Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Kefet
Ara
Ara
Menu
Men羹
ocukocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
Kad覺nKad覺n
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Souk Alg覺nl覺覺Souk Alg覺nl覺覺
Mental Sal覺kMental Sal覺k
Sal覺kl覺 Sa癟larSal覺kl覺 Sa癟lar
Cinsel Sal覺kCinsel Sal覺k
Cilt ve G羹zellikCilt ve G羹zellik

Bipolar Bozukluk

Bipolar bozukluk, duygu durumunda dramatik dalgalanmalara neden olan bir hastal覺kt覺r. Bipolar bozukluu olan bir kii, mani d繹nemleri (enerjik ruh hali) ve depresyon d繹nemleri (youn 羹z羹nt羹 hali) aras覺nda deien bir duygusal yap覺ya sahiptir. Bu iki u癟 nokta aras覺nda, normal ruh hali d繹nemleri de yaar.

Bipolar Bozukluk - HekimimYanimda

Bipolar kelime anlam覺 olarak iki(bi)+kutup(polar)lu demektir. Duygusal olarak a覺r覺 aktif (mani veya hipomani) ve a覺r覺 pasif (depresyon) d繹nemlerin olduu ruh hali dalgalanmalar覺 bipolar bozukluk denen zihinsel bir sal覺k sorununa yol a癟ar.

Depresyona girdiinizde, kendinizi 羹zg羹n veya umutsuz hissedebilir ve 癟ou faaliyete ilginizi veya zevkinizi kaybedebilirsiniz.

Ruh haliniz maniye veya hipomaniye (maniden daha az a覺r覺) ge癟tiinde ise, 繹forik, enerji dolu veya al覺覺lmad覺k derecede k覺zg覺n hissedebilirsiniz.

Bu ruh hali deiimleri yani duygudurumu dalgalanmalar覺 uyku, enerji, aktivite, yarg覺lama, davran覺 ve net d羹羹nme yeteneini etkileyebilir.

Duygudurum dalgalanmalar覺 ataklar覺 nadiren veya y覺lda birka癟 kez olabilir. ou bipolar bozukluu olan insan, manik ve depresif d繹nemler aras覺nda baz覺 duygusal belirtiler yaarken, baz覺lar覺 hi癟 belirti yaamam覺 olabilir.

1. Belirtileri

Bipolar bozuklukta, kiinin kendisinden beklenenden daha depresif olduu d繹nemler ve kendisinden beklenenden daha enerjik olduu d繹nemler yaad覺覺 farkedilir.
Bipolar bozuklukta, kiinin kendisinden beklenenden daha depresif olduu d繹nemler ve kendisinden beklenenden daha enerjik olduu d繹nemler yaad覺覺 farkedilir.

Bipolarla ilgili birka癟 t羹r bozukluk duygudurumu bozukluu vard覺r. Bunlar mani veya hipomani ve depresyonu i癟erebilir. Belirtiler, ruh hali ve davran覺ta 繹ng繹r羹lemeyen deiikliklere neden olabilir ve bu da yaamda ciddi s覺k覺nt覺 ve zorlukla sonu癟lanabilir.

Bipolar 癟eitleri k覺saca:

  • Tip 1 bipolar bozukluk: Hipomanik veya maj繹r depresif ataklardan 繹nce veya sonra gelebilecek en az bir manik atak ge癟irilmesidir. Tip 1 bipolar bozukluk denebilmesi i癟in en az bir manik ve bir major depresif atak ge癟irmi olmal覺s覺n覺z. Depresif atak, manik ataktan 繹nce veya sonra meydana gelmi olmal覺d覺r.
  • Tip 2 bipolar bozukluk: En az bir tane b羹y羹k depresif d繹nem ve en az bir tane hipomanik d繹nem ge癟irilmesidir. En az iki hafta s羹rer ve en az bir hipomanik d繹nemle devam eden maj繹r depresif d繹nemi i癟erir. Depresif atak s覺kl覺覺 tip 1 bipolar bozuklua nazaran daha fazlad覺r.
  • Siklotimik Bozukluk: Yetikinlerde en az iki y覺l, ergenlerde ve 癟ocuklarda ise en az bir y覺l boyunca s覺k s覺k depresif ve hipomani d繹nemlerinin g繹r羹lmesidir. Bu hastalarda depresyon d繹nemlerinin major depresyondan daha az iddetli olmas覺 beklenir.
  • Dier bipolar 癟eitleri: Belirli ila癟lar veya alkol羹n neden olduu veya Cushing hastal覺覺, multipl skleroz veya inme gibi t覺bbi bir durum nedeniyle ind羹klenen bipolar ve ilgili rahats覺zl覺klar覺 i癟erir.

Tip 2 bipolar bozukluun balang覺癟 ya覺 tip 1 bipolar bozukluktan daha ge癟 d繹nemlerde, s覺kl覺kla 30 ya civar覺ndad覺r.

Bipolar bozukluk her yata ortaya 癟覺kabilse de, tipik olarak gen癟 yata veya 20’li yalar覺n ba覺nda tehis edilir. Belirtiler kiiden kiiye deiebilir ve belirtiler zamanla deiebilir.

Depresif atak s覺kl覺覺 Tip 2 bipolar bozukluk tan覺l覺 olgularda daha y羹ksek bulunmutur. Buna g繹re, Tip 2 bipolar bozukluu olanlar覺n depresyonda ge癟irdikleri s羹renin tip I bipolar bozukluu olanlardan daha uzun olduu sonucuna var覺labilir.

1.1. Mani ve hipomani d繹nemi

Mani ve hipomani iki farkl覺 atak t羹r羹d羹r, ancak semptomlar覺 ayn覺d覺r. Mani, hipomaniden daha iddetlidir ve i, okul ve sosyal aktivitelerde daha fazla somut problemlere neden olabilir. Ayr覺ca iliki zorluklar覺na da neden olur.

