaka dan覺覺n.
  • Doktorunuza dan覺madan ilac覺n覺z覺 almay覺 asla b覺rakmay覺n.
  • Yeni veya artm覺 depresyon duygular覺, intihar d羹羹nceleri veya ruh halinizde veya davran覺lar覺n覺zda olaand覺覺 deiiklikler olduunu fark ederseniz derhal doktorunuzu bilgilendirin.
  • Migreniniz varsa doktorunuza s繹yleyin. Doktorunuz, migren ataklar覺n覺z覺 繹nleyebilen anti-epileptik ila癟lardan birini re癟ete edebilir ve epilepsiyi bu ekilde tedavi edebilir.

Yeni epilepsi tan覺s覺 alan kiilerin yar覺s覺 ilk ila癟lar覺yla epilepsi n繹betlerinden kurtulabilir. Anti-epileptik ila癟lar tatmin edici sonu癟lar vermezse, doktorunuz ameliyat veya baka tedaviler 繹nerebilir. Durumunuzu ve ila癟lar覺n覺z覺 deerlendirmek i癟in doktorunuzla takiplerinize d羹zenli olarak devam etmelisiniz.

b Epilepside Cerrahi Tedavi

襤la癟lar n繹betler 羹zerinde yeterli kontrol salayamad覺覺nda, cerrahi operasyonlar tedavi i癟in s覺radaki se癟enek olabilir. Cerrah, epilepsi ameliyat覺 ile, beyninizin n繹betlere neden olan b繹lgesini temizler.

Doktorlar genellikle testler u sonu癟lar覺 g繹sterdiinde ameliyat yaparlar:

  • N繹betleriniz beyninizin yeri iyi tan覺mlanm覺, k羹癟羹k bir b繹lgesinden ortaya 癟覺k覺yorsa,
  • Beyindeki ameliyat ile temizlenecek bu iyi tan覺mlanm覺 k羹癟羹k b繹lge, konuma, dil, hareket sistemi, g繹rme veya iitme gibi hayati fonksiyonlar覺n y繹netildii beyin alanlar覺yla ilikili deilse,

Baar覺l覺 cerrahi operasyonlardan sonra bile bir癟ok kii epilepsi n繹betleri yaamamak i癟in hala ila癟 kullanmak zorunda kal覺r. Ancak cerrahi sonras覺 daha az ila癟 kullanmak zorunda kalabilir ve kullan覺lacak ila癟lar覺n dozu azalt覺labilir.

Az say覺da vakada epilepsi ameliyat覺, d羹羹nme (bilisel) yeteneklerinizi kal覺c覺 olarak deitirme gibi sonu癟lara neden olabilir. Cerrah覺n覺zla deneyimleri, baar覺 oranlar覺 ve oluabilecek negatif sonu癟lar覺 hakk覺nda konuun.

c. Epilepside Terapi

Epilepsi tedavisinde terapiler, anti-epileptik ila癟lara ve cerrahilere alternatif 繹neriler sunar.

1. Vagus Sinir Stim羹lasyonu:

Vagus sinir stim羹lasyonunda doktorlar, kalp piline benzer ekilde g繹s羹n羹z羹n derisinin alt覺na vagus sinir stim羹lat繹r羹 ad覺 verilen bir cihaz覺 implante eder. Stim羹lat繹rden 癟覺kan teller boynunuzdaki vagus sinire balan覺r.

Pille 癟al覺an cihaz, vagus siniri ve beyninize elektrik enerjisi patlamalar覺 g繹nderir. Bunun n繹betleri nas覺l engelledii a癟覺k deildir, ancak cihaz n繹betleri genellikle y羹zde 20 ila 40 oran覺nda azaltabilir. Her ne kadar baz覺 insanlar ila癟 dozlar覺n覺 d羹羹rebilse de 癟ou insan hala anti-epileptik ila癟 almaya devam etmelidir.

Vagus sinir stim羹lasyonunun boaz ar覺s覺, k覺s覺k ses, nefes darl覺覺 veya 繹ks羹r羹k gibi yan etkileri olabilir.

2. Ketojenik Diyet

Epilepsili baz覺 癟ocuklar, ya oran覺 y羹ksek ve karbonhidrat d羹zeyi d羹羹k s覺k覺 bir diyet uygulayarak epilepsi n繹betlerini azaltabildiler.

Ketojenik diyet olarak adland覺r覺lan bu diyette, v羹cut enerji i癟in karbonhidratlar yerine yalar覺 par癟alar. Birka癟 y覺l sonra, epilepsi n繹beti yaamayan 癟ocuklar doktor g繹zetimi alt覺nda ketojenik diyeti durdurabilirler.

Siz veya 癟ocuunuz ketojenik diyete balamay覺 d羹羹n羹yorsan覺z doktorunuza dan覺覺n ve diyeti uygularken yetersiz beslenmeye kar覺 dikkatli olun.

Ketojenik diyetin yan etkileri:

  • dehidrasyon,
  • kab覺zl覺k,
  • beslenme yetersizlikleri nedeniyle yava b羹y羹me,
  • kanda b繹brek talar覺na neden olabilecek 羹rik asit birikimi i癟erebilir.

Diyetiniz doru ve t覺bbi olarak denetlendiyse, bu yan etkiler olduk癟a nadirdir.

Ketojenik bir diyeti takip etmek zor olabilir. “D羹羹k glisemik indeks” ve “modifiye Atkins diyetleri”, n繹bet kontrol羹nde hala baz覺 faydalar salayabilecek daha az k覺s覺tlay覺c覺 alternatifler sunar.

3. Derin Beyin Uyar覺m覺

Derin beyin stim羹lasyonunda, cerrahlar elektrotlar覺 beyninizin belirli bir yerine, tipik olarak talamusunuza yerletirir. Elektrotlar beyninize veya kafan覺za yerletirilen medikal bir jenerat繹re balan覺r ve beyninize elektrik darbeleri g繹nderir ve n繹betlerinizi azaltabilir.

d. Epilepsi i癟in Gelecekte Uygulanabilecek Potansiyel Tedavi Y繹ntemleri

1. Duyarl覺 N繹rostim羹lasyon

N繹betleri 繹nlemeye yard覺mc覺 olan implante edilebilir, kalp pili benzeri cihazlar arat覺r覺lmaktad覺r. Bu duyarl覺 stim羹lasyon veya kapal覺 d繹ng羹 cihazlar覺, n繹betleri ger癟eklemeden 繹nce tespit etmek i癟in beyin aktivite d羹zenlerini analiz eder ve n繹beti durdurmak i癟in elektrik y羹k羹 veya ila癟 iletir.

2. N繹bet Balang覺癟 B繹lgesinin S羹rekli Stim羹lasyonu (Eik alt覺 stim羹lasyon)

Beyninizin bir b繹lgesine fiziksel olarak farkedilebilir bir seviyenin alt覺nda s羹rekli stim羹lasyon verilir. Bu eik alt覺 stim羹lasyon, n繹bet ge癟iren baz覺 insanlar i癟in, n繹bet sonu癟lar覺n覺 ve yaam kalitesini iyiletirecek gibi g繹r羹n羹yor.

Bu tedavi y繹ntemi, epilepsi n繹betinin kaynakland覺覺 yer belli olan ancak motor ve konuma fonksiyonlar覺n覺 etkiledii i癟in cerrahi uygulanamayan beyin b繹lgelerinde kullan覺labilir.

3. Minimal 襤nvaziv Cerrahi

Manyetik rezonans g繹r羹nt羹leme (MRG) k覺lavuzluunda, lazer ablasyonu (hasta b繹lgenin lazer ile yok edilmesi) gibi minimal invaziv cerrahi teknikler, epilepsi i癟in geleneksel a癟覺k beyin ameliyat覺ndan daha az riskle n繹betlerin azalt覺lmas覺n覺 vadediyor.