Hem manik hem de hipomanik d繹nemler, u semptomlar覺n 羹癟羹n羹 veya daha fazlas覺n覺 i癟erir:

  • Anormal derecede iyimser, neeli, 羹rkek veya gergin olmak.
  • Artan aktivite, enerji veya ajitasyon
  • Abart覺l覺 bir refah ve kendine g羹ven duygusu (繹fori)
  • Uyku ihtiyac覺n覺n azalmas覺
  • Beklenmedik ekilde konukanl覺k
  • Zihin fonksiyonlar覺nda ve d羹羹nme kapasitesinde art覺
  • Dikkat da覺n覺kl覺覺
  • Karar vermekte g羹癟l羹k nedeniyle al覺veri 癟覺lg覺nl覺覺 yapmak veya aptalca yat覺r覺mlar al覺p y羹ksek riskler almak

1.2. Major depresif d繹nem

Major depresif d繹nem, i, okul, sosyal etkinlikler veya ilikiler gibi g羹nl羹k aktivitelerde farkedilebilir zorluklara neden olacak kadar ciddi semptomlar覺 i癟erir.

Depresif d繹nem, u belirtilerden be veya daha fazlas覺n覺 i癟erir:

  • Depresyon hali, 羹zg羹n, bo, umutsuz ya da 癟aresiz gibi hissetmek. ocuklarda ve gen癟lerde depresif ruh hali sinirlilik olarak kendini belli edebilir.
  • Belirgin ekilde ya da neredeyse tamamen ilgi kayb覺. 襤lgisizlik. T羹m faaliyetlerde hi癟bir zevk alamamak.
  • Diyet uygulanmamas覺na ramen kilo kayb覺 ya da kilo art覺覺. 襤tahta azalma veya artma
  • Ya uykusuzluk ya da 癟ok fazla uyumak
  • Tezcanl覺kl覺k ya da yava hareket etmek
  • Yorgunluk veya enerji kayb覺
  • Deersiz hissetmek ya da a覺r覺 veya uygunsuz su癟luluk duygusu
  • D羹羹nme veya konsantre olma yeteneinin azalmas覺 ya da karars覺zl覺k
  • 襤ntahar etmeyi d羹羹nmek, intahar etmeyi planlamak ya da intahar teebb羹s羹

1.3. ocuklarda ve gen癟lerde bipolar bozukluk belirtileri

Bipolar bozukluk belirtilerinin 癟ocuklarda ve gen癟lerde tan覺mlanmas覺 zor olabilir. ocuklar ve 繹zellikle ergenlik d繹nemindeki gen癟lerde stres veya travma sonucu g繹r羹len duygusal ini ve 癟覺k覺lar覺n normal mi yoksa bipolar bozukluk belirtileri mi olup olmad覺覺n覺 s繹ylemek genellikle zordur.

ocuklar ve gen癟ler, belirgin ana depresif veya manik veya hipomanik d繹nemlere sahip olabilir, ancak bu davran覺 kal覺plar覺 bipolar bozukluu olan erikinlerden farkl覺 olabilir. ocuklarda ve gen癟lerde ruh halleri, duygudurumlar覺 h覺zla deiebilir. Baz覺 癟ocuklarda manik veya depresif d繹nemler aras覺nda belirgin belirtiler yakalanamayabilir.

ocuklarda ve gen癟lerde en belirgin bipolar bozukluk belirtileri, normal (癟ocuksu/ergensi) ruh hali deiimlerinden farkl覺 olan ciddi ruh hali deiimleri yaamalar覺d覺r.

Bipolar bozukluun dier 繹zellikleri

Bipolar I ve bipolar II bozukluklar覺n覺n belirti ve semptomlar覺 aras覺nda melankoli ve psikoz da vard覺r.

Ayr覺ca, bipolar semptomlar hamilelik s覺ras覺nda ortaya 癟覺kabilir veya mevsimlere g繹re deiebilir.

Her insan baz覺 d繹nemler daha mutsuz ve baz覺 d繹nemler daha mutlu ve enerjiktir. Ancak bipolar bozukluu olanlarda abart覺l覺 depresif d繹nemler ve abart覺l覺 enerjik d繹nemler g繹r羹l羹r.
Her insan baz覺 d繹nemler daha mutsuz ve baz覺 d繹nemler daha mutlu ve enerjiktir. Ancak bipolar bozukluu olanlarda abart覺l覺 depresif d繹nemler ve abart覺l覺 enerjik d繹nemler g繹r羹l羹r.

2. Ne zaman doktora g繹r羹nmeliyim?

Bipolar bozukluu olan insanlar a覺r覺 duygudurumu patlamalar覺 yaarlar. Bipolar bozukluu olan insanlar duygusal dengesizlikler yaarlar. Ancak bu insanlar, kendi yaamlar覺n覺 ve sevdiklerinin yaamlar覺n覺 ne kadar bozduklar覺n覺 anlayamazlar. Kendilerine ve yak覺nlar覺na verdikleri zarar覺 farkedemezler. Doal olarak tedaviye ne kadar ihtiya癟lar覺 olduunu da anlayamazlar.

Baz覺 bipolar bozukluu olan insanlar, 繹forik ve enerjik d繹nemlerde (manik d繹nem) 羹retkenliklerini ve enerjilerini 癟ok beenir bu d繹nemlerden keyif ve zevk al覺rlar. Ancak, bu cokulu ve enerjik (manik) d繹nemi her zaman depresif, y覺pranm覺 ve belki de kiiyi maddi, hukuki veya 繹zel hayat problemleri i癟erisinde b覺rakabilecek duygusal par癟alanma izler.