4. Stereotaktik Lazer Ablasyonu veya Stereotaktik Radyocerrahi

Baz覺 epilepsi t羹rleri i癟in cerrahi operasyonlar 癟ok risklidir. B繹yle durumlarda stereotaktik lazer ablasyonu veya stereotaktik radyocerrahi etkili bir tedavi salayabilir.

Bu tedavi y繹nteminde doktorlar, beyinde n繹betlere neden olan dokuyu yok etmek i癟in o b繹lgeye dorudan radyasyon verirler. B繹ylece n繹betleri daha iyi kontrol alt覺na almay覺 hedeflerler.

5. Vagus D覺覺 Sinir Stim羹lasyon Cihaz覺.

Vagus sinir stim羹lasyonuna benzer ekilde, bu cihaz n繹bet s覺kl覺覺n覺 azaltmak i癟in spesifik sinirleri uyar覺r. Ancak vagus sinir stim羹lasyonundan farkl覺 olarak, bu cihaz harici olarak tak覺l覺r, b繹ylece cihaz覺 implante edilecek bir ameliyat gerekmez.

Epilepsi i癟in Evde Uygulanabilecek Basit Yaam Deiiklikleri

Epilepsinizin durumunu doru anlaman覺z hastal覺覺n覺z覺 kontrol alt覺nda tutman覺za yard覺mc覺 olacakt覺r.

  • 襤lac覺n覺z覺 doru ekilde al覺n: Doktorunuzla konumadan 繹nce dozaj覺n覺z覺 ayarlamay覺n. 襤lac覺n覺z覺n deimesi gerektiini d羹羹n羹yorsan覺z, doktorunuzla g繹r羹羹n.
  • Yeterli uyku almak: Uyku eksiklii n繹betleri tetikleyebilir. Her gece yeterince dinlendiinizden emin olun.
  • Egzersiz: Egzersiz yapmak sizi fiziksel olarak sal覺kl覺 tutar ve depresyonu azaltman覺za yard覺mc覺 olabilir. Yeterince su i癟tiinizden emin olun ve egzersiz s覺ras覺nda yorulursan覺z dinlenin.
  • Acil durumlar i癟in yak覺nlar覺n覺z覺n haberdar olmas覺n覺 salayacak ak覺ll覺 bileklikler kullanmak sizi ciddi sal覺k sonu癟lar覺ndan koruyabilir.

Ayr覺ca, stres y繹netimi, alkoll羹 i癟eceklerin s覺n覺rland覺r覺lmas覺 ve sigaradan ka癟覺nma gibi tercihlerle sal覺覺n覺za katk覺da bulunun.

Epilepsi ile Baa 覺kmak

Kontrols羹z n繹betler ve yaam覺n覺zdaki etkileri zaman zaman 癟ok zor olabilir ve depresyona neden olabilir. Epilepsinin sizi engellemesine izin vermemelisiniz. Hala aktif ve dolu bir hayat yaayabilirsiniz. Epilepsi ile baa 癟覺kmak i癟in:

  • Epilepsi konusunda bilin癟lenin. HekimimYanimda.com ihtiya癟 duyaca覺n覺z t羹m bilgiler i癟in yan覺n覺zda olacak.
  • Durumu anlayabilmeleri i癟in arkadalar覺n覺z覺 ve ailenizi epilepsi konusunda eitin.
  • 襤nsanlar覺n tutumlar覺n覺 繹nemsemeyin. Bu sadece bir hastal覺k. Ayaa kalk覺n ve mizah覺n覺z覺 muhafaza edin. Epilepsi ayaa kalkmay覺 繹reten iyi bir 繹retmendir.
  • M羹mk羹n olduunca yapabileceklerinize odaklan覺n ve kendinize g羹venin. M羹mk羹nse 癟al覺maya devam edin. N繹betleriniz y羹z羹nden araba kullanamazsan覺z, yak覺n覺n覺zdaki toplu ta覺ma ara癟lar覺n覺 arat覺r覺n. Araba kullanman覺za izin verilmiyorsa, iyi toplu ta覺ma se癟eneklerine sahip bir ehre ta覺nmay覺 d羹羹nebilirsiniz.
  • Hounuza giden ve rahat hissettiiniz bir doktor bulun.
  • S羹rekli n繹bet ge癟irme konusunda endielenmeyin.
  • Yaad覺klar覺n覺z覺 anlayan insanlarla tan覺mak i癟in epilepsi destek grubu bulun.
  • Eer n繹betleriniz 癟ok iddetli ise evinizden 癟al覺abileceiniz iler bulmay覺 deneyin.