Herhangi bir depresyon veya mani belirtiniz varsa, aile hekiminize veya ruh sal覺覺 (psikiyatri) uzman覺n覺za dan覺覺n.

Bipolar bozukluk kendiliinden iyilemez. Bipolar bozuklukta tecr羹besi olan bir ak覺l sal覺覺 uzman覺ndan tedavi almak semptomlar覺n覺z覺 kontrol alt覺na alman覺za yard覺mc覺 olabilir.

3. Acil t覺bbi yard覺m ne zaman ve nas覺l al覺n覺r?

襤ntihar d羹羹nceleri ve intihar giriimleri, bipolar bozukluu olan kiilerde yayg覺nd覺r. Kendinize zarar vermekle ilgili d羹羹nceleriniz varsa;

  • hemen yak覺nlar覺n覺za haber verin, g羹venilir bir akraba ya da arkada覺n覺za gidebilir ya da onlar覺 癟a覺rabilirsiniz.
  • 112’yi arayarak yard覺m talep edebilirsiniz ya da acil servise gidebilirsiniz.

Eer intihar etme tehlikesi alt覺nda olan veya daha 繹nce intihar giriiminde bulunmu bir sevdiiniz varsa;

  • birinin o kiiye refakat ettiinden onunla birlikte kald覺覺ndan emin olun
  • g羹venli bir ekilde yapabileceinizi d羹羹n羹yorsan覺z, kiiyi en yak覺n hastanenin acil servisine g繹t羹r羹n
  • 112’yi arayarak yard覺m talep edin

4. Bipolar bozukluk nedenleri nelerdir?

Bipolar bozukluun kesin nedeni bilinmemektedir, ancak aa覺daki gibi 癟eitli fakt繹rler s繹z konusu olabilir:

  • Biyolojik farkl覺l覺klar: Bipolar bozukluu olan kiilerin beyinlerinde fiziksel deiiklikler olduu g繹r羹lmektedir. Bu deiikliklerin 繹nemi hala belirsiz olsada nihayetinde bipolar bozukluk nedenlerini belirlemede yard覺mc覺 olabilir.
  • Genetik: Bipolar bozukluu genlerle ilikilidir ve karde veya ebeveyn gibi birinci derece akraban覺zda bipolar bozukluk varsa sizde de bipolar bozukluk olma riski y羹ksektir. Arat覺rmac覺lar bipolar bozuklua neden olabilecek genleri bulmaya 癟al覺覺yorlar.

5. Risk fakt繹rleri

Bipolar bozukluk gelime riskini art覺rabilen veya ilk atak i癟in tetikleyici olarak rol oynayan fakt繹rler unlard覺r:

  • Bipolar bozukluu olan birinci dereceden bir akraba, 繹rnein ebeveyn veya karde gibi
  • Sevilen birinin 繹l羹m羹 veya baka travmatik olaylar覺n neden olduu youn stres d繹nemleri
  • Uyuturucu veya alkol ba覺ml覺l覺覺

6. Bipolar bozukluk komplikasyonlar覺

Tedavi edilmezse, bipolar bozukluk, hayat覺n覺z覺n her alan覺n覺 etkileyen ciddi problemlere neden olabilir. Duygudurumunuzdaki bozukluklar unlara neden olabilir;

  • Uyuturucu ve alkol kullan覺m覺na ilikin sorunlar
  • 襤ntihar veya intihar giriimleri
  • Yasal veya finansal problemler. zellikle manik d繹nemde al覺nan a覺r覺 risk.
  • K繹t羹 i veya okul performans覺. Baar覺s覺zl覺k veya baar覺da istikrars覺zl覺k.
  • 襤nsan ilikilerinde problemler. Boanma veya ayr覺l覺k gibi olas覺 sorunlar.

6.1. Bipolar bozukluk ile birlikte ortaya 癟覺kabilen psikiyatrik problemler

Bipolar bozukluunuz varsa, bipolar bozuklukla birlikte tedavi edilmesi gereken baka bir sal覺k durumunuz da olabilir. Baz覺 durumlar bipolar bozukluk semptomlar覺n覺 k繹t羹letirebilir veya bipolar bozukluk tedavisini daha az baar覺l覺 hale getirebilir. rnein:

  • Anksiyete bozukluklar覺
  • Yeme (itah) bozukluklar覺
  • Dikkat eksiklii/hiperaktivite bozukluu
  • Alkol veya uyuturucu sorunlar覺
  • Kalp hastal覺覺, tiroid sorunlar覺, ba ar覺s覺 veya imanl覺k gibi fiziksel sal覺k sorunlar覺

7. Koruyucu hekimlik

Bipolar bozukluu 繹nlemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak, olas覺 ak覺l sal覺覺 bozukluunun en erken belirtisinde tedavi almak, bipolar bozukluun veya dier ak覺l sal覺覺 koullar覺n覺n k繹t羹lemesini 繹nlemeye yard覺mc覺 olabilir.

Bipolar bozukluk tan覺s覺 konduysa, baz覺 stratejiler, iddetli mani veya depresyon ataklar覺 yaamaktan koruyabilir ve k羹癟羹k semptomlar覺n 繹nlenmesine yard覺mc覺 olabilir.

  • Erken belirtileri dikkate al覺n! Hastal覺k belirtilerinin erkenden ciddiye al覺nmas覺 manik veya depresip d繹nemlerin daha hafif atlat覺lmas覺na yard覺mc覺 olabilir. Bipolar bozukluunuzda, manik ve depresif d繹nemlere girmenizi belirleyen anahtar olaylar tan覺mlam覺 olabilirsiniz. Manik veya depresif d繹neme girdiinizi farkederseniz doktorunuza ailenize ve yak覺n arkadalar覺n覺za haber verin. Hatal覺 kararlar vermenize engel olabilirler.
  • Uyuturucu ve alkol kullanmaktan ka癟覺n覺n! Alkol veya elence ama癟l覺 uyuturucu kullanmak belirtilerinizi k繹t羹letirebilir. Hastal覺覺n覺z覺 iddetlendirebilir.
  • 襤la癟lar覺n覺z覺 aynen belirtildii gibi al覺n! Tedaviyi kesmek isteyebilirsiniz ama tedaviye devam etmelisiniz. 襤lac覺n覺z覺 durdurmak veya dozunuzu kendi ba覺n覺za azaltmak, geri 癟ekilme etkilerine neden olabilir veya belirtileriniz k繹t羹leebilir veya geri d繹nebilir.

8. Tan覺

Bipolar bozukluunuz olup olmad覺覺n覺 belirlemek i癟in, u deerlendirmeler gerekebilir:

  • Fizik muayene: Doktorunuz, belirtilerinize neden olabilecek t覺bbi sorunlar覺 tespit etmek i癟in fizik muayene ve laboratuvar testleri yapabilir.
  • Psikiyatrik deerlendirme: Doktorunuz, d羹羹nceleriniz, duygular覺n覺z ve davran覺 kal覺plar覺n覺z hakk覺nda konuacak bir psikiyatriste sevk edebilir. Ayr覺ca psikolojik bir kiisel deerlendirme veya anket doldurabilirsiniz. 襤zninizle aile 羹yelerinden veya yak覺n arkadalar覺n覺zdan semptomlar覺n覺z hakk覺nda bilgi vermeleri istenebilir.
  • Ruhsal durum 癟izelgesi: G羹nl羹k olarak ruh halinizi, uyku d羹zeninizi veya tan覺 ve doru tedaviyi bulmada yard覺mc覺 olabilecek dier fakt繹rlerin kayd覺n覺 tutman覺z istenebilir.
  • Bipolar bozukluk kriterleri: Psikiyatristiniz, Amerikan Psikiyatri Birlii taraf覺ndan yay覺nlanan Ruhsal Bozukluklar覺n Tan覺sal ve 襤statistiksel El Kitab覺ndaki (DSM-5) bipolar ve ilgili bozukluklar i癟in belirtilerinizi kar覺lat覺rabilir.

8.1. ocuklarda bipolar bozukluk tan覺s覺 nas覺l konur?

Bipolar tehisi ve tedavi d羹zenlenmesi ruh sal覺覺 uzman覺 (psikiyatrist) taraf覺ndan yap覺l覺r.

Bipolar bozukluu olan 癟ocuklar覺n ve gen癟lerin tehisi yetikinler i癟in kullan覺lan kriterleri i癟ermesine ramen, 癟ocuklarda ve gen癟lerde semptomlar s覺kl覺kla farkl覺 davran覺 kal覺plar覺na sahiptir ve tan覺 kategorilerine tam olarak uymayabilir.

Bipolar 癟ocuklara s覺kl覺kla, tan覺y覺 daha karma覺k hale getirebilecek dikkat eksiklii/hiperaktivite bozukluu veya davran覺 sorunlar覺 gibi dier ruh sal覺覺 durumlar覺 da tehis edilir.

Bipolar belirtileri ta覺yan 癟ocuklar覺n bipolar bozuklukta deneyimi olan bir 癟ocuk psikiyatr覺na y繹nlendirilmesi 繹nerilir.

9. Tedavi

Bipolar bozukluk tedavisi ak覺l ve ruh hastal覺klar覺 uzman覺 (psikiyatrist) olan ve dolay覺s覺yla bipolar ve buna bal覺 bozukluklar覺n tedavisinde uzman olan doktor taraf覺ndan yap覺l覺r. Ayr覺ca tedavi ekibiniz i癟erisinde bir psikolog, sosyal hizmet uzman覺 ve psikiyatri hemireside bulunabilir.

Bipolar bozukluk yaam boyu s羹ren bir durumdur. Tedavi, semptomlar覺 y繹netmeye y繹neliktir.

襤htiya癟lar覺n覺za bal覺 olarak, tedavi unlar覺 i癟erebilir:

  • 襤la癟lar: Genellikle, ruh halinizi hemen dengelemek i癟in ila癟lar almaya balaman覺z gerekir.
  • Devaml覺 tedavi: Bipolar bozukluk, kendinizi daha iyi hissettiiniz zamanlarda bile, ila癟lar ile yaam boyu tedavi gerektirir. Devaml覺 tedavisini d羹zenli olarak almayan bipolar hastalar覺, belirtilerin n羹ksetmesi riski alt覺ndad覺r.d羹zenli ila癟 kullan覺m覺 ile k羹癟羹k ruh hali deiiklikleri olarak kontrol alt覺nda tutulabilecek d繹nemler iddetli bir depresif veya manik d繹neme d繹n羹ebilir.
  • D羹zenli tedavi takibi: Doktorunuz ihtiyac覺n覺z olmasa bile hastal覺覺n覺z覺n durumu ve kontrol alt覺nda tutulmas覺 i癟in sizi d羹zenli aral覺klarla muayeneye 癟a覺rabilir. B繹ylece olas覺 basit problemleri de g繹zden ge癟irebilirsiniz.
  • Madde ba覺ml覺l覺覺 tedavisi: Alkol veya uyuturucu ile ilgili sorunlar覺n覺z varsa, ayn覺 zamanda madde ba覺ml覺l覺覺 tedavisine de ihtiyac覺n覺z olacak. Alkol ve uyuturucudan uzak durmal覺s覺n覺z aksi takdirde, bipolar bozukluu y繹netmek 癟ok zor olabilir.
  • Hastaneye yat覺: 襤ntihar etme arzular覺n覺z ya da giriiminiz varsa, kendinize zarar verecek eyler yap覺yorsan覺z ve ger癟eklikten koptuysan覺z (psikoz, halis羹nasyon g繹rme) doktorunuz hastaneye yat覺覺n覺z覺 isteyebilir. Hastanede psikiyatrik tedavi almak, manik veya maj繹r depresif atak ge癟iriyor olsan覺z dahi, sakin ve g羹vende kalman覺za ve ruh halinizi dengelemenize yard覺mc覺 olabilir.

Bipolar bozukluun birincil tedavileri aras覺nda, semptomlar覺 kontrol alt覺na almak i癟in ila癟lar ve psikolojik dan覺ma (psikoterapi) ve ayr覺ca eitim ve destek gruplar覺 yer alabilir.

9.1. 襤la癟lar

Bipolar bozukluu tedavi etmek i癟in 癟eitli ila癟lar kullan覺l覺r. Re癟eteli ila癟lar覺n tipleri ve dozlar覺 sizin 繹zel semptomlar覺n覺za dayanmaktad覺r. Baz覺 bipolar ila癟lar覺:

  • Ruh hali stabilizat繹rleri: Manik veya hipomanik ataklar覺 kontrol etmek i癟in tipik olarak ruh hali stabilize edici ila癟lara ihtiyac覺n覺z olacakt覺r. Duygudurum dengeleyicilerin 繹rnekleri aras覺nda;
    • lityum (Litobid),
    • valproik asit (Depakene),
    • divalproeks sodyum (Depakote),
    • karbamazepin (Tegretol, Equetro, dierleri),
    • lamotrigin (Lamiktal) bulunur.
  • Antipsikotikler: Dier ila癟lar ile tedaviye ramen depresyon veya mani belirtileri devam ederse,
    • olanzapin (Zyprexa),
    • risperidon (Risperdal),
    • ketiapin (Seroquel),
    • aripiprazol (Abilifiye),
    • ziprasidon (Geodon),
    • lurasid (lurasid),
    • lurasit (Abilifiye),
    • ziprasidon (Geodon),
    • lurasid (Latuda) veya asenapin (Saphris) yard覺mc覺 olabilir. Doktorunuz bu ila癟lar覺n baz覺lar覺n覺 yaln覺z ba覺na veya bir ruh hali stabilizat繹r羹yle birlikte re癟ete edebilir.
  • Antidepresanlar: Doktorunuz depresyonu y繹netmenize yard覺mc覺 olmak i癟in bir antidepresan ekleyebilir. Bir antidepresan bazen manik etkileri tetikleyebildiinden, genellikle bir ruh hali dengeleyici veya antipsikotik ile birlikte verilir.
  • Antidepresan-antipsikotik: Symbyax ilac覺, antidepresan fluoksetini ve antipsikotik olanzapini birletirir. Depresyon tedavisi ve duygudurum dengeleyici olarak 癟al覺覺r.
  • Anti-anksiyete ila癟lar覺: Benzodiazepinler kayg覺ya(anksiyete) yard覺mc覺 olabilir ve daha rahat uyuman覺z覺 salayabilir, ancak genellikle k覺sa s羹reli olarak kullan覺l覺r.

Doru ilac覺 bulmak

Sizin i癟in doru ilac覺 veya ila癟lar覺 bulmak b羹y羹k olas覺l覺kla bir miktar deneme yan覺lma gerektirecektir. 襤la癟lardan biri sizin i癟in iyi etki g繹stermezse, birka癟 tane daha ila癟 deneyebilirsiniz.

Baz覺 ila癟lar覺n tam etki g繹stermesi i癟in haftalar veya aylar s羹rmesi gerektiinden, bu ilem sab覺r gerektirir.

Genellikle bir kerede yaln覺zca bir ila癟 deitirilir, b繹ylece doktorunuz bipolar覺n覺z覺 kontrol alt覺nda tutman覺z覺 salarken, sizi yan etkileriyle en az rahats覺z edecek ila癟lar覺 belirleyebilir.

Ayr覺ca, belirtileriniz deitik癟e ila癟lar覺n da yeniden ayarlanmas覺 gerekebilir.

Yan etkiler

Hafif yan etkiler s覺kl覺kla sizin i癟in uygun doru ila癟 ve doru ila癟 dozu bulunduunda ve v羹cudunuz ila癟lara uyum salad覺覺nda iyileir.

Can s覺k覺c覺 yan etkileriniz varsa doktorunuz veya ruh sal覺覺 uzman覺n覺zla konuun.

襤la癟lar覺n覺z覺 d羹zenli olarak doktorunuzun belirttii dozda kullan覺n. Doktorunuzdan habersiz doz azalt覺p artt覺rmay覺n. 襤la癟 kullanmay覺 doktorunuzdan habersiz sonland覺rmay覺n. Psikiyatri ilac覺n覺z覺 kullanmay覺 bir anda b覺rak覺rsan覺z, geri 癟ekilme etkileri yaayabilirsiniz veya belirtileriniz k繹t羹leebilir veya hastal覺覺n覺z geri d繹nebilir. iddetli depresyona girebilirsiniz, kendinize zarar verme ve intihar d羹羹nceleriniz balayabilir veya manik veya hipomanik bir d繹neme girebilirsiniz.Bu t羹r ila癟lar doktor kontrol羹nde ve dozu yava yava azalt覺larak b覺rak覺lmas覺 gereken ila癟lard覺r. Bir deiiklik yapman覺z gerektiini d羹羹n羹yorsan覺z, doktorunuzu dan覺覺n.