a. evrenizdeki 襤nsanlara Epilepsi N繹beti Durumunda Ne Yapmalar覺 Gerektiini retin

N繹bet ge癟iren bir epilepsi hastas覺na nas覺l davran覺lmal覺d覺r?

  • Dikkatlice yan taraf覺 羹zerine yuvarlay覺n.
  • Ba覺n覺n alt覺na yumuak bir eyler yerletirin.
  • Boyun etraf覺ndakini k覺yafetlerini, varsa kravat覺n覺 vs geveterek boynun rahatlamas覺n覺 salay覺n.
  • Parmaklar覺n覺z覺 veya kiinin az覺na baka hi癟bir eyi sokmaya 癟al覺may覺n.
  • N繹bet ge癟iren birine engel olmaya 癟al覺may覺n. N繹bet kontrol d覺覺d覺r. ba覺n ve baka yerlerin sert cisimlere, kesici aletlere temas覺n覺 engelemeniz 繹nemlidir. Balayan bir n繹beti durdurmaya 癟al覺may覺n. N繹bet bitene kadar kiinin fiziksel bir hasar almas覺na engel olun.
  • Kii hareket ediyorsa tehlikeli nesneleri temizleyin. Ara癟 trafiindeyseniz yolu mutlaka kapat覺n.
  • Sal覺k personeli gelene kadar kiiyle birlikte kal覺n.
  • Olanlar覺 yak覺ndan takip edebilmek i癟in kiiyi yak覺ndan takip edin. Sakin olun.

Doktorunuzla Olan Randevunuza Kadar Yapabileceiniz nemli n Haz覺rl覺klar

Epilepsi hastal覺覺n覺z i癟in aile hekiminize muayene olabilir veya n繹roloji doktorunuza randevu alabilirsiniz. ou kere randevu s羹releri k覺sad覺r. 襤te doktorunuzla olan randevunuzda en fazla fayda g繹rmenizi salayacak 繹neriler:

  • Ayr覺nt覺l覺 bir n繹bet takvimi tutun: Bir n繹bet her meydana geldiinde, zaman覺, yaad覺覺n覺z n繹bet tipini ve ne kadar s羹rd羹羹n羹 yaz覺n. Ayr覺ca, almay覺 unuttuunuz ila癟lar, uyku yoksunluu, artan stres, adet veya n繹bet aktivitesini tetikleyebilecek dier olaylar gibi durumlar覺 not edin.
  • Aileniz, arkadalar覺n覺z ve i arkadalar覺n覺z dahil, n繹betlerinizi g繹zlemleyebilecek kiilerden n繹betlerinizin nas覺l seyrettiini anlatmalar覺n覺 isteyin, bunlar覺 not edin. B繹ylece n繹betlerinizi kaydedebilirsiniz ve doktorunuzun size daha fazla yard覺mc覺 olmas覺n覺 salayabilirsiniz.
  • Randevu 繹ncesi k覺s覺tlamalar覺n fark覺nda olun. Randevu al覺rken, diyetinizi k覺s覺tlamak gibi 繹nceden yapman覺z gereken bir ey olup olmad覺覺n覺 sorun.
  • nemli stresler veya son yaam deiiklikleri de dahil olmak 羹zere 繹nemli kiisel bilgileri not edin.
  • Ald覺覺n覺z t羹m ila癟lar覺n, vitaminlerin veya takviyelerin bir listesini yap覺n.
  • Doktora, siz n繹bet ge癟irirken sizi g繹zlemleyebilen bir yak覺n覺n覺zla gidin. Doktorunuz yak覺nlar覺n覺za n繹bet esnas覺nda yaad覺klar覺n覺z hakk覺nda bilgi talep edebilir, soru sorabilir.
  • Hastal覺覺n覺z hakk覺nda doktorunuza sormak istediiniz sorular覺n bir listesini yap覺n. Randevu esnas覺nda merak ettiklerinizi 繹renin ve m羹mk羹nse 繹nemli cevaplar覺 da not al覺n.