襤la癟lar ve hamilelik

Bipolar bozukluk tedavisinde kullan覺lan bir dizi ila癟, doum kusurlar覺 ile ilikili olabilir. Baz覺lar覺 ise anne s羹t羹 ile bebeinize ge癟ebilir. Valproik asit ve divalproex sodyum gibi baz覺 ila癟lar hamilelik s覺ras覺nda kullan覺lmamal覺d覺r. Ayr覺ca, doum kontrol ila癟lar覺, baz覺 bipolar bozukluk ila癟lar覺 ile birlikte al覺nd覺覺nda bipolar bozukluk ila癟lar覺 etkinliini kaybedebilir.

M羹mk羹nse, 癟ocuk sahibi olmak istediinizde hamile kalmadan 繹nce bipolar bozukluk tedaviniz hakk覺ndaki se癟enekleri doktorunuzla g繹r羹羹n. Bipolar bozukluunuzu tedavi etmek i癟in ila癟 kullan覺yorsan覺z ve hamile olabileceinizi d羹羹n羹yorsan覺z, derhal doktorunuzla konuun.

Psikoterapi, bipolar bozukluk tedavisinde, hastan覺n fark覺ndal覺覺 ve kendini kontrol alt覺nda tuttabilmesi a癟覺s覺ndan 繹nemlidir.
Psikoterapi, bipolar bozukluk tedavisinde, hastan覺n fark覺ndal覺覺 ve kendini kontrol alt覺nda tuttabilmesi a癟覺s覺ndan 繹nemlidir.

9.2. Psikoterapi

Psikoterapi bipolar bozukluk tedavisinin hayati bir par癟as覺d覺r ve bireysel, aile veya grup ortam覺nda salanabilir. Birka癟 terapi t羹r羹 yard覺mc覺 olabilir. rnein:

  • Kiileraras覺 ve sosyal ritim terapisi: uyku, uyanma ve yemek zamanlar覺 gibi g羹nl羹k ritimlerin dengelenmesine odaklan覺r. Tutarl覺 bir rutin daha iyi bir ruh hali y繹netimi salar. Bipolar bozukluu olan insanlar uyku, diyet ve egzersiz i癟in g羹nl羹k bir rutin oluturmaktan fayda g繹rebilirler.
  • Bilisel davran覺癟覺 terapi: Sal覺ks覺z, olumsuz inan癟 ve davran覺lar覺n yerine sal覺kl覺 ve pozitif olanlar覺 koymakt覺r. Bipolar bozukluun manik, hipomanik ve depresif gibi d繹nemlerini neyin tetiklediini belirlemenize yard覺mc覺 olabilir. Ayr覺ca stresi y繹netmek ve 羹z羹c羹 durumlarla ba etmek i癟in etkili stratejiler de 繹renirsiniz.
  • Psikoeitim: Bipolar bozukluk hakk覺nda bilgi edinmek (psikoeitim), durumu anlaman覺za yard覺mc覺 olabilir. Neler olduunu bilmek, en iyi destei alman覺za, sorunlar覺 tan覺mlaman覺za, n羹ks羹 繹nleme ve tedaviye devam etmeyi planlaman覺za yard覺mc覺 olabilir.
  • Aile odakl覺 terapi: Aile destei ve iletiim, tedavi plan覺n覺za bal覺 kalman覺za yard覺mc覺 olabilir. Sizin ve sevdiklerinizin ruh hali deiimlerinin uyar覺 iaretlerini tan覺man覺za ve y繹netmenize yard覺mc覺 olabilir.

9.3. Dier tedavi se癟enekleri

襤htiya癟lar覺n覺za bal覺 olarak, depresyon terapinize baka tedaviler eklenebilir.

Elektrokonv羹lsif terapi (ECT) s覺ras覺nda elektrik ak覺mlar覺 beyinden ge癟irilir, b繹ylece kasten k覺sa bir n繹bet tetiklenir. ECT beyin kimyas覺nda deiikliklere neden olabilir. B繹ylece baz覺 ak覺l hastal覺klar覺 belirtilerini tersine 癟evirebilir. Eer ila癟larla iyilemiyorsan覺z, hamilelik gibi sal覺k nedenlerinden dolay覺 antidepresanlar alam覺yorsan覺z veya intihar riski y羹ksekse, ECT bipolar tedavi i癟in bir se癟enek olabilir.

Transkraniyal manyetik stim羹lasyon (TMS), antidepresanlara cevap vermeyenler i癟in bir se癟enek olarak arat覺r覺lmaktad覺r.

10. ocuklarda ve gen癟lerde tedavi

ocuklar ve gen癟ler i癟in tedavilere genellikle semptomlara, ila癟 yan etkilerine ve dier fakt繹rlere bal覺 olarak duruma g繹re karar verilir. Genel olarak, tedavi unlar覺 i癟erir:

  • 襤la癟lar: ocuklar ve bipolar bozukluu olan gen癟lere genellikle yetikinlerde kullan覺lanlarla ayn覺 t羹rde ila癟lar verilir. Bipolar ila癟lar覺n 癟ocuklarda g羹venlii ve etkinlii konusunda yetikinlere g繹re daha az arat覺rma vard覺r, bu nedenle tedavi kararlar覺 genellikle yetikin arat覺rmalar覺na dayan覺r.
  • Psikoterapi: 襤lk ve uzun s羹reli terapi semptomlar覺n geri d繹n羹羹n羹 繹nlemeye yard覺mc覺 olabilir. Psikoterapi, 癟ocuklar覺n ve gen癟lerin rutinlerini y繹netmelerine, bipolar ile ba etme becerilerini gelitirmelerine, 繹renme g羹癟l羹klerini 癟繹zmelerine, sosyal sorunlar覺 癟繹zmelerine ve aile balar覺n覺 ve iletiimi g羹癟lendirmeye yard覺mc覺 olabilir. Ve gerekirse, daha b羹y羹k 癟ocuklarda ve bipolar bozukluu olan gen癟lerde yayg覺n olan uyuturucu ve madde ba覺ml覺l覺覺 sorunlar覺n覺 tedavi etmeye yard覺mc覺 olabilir.
  • Psikoeitim: Psikoeitim, bipolar bozukluun semptomlar覺n覺 ve bunlar覺n 癟ocuunuzun geliimsel ya覺, durumu ve uygun k羹lt羹rel davran覺lar覺 ile ilgili davran覺lar覺ndan nas覺l farkl覺lat覺覺n覺 i癟erebilir. Bipolar bozukluu anlamak, 癟ocuunuzu desteklemenize de yard覺mc覺 olabilir.
  • Destek: retmenler ve okul dan覺manlar覺yla 癟al覺mak ve aile ve arkadalardan destek almak, hizmetlerin tan覺mlanmas覺na ve baar覺lar覺n tevik edilmesine yard覺mc覺 olur.

11. Bipolar bozukluu i癟in 繹neriler ve basit yaam deiiklikleri

Bipolar bozukluunuzu k繹t羹letiren davran覺lardan ve al覺kanl覺klardan kurtulman覺z gerekecektir. 襤te atman覺z gereken baz覺 ad覺mlar:

  • Elence ama癟l覺 alkol ya da uyuturucu kullanmay覺 b覺rak覺n! Bipolar bozukluk ile ilgili en b羹y羹k endielerden biri, risk alma davran覺覺n覺n ve uyuturucu veya alkol k繹t羹ye kullan覺m覺n覺n olumsuz sonu癟lar覺d覺r. Alkol veya uyuturucu ba覺ml覺l覺覺ndan kurtulmak i癟in yard覺m alabilirsiniz.
  • Sal覺kl覺 ilikiler kurun! Sizi olumlu etkileyecek insanlarla ilikiler kurun. Arkadalar覺n覺z ve aileniz, duygu durum deiimlerinin uyar覺 iaretlerini izlemenize yard覺mc覺 olabilir ve size destek olabilir.
  • Sal覺kl覺 bir rutin oluturun! Uyumak, yemek yemek ve fiziksel aktivite i癟in d羹zenli bir rutinin olmas覺 ruh halinizi dengelemenize yard覺mc覺 olabilir. Herhangi bir egzersiz program覺na balamadan 繹nce doktorunuza dan覺覺n. Sal覺kl覺 besinlerle beslenin. Lityum al覺rsan覺z, uygun s覺v覺 ve tuz al覺m覺 hakk覺nda doktorunuza dan覺覺n. Uyumakta zorlan覺yorsan覺z, yapabilecekleriniz hakk覺nda doktorunuzla veya psikolounuzla konuun.
  • Baka ila癟lar kullan覺rken dikkatli olun! Baka doktorlar覺n yazd覺覺 ila癟lar覺, besin takviyelerini veya re癟etesiz sat覺lan ila癟lar覺 kullanmadan 繹nce bipolar bozukluunuzu takip eden doktorunuza dan覺man覺zda fayda var. Bazen dier ila癟lar depresyon veya mani ataklar覺n覺 tetikler veya bipolar bozukluk i癟in kulland覺覺n覺z ila癟lar覺n etkisini engelleyebilir.
  • Bir ruh hali 癟izelgesi tutabilirsiniz! G羹nl羹k ruh halinizi, tedavileri, uykuyu, etkinlikleri ve duygular覺 kay覺t alt覺na almak, bipolar bozukluunuzu tetikleyici eyleri, etkili tedavi se癟eneklerini ve tedavinin ne zaman ayarlanmas覺 gerektiini tan覺mlamaya yard覺mc覺 olabilir.

12. Alternatif t覺p

Alternatif veya tamamlay覺c覺 t覺p (bazen b羹t羹nletirici t覺p olarak da adland覺r覺l覺r) ve bipolar bozukluk 羹zerine 癟ok fazla arat覺rma yap覺lmamaktad覺r. al覺malar覺n 癟ou maj繹r depresyonda olduundan, bu geleneksel olmayan yakla覺mlar覺n bipolar bozukluk i癟in nas覺l 癟al覺t覺覺 net deildir.

Doktorunuzun 繹nerdii tedaviye ek olarak alternatif veya tamamlay覺c覺 ila癟lar kullanmay覺 tercih ederseniz, unlara dikkat edin:

  • Doktorunuzun re癟ete ettii bipolar bozukluk tedavisi ila癟lar覺n覺 d羹zenli olarak al覺n. Uzman doktorunuza dan覺madan ila癟lar覺n覺z覺 kendi ba覺n覺za azaltmay覺n. Alternatif veya tamamlay覺c覺 t覺p, bipolar bozukluun tedavisi i癟in d羹zenli t覺bbi bak覺m覺n yerine ge癟mez.
  • Psikiyatrist doktorlar覺n覺za ya da psikologlar覺n覺za kar覺 d羹r羹st olun. Onlara tam olarak hangi alternatif veya tamamlay覺c覺 tedavileri kulland覺覺n覺z覺 veya denemek istediinizi s繹yleyin.
  • Potansiyel tehlikelerin fark覺nda olun. Alternatif veya tamamlay覺c覺 ila癟lar bipolar bozukluk tedavisi i癟in kulland覺覺n覺z ila癟larla etkileime girebilir. Doal olmas覺 her zaman g羹venli olduu anlam覺na gelmez. 襤la癟 etkileimleri ihtimaline kar覺 doktorunuzla, olas覺 riskler hakk覺nda konuun.

13. Bipolar bozukluk hastal覺覺 ile baa 癟覺kmak ve destek

Bipolar bozuklukla ba etmek zor olabilir. 襤te size yard覺mc覺 olabilecek baz覺 stratejiler:

  • Bipolar bozukluk hakk覺nda bilgi edinin. Durumunuz hakk覺nda eitim sizi g羹癟lendirebilir ve tedavi plan覺n覺za bal覺 kalman覺z ve ruh hali deiikliklerinizi tan覺man覺z i癟in sizi motive edebilir. Ailenizi ve arkadalar覺n覺z覺, yaad覺klar覺n覺z hakk覺nda eitmeye yard覺mc覺 olun.
  • Bipolar bozukluu olan kiilerden oluan gruplara kat覺l覺n. Benzer zorluklarla kar覺laan dier kiilere deneyimlerinizi paylaman覺za yard覺mc覺 olabilir. Bipolar hakk覺nda deneyimlenmi hikayeler bilgi seviyenizi ve hastal覺覺n覺z覺 kontrol alt覺nda tutma g羹c羹n羹z羹 artt覺rabilir.
  • Hobiler, egzersiz ve elence aktiviteleri gibi enerjinizi kanalize etmenin sal覺kl覺 yollar覺n覺 kefedin. S羹rekli olarak hastal覺覺n覺z覺 ve oluabilecek olumsuz senaryolar覺 d羹羹nerek zaman覺n覺z覺 boa harcamay覺n. Oluabilecek olumsuzluklara haz覺rl覺kl覺 olun ve hayat覺n tad覺n覺 癟覺karmaya devam edin.
  • Rahatlaman覺n ve stresi y繹netmenin yollar覺n覺 繹renin. Yoga, tai chi, masaj, meditasyon, ibadet veya dier rahatlama teknikleri yard覺mc覺 olabilir.

14. Doktora gitmeden 繹nce neler yapabilirsin?

Randevunuza bir aile 羹yesini veya bir arkada覺n覺z覺 da getirmek isteyebilirsiniz. Bazen verilen t羹m bilgileri hat覺rlamak zor olabilir. Size elik eden biri, ka癟覺rd覺覺n覺z veya unuttuunuz bir eyi hat覺rlayabilir.

Doktora gitmeden 繹nce unlar覺n bir listesini haz覺rlamak muayene s羹resini k覺saltabilir ve daha iyi tedavi plan覺 oluturulmas覺na yard覺mc覺 olabilir:

  • Randevunun sebebi ile ilgisi olmayanlar da dahil olmak 羹zere, herhangi bir belirtiniz varsa
  • nemli stresler veya son yaam deiiklikleri de dahil olmak 羹zere 繹nemli kiisel bilgiler
  • Ald覺覺n覺z t羹m ila癟lar, vitaminler, ifal覺 bitkiler veya dier takviyeler ve dozajlar覺
  • Doktorunuza soraca覺n覺z sorular

Doktorunuzla olan randevunuzdan 繹nce, aa覺daki sorular覺 cevaplayan bir liste haz覺rlamak isteyebilirsiniz:

  • Siz veya sevdikleriniz ilk ne zaman belirtilerinizi fark etmeye balad覺n覺z?
  • Ruh haliniz ne s覺kl覺kla deiiyor?
  • z羹ld羹羹n羹zde intihar d羹羹nceleriniz oldu mu?
  • Belirtileriniz g羹nl羹k yaam覺n覺za ya da ilikilerinize zarar veriyor mu?
  • Bipolar bozukluu veya depresyonu olan akraban覺z var m覺?
  • Baka hangi zihinsel veya fiziksel sal覺k probleminiz var m覺?
  • Alkol, sigara veya elence ama癟l覺 ila癟lar (uyuturucu) kullan覺yor musunuz?
  • Geceleri ne kadar uyuyabiliyorsun? Uyku s羹relerin zaman zaman deiiyor mu?
  • Normal zamanlarda yapmayaca覺n覺z ak覺ls覺zca harcamalar yap覺yor musunuz? Normal zamanlarda yapmayaca覺n覺z ak覺ls覺zca finansal kararlar al覺yor musunuz? Normal zamanlarda yapmad覺覺n覺z halde korunmadan cinsel ilikiye giriyor musunuz?
  • Belirtilerinizi k繹t羹letiren eyler var m覺? Nedir?
  • Belirtilerinizi iyiletiren eyler var m覺? Nedir?

Randevunuz esnas覺nda doktorunuza sorabileceiniz bas覺 sorular:

  • Bipolar bozukluum mu var?
  • Kar覺laabileceim baka ne gibi belirtiler var?
  • Yapt覺rmam gereken testler var m覺? Neler?
  • Ne gibi tedavi se癟enekleri var ve benim i癟in hangi tedavi se癟eneini 繹nerirsiniz?
  • Bu tedavi se癟eneinde g繹r羹lebilecek yan etkiler nelerdir?
  • Tedavi alternatifleri nelerdir?
  • Baka sal覺k problemleriniz varsa onlar覺 doktorunuza anlatarak t羹m sal覺k problemlerinizi beraber nas覺l y繹netebileceinizi sorabilirsiniz.
  • Bir psikiyatriste/psikoloa g繹r羹nmeli miyim?

Randevunuz s覺ras覺nda baka sorular sormakta teredd羹t etmeyin.


Kaynak:
1- www.mayoclinic.org
2- https://www.nimh.nih.gov/health/topics/bipolar-disorder/
3- https://www.webmd.com/bipolar-disorder/mental-health-bipolar-disorder

hy

Hekimim Yan覺mda mobil uygulamas覺n覺 indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile iaretlenmilerdir