Epilepsi i癟in doktorunuza soraca覺n覺z baz覺 temel sorular unlar olabilir:

  • Neler n繹bet g繹rmeme neden olabilir?
  • Epilepsim ge癟ici mi yoksa kronik mi?
  • Baka bir n繹bet ge癟irirsem kendime zarar vermediimden nas覺l emin olabilirim?
  • Epilepsi d覺覺nda … bu sal覺k sorunlar覺m var ve … bu ila癟lar覺 kullan覺yorum. Epilepsi ve bunlar覺 beraber nas覺l y繹netebilirim.
  • Uymam gereken herhangi bir k覺s覺tlama var m覺?
  • Doktorunuza sormaya haz覺rlad覺覺n覺z sorulara ek olarak, randevunuz s覺ras覺nda anlamad覺覺n覺z konularda soru sormaktan 癟ekinmeyin.

Randevu esnas覺nda sizin doktorunuza soraca覺n覺z sorular gibi doktorunuzun da size sormas覺 muhtemel baz覺 sorular覺 vard覺r. Bu sorulara haz覺rl覺kl覺 olun. 襤te baz覺lar覺;

  • Ne zaman n繹bet ge癟irmeye balad覺n覺z?
  • N繹betleriniz belli olaylar veya koullar taraf覺ndan tetiklenmi gibi g繹r羹n羹yor mu? Stres kaynakl覺 olabilir mi? N繹betinizi tetikleyen bir ey yaam覺 olabilir misiniz?
  • Epilepsi n繹betleriniz balamadan 繹nce her defas覺nda yaad覺覺n覺z benzer hisler oluyor mu? rnek verecek olursak; her n繹bet 繹ncesi benzer vapur sesi duyuyor musunuz ya da benzer kavun kokusu al覺yor musunuz? Bir sonraki n繹bet balamadan hemen 繹nce, n繹bet ge癟ireceinizi hissedebiliyor musunuz?
  • N繹betleriniz s覺k s覺k m覺 yoksa nadir aral覺klarla m覺 oldu? M羹mk羹nse n繹bet tarihlerini ve s羹relerini s繹yleyebilir misiniz?
  • Neler n繹betini daha iyi hale getirebilir ya da neler n繹betlerini daha k繹t羹 hale getirebilir?

Epilepsin i癟in “Sen Neler Yapabilirsin?”

  • A覺r覺 alkol al覺m覺ndan ka癟覺nmal覺s覺n. M羹mk羹n olduunca az alkol.
  • Nikotin kullan覺m覺ndan ka癟覺nmal覺s覺n. Sigara, nargile veya pasif i癟icilik… tamam覺ndan uzak durmal覺s覺n.
  • Yeteri kadar uyumay覺 ihmal etme
  • Stresi azalt.
  • Ayr覺ca, doktorunuzu ziyaret etmeden 繹nce n繹bet g羹nl羹羹n羹 tutmaya balamak 繹nemlidir.

Kaynak:
1- http://www.turkepilepsi.org.tr/
2- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/epilepsy/symptoms-causes/syc-20350093
3- https://www.epilepsy.com/
4- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5136731/
5- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24441294

hy

Hekimim Yan覺mda mobil uygulamas覺n覺 indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak.