Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Kefet
Ara
Ara
Menu
Men羹
ocukocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
Kad覺nKad覺n
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Souk Alg覺nl覺覺Souk Alg覺nl覺覺
Mental Sal覺kMental Sal覺k
Sal覺kl覺 Sa癟larSal覺kl覺 Sa癟lar
Cinsel Sal覺kCinsel Sal覺k
Cilt ve G羹zellikCilt ve G羹zellik

Depresyon (Maj繹r Depresif Bozukluk)

H羹z羹n veya bunal覺m覺n 繹tesinde, depresyon bir zay覺fl覺k deildir ve ondan bir anda kolayca kurtulamazs覺n覺z. Depresyondan kurtulmak i癟in uzun s羹reli tedavi gerekebilir. Bir癟ok kii depresyon ila癟lar覺ndan veya psikoterapiden fayda g繹r羹yor.

Depresyon (major depresif bozukluk) - HekimimYanimda

Depresyon kal覺c覺 bir h羹z羹n hissine ve ilgi kayb覺na neden olan bir duygudurum bozukluudur. Ayr覺ca major depresif bozukluk veya klinik depresyon olarak da bilinir.

Nas覺l hissettiinizi, nas覺l d羹羹nd羹羹n羹z羹, nas覺l davranaca覺n覺z覺 etkiler ve 癟eitli duygusal ve fiziksel sorunlara yol a癟abilir. Normal g羹nl羹k aktiviteler yapmakta zorlanabilirsiniz ve bazen hayat yaamaya demezmi gibi hissedebilirsiniz.

1. Belirtiler

Her ne kadar depresyon, yaam覺n覺z boyunca yaln覺zca bir kez meydana gelebilse de, genellikle insanlar hayatlar覺n覺n farkl覺 zamanlar覺nda depresif d繹nemler yaarlar.

Depresif bir d繹nem esnas覺nda, semptomlar 癟ou g羹n, neredeyse her g羹n meydana gelir ve unlar覺 i癟erebilir:

  • H羹z羹n, g繹zya覺, bolukta gibi hissetmek veya umutsuzluk duygular覺
  • fke patlamalar覺, k羹癟羹k meselelerde bile sinirlenmek ve h羹srana uram覺 duygusuna sahip olmak
  • Spor veya hobiler gibi gayet normal aktivitelerde bile ilgi kayb覺 ve zevk alamama
  • Cinsellie kar覺 ilgi kayb覺 ve cinsellikten zevk alamama
  • Yeteri kadar uyuyamamak veya 癟ok fazla uyumak gibi uyku d羹zeni bozukluklar覺
  • Yorgunluk ve enerji eksiklii nedeniyle k羹癟羹k iler i癟in bile ekstra 癟aba g繹stermek zorunda hissetmek
  • 襤tah azalmas覺 nedeniyle kilo kayb覺 ya da artan itah sonucu kilo art覺覺
  • Anksiyete (kayg覺), ajitasyon veya huzursuzluk
  • D羹羹nme, konuma veya beden hareketlerinin yavalamas覺
  • Ge癟miteki baar覺s覺zl覺klara tak覺l覺 kalmak ve olumsuzluklar sonras覺 hayata devam etmekte g羹癟l羹k 癟ekmek
  • Kendini su癟lamaya dayanan deersizlik veya su癟luluk duygusu
  • D羹羹nme, konsantre olma, karar verme ve bir eyleri hat覺rlamada sorun yaama
  • S覺k s覺k tekrarlayan kendine zarar verme ve intihar etme d羹羹nceleri ya da kendine zarar verme
  • Bel ar覺s覺 veya ba ar覺s覺 gibi a癟覺klanamayan fiziksel problemler

Depresyonu olan bir癟ok kii i癟in, belirtiler genellikle i, okul, sosyal aktiviteler veya bakalar覺yla ilikiler gibi g羹nl羹k aktivitelerde farkedilir sorunlara neden olacak kadar iddetlidir.

Baz覺 insanlar nedenini bilmeden genellikle mutsuz ya da perian hissedebilirler.

1.1. ocuklarda ve gen癟lerde depresyon belirtileri

ocuklarda ve gen癟lerde g繹r羹len depresyon belirtileri ve semptomlar覺 yetikinlerinkine benzerdir, ancak baz覺 farkl覺l覺klar olabilir.

K羹癟羹k 癟ocuklarda depresyon belirtileri:

  • 羹z羹nt羹,
  • sinirlilik,
  • asabiyet,
  • ilgi ihtiyac覺,
  • endie,
  • ar覺 ve s覺z覺,
  • okula gitmeyi istememek
  • anormal kilo

Gen癟lerede depresyon belirtileri:

  • 羹z羹nt羹
  • sinirlilik
  • deersiz hissetmek
  • 繹fke
  • ders baar覺s覺nda d羹羹kl羹k ve okul performans覺nda zay覺fl覺k
  • okula gitmek istememek veya devams覺zl覺k
  • s覺k s覺k yanl覺 anla覺ld覺覺n覺 d羹羹nmek ve hassas olmak
  • uyuturucu veya alkol kullanmak
  • 癟ok fazla yemek yemek veya 癟ok fazla uyumak
  • kendine zarar vermek
  • hobiler ve sporlar gibi normal aktivitelere kar覺 ilgi kayb覺
  • sosyal etkileiminin yetersiz veya zay覺f olmas覺

1.2. Yal覺 erikinlerde depresyon belirtileri

Depresyon yalanman覺n normal bir par癟as覺 deildir ve asla hafife al覺nmamal覺d覺r. Ne yaz覺k ki, depresyon s覺kl覺kla yal覺 erikinlerde tan覺 almaz ve tedavi edilmez. Depresyondaki yal覺lar 癟are ve yard覺m aramak konusunda isteksiz hissedebilirler. Depresyon belirtileri yal覺 erikinlerde farkl覺 veya daha az belirgin olabilir. rnein:

  • Haf覺za zorluklar覺 veya kiilik deiiklikleri
  • Fiziksel ar覺 veya ac覺 hissi
  • Herhangi bir hastal覺k veya kullan覺lan bir ila癟tan kaynaklanmayan, yorgunluk, itahs覺zl覺k, uyku sorunlar覺 veya cinsel ilikiye olan ilginin kaybedilmesi
  • Genellikle sosyallemek veya yeni eyler yapmak yerine evde kalmak istemek
  • 襤ntihar d羹羹ncesi veya duygular覺, 繹zellikle yal覺 erkeklerde

2. Ne zaman doktora g繹r羹nmeliyim?

Depresyonda hissediyorsan覺z m羹mk羹n olan en k覺sa s羹rede ruh sal覺覺 uzman覺na (psikiyatrist) ya da psikoloa randevu al覺n. Uzman doktor veya psikoloa muayene olmak istemiyorsan覺z sevdiiniz birine, herhangi bir sal覺k personeline veya bir din adam覺na i癟inizi d繹k羹n.

3. Acil t覺bbi yard覺m ne zaman ve nas覺l al覺n覺r?

襤ntihar d羹羹nceleri ve intihar giriimleri, major depresif bozukluu olan kiilerde yayg覺nd覺r. Kendinize zarar vermekle ilgili d羹羹nceleriniz varsa;

  • hemen yak覺nlar覺n覺za haber verin, g羹venilir bir akraba ya da arkada覺n覺za gidebilir ya da onlar覺 癟a覺rabilirsiniz. 
  • 112yi arayarak yard覺m talep edebilirsiniz ya da acil servise gidebilirsiniz.

Eer intihar etme tehlikesi alt覺nda olan veya daha 繹nce intihar giriiminde bulunmu bir sevdiiniz varsa; 

  • birinin o kiiye refakat ettiinden onunla birlikte kald覺覺ndan emin olun
  • g羹venli bir ekilde yapabileceinizi d羹羹n羹yorsan覺z, kiiyi en yak覺n hastanenin acil servisine g繹t羹r羹n
  • 112yi arayarak yard覺m talep edin

4. Major depresif bozukluk (depresyon) nedenleri nelerdir?

Tam olarak depresyona neyin neden olduu bilinmiyor. Bir癟ok ak覺l hastal覺覺nda olduu gibi, aa覺daki gibi 癟eitli fakt繹rler s繹z konusu olabilir:

  • Biyolojik farkl覺l覺klar: Depresyonu olan kiilerin beyinlerinde fiziksel deiiklikler olduu g繹r羹lmektedir. Bu deiikliklerin 繹nemi hala belirsizdir, ancak sonunda sebepleri belirlemeye yard覺mc覺 olabilir.
  • Beyin kimyas覺: N繹rotransmiterler, doal olarak oluan ve depresyonda rol oynayan beyin kimyasallar覺d覺r. Son zamanlarda yap覺lan arat覺rmalara g繹re, bu n繹rotransmitterlerin ilev ve etkisindeki deiiklikler ve duygudurum stabilitesinin korunmas覺nda yer alan n繹ro devrelerle nas覺l etkiletikleri depresyon ve tedavisinde 繹nemli bir rol oynayabilir.
  • Hormonlar: V羹cudun hormon dengesindeki deiiklikler, depresyona neden olabilir veya depresyon gelimesini tetikleyebilir. Hormon deiiklikleri hamilelikle ve doumdan sonraki haftalar veya aylar boyunca ve tiroid problemlerinden, menopozdan veya bir dizi baka durumdan kaynaklanabilir.
  • Kal覺t覺msal 繹zellikler (Genetik): Depresyon hastalar覺n覺n kan ba覺 olan akrabalar覺nda da depresyon g繹r羹lme s覺kl覺覺 artm覺t覺r. Arat覺rmac覺lar, depresyona neden olabilecek genleri bulmaya 癟al覺覺yorlar.
Depresyon (Maj繹r Depresif Bozukluk)

5. Risk fakt繹rleri

Depresyon gen癟lerde, 20’li veya 30’lu yalarda balar, ancak her yata olabilir. Kad覺nlara depresyon tan覺s覺 erkeklere nazaran daha s覺k konmaktad覺r, ancak bunun nedeni k覺smen kad覺nlar覺n tedaviye bavurma olas覺l覺klar覺n覺n daha y羹ksek olmas覺 olabilir.

Depresyon olumas覺na veya depresyonu tetiklemesine neden olabilecek risk fakt繹rleri unlard覺r:

  • zsayg覺s覺 veya 繹zg羹veni yetersiz olan ve muhta癟l覺k duygusu ta覺yan karamsar ve gereinden fazla 繹zeletiri yapan karaktere sahip olmak
  • Fiziksel veya cinsel istismara uramak
  • Sevilen birinin 繹l羹m羹ne veya hayat覺ndan uzaklamas覺na maruz kalmak
  • Zor bir iliki i癟erisinde bocalamak
  • Ekonomik/finansal problemler yaamak
  • Travmatik veya stresli olaylar yaamak
  • Depresyon, bipolar bozukluk, alkolizm veya intihar giriimi olan akrabalara sahip olmak (benzer genlere sahip olma riski)
  • Genital organlar覺n geliiminde anormallikler olmas覺
  • Anksiyete bozukluu, yeme bozukluklar覺 veya travma sonras覺 stres bozukluu gibi dier ruh sal覺覺 bozukluklar覺n覺n ge癟mii
  • Elence ama癟l覺 abart覺l覺 alkol veya uyuturucu kullan覺m覺
  • Kanser, inme, kronik ar覺 veya kalp hastal覺覺 dahil olmak 羹zere ciddi veya kronik hastal覺klara sahip olmak
  • Baz覺 y羹ksek tansiyon ila癟lar覺 veya uyku haplar覺 gibi belirli ila癟lar (herhangi bir ilac覺 kesmeden 繹nce doktorunuzla konuun)

6. Komplikasyonlar

Depresyon, size ve ailenize korkun癟 derecede zarar verebilecek ciddi bir hastal覺kt覺r. Tedavi edilmediinde daha da k繹t羹leir ve yaam覺n覺z覺n her alan覺n覺 etkileyen duygusal, davran覺sal ve sal覺k sorunlar覺 ortaya 癟覺kar.

Depresyon hangi durumlara neden olabilir? 襤te baz覺 繹rnekeler:

  • Depresyon nedeniyle al覺nan a覺r覺 kilolar hipertansiyon veya tip 2 diyabet hastas覺 olman覺za neden olabilir
  • Ar覺 veya fiziksel hastal覺k
  • Alkol veya uyuturucu kullan覺m覺
  • Anksiyete, panik bozukluu veya sosyal fobi
  • Aile 癟at覺malar覺, iliki zorluklar覺 ve i ya da okul sorunlar覺
  • Sosyal izolasyon
  • 襤ntihar duygular覺, intihar giriimleri veya intihar etmek
  • Kendi bedenine zarar vermek (bir yerini kesmek gibi)
  • T覺bbi durumlardan erken 繹l羹m

7. Koruyucu hekimlik

Depresyonu 繹nlemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak, u stratejiler depresyondan g繹receiniz zararlar覺 azaltman覺za yard覺mc覺 olabilir:

  • zg羹venini ve olaylar覺n 羹stesinden gelebilme yeteceini artt覺r. B繹ylece stres kaynaklar覺yla daha iyi baedebilirsin.
  • zellikle kendinizi k繹t羹 hissettiiniz zamanlarda size destek olmalar覺 a癟覺s覺ndan ailenize ve dostlar覺n覺za elinizi uzat覺n. Onlardan destek talep edin.
  • Depresyonun k繹t羹lemesine izin vermeyin. Depresyona girdiinizi farkettiiniz ilk anda 繹nleminizi al覺n ve yapman覺z gerekenleri yap覺n.
  • Depresyon probleminizin s覺k s覺k tekrarlamas覺na engel olmak i癟in d羹zenli tedavi al覺n.
Depresyon (Maj繹r Depresif Bozukluk)

8. Tan覺

Major depresif bozukluk (depresyon) tan覺s覺 nas覺l konur? Doktorunuz unlara dayanarak bir depresyon tan覺s覺 koyabilir:

  • Fizik muayene: Doktorunuz fizik muayene yapabilir ve sal覺覺n覺z hakk覺nda sorular sorabilir. Baz覺 durumlarda, depresyon altta yatan bir fiziksel sal覺k sorunuyla ilikilendirilebilir.
  • Laboratuvar testleri: Doktorunuz tam kan say覺m覺 olarak adland覺r覺lan bir kan testi yapabilir, 繹rnein d羹zg羹n 癟al覺t覺覺ndan emin olmak i癟in tiroidinizi test edebilir.
  • Psikiyatrik deerlendirme: Ruh sal覺覺 uzman覺n覺z (psikiyatrist) belirtilerinizi, d羹羹ncelerinizi, duygular覺n覺z覺 ve davran覺 kal覺plar覺n覺z覺 sorgular. Bir anket doldurman覺z istenebilir.
  • DSM-5: Ruh sal覺覺 uzman覺n覺z (psikiyatrist), Amerikan Psikiyatri Birlii taraf覺ndan yay覺nlanan, Ruhsal Bozukluklar覺n Tan覺sal ve 襤statistik El Kitab覺nda (DSM-5) listelenen depresyon kriterlerini kullanabilir.

8.1. Depresyon t羹rleri

Major depresyonun neden olduu semptomlar kiiden kiiye deiebilir. Sahip olduunuz depresyon t羹r羹n羹 netletirmek i癟in doktorunuz bir veya daha fazla belirte癟 ekleyebilir. Aa覺dakiler gibi belirli 繹zelliklere sahip bir depresyonunuz olabilir:

  • Anksiyolitik distress: S覺ra d覺覺 huzursuzluk ve kayg覺lar ile depresyon, olas覺 olaylar veya olaylar覺n kontrolden 癟覺kmas覺 hakk覺nda edielere kap覺lmak
  • Kar覺覺k 繹zellikler-y羹ksek benlik sayg覺s覺, 癟ok fazla konuma ve artan enerji i癟eren ezamanl覺 depresyon ve mani
  • Melankolik 繹zellikler: Keyif ve zevk alman覺z覺 salayan, sizi mutlu eden eylere ramen etkisi devam eden iddetli depresyondur. 襤tahta 繹nemli deiikliklere neden olur.
  • Atipik 繹zellikler: Depresyondayken dahi ge癟ici olarak mutlu olabilmek, itah art覺覺, uyku ihtiyac覺n覺n artmas覺, reddedilme duyarl覺l覺覺..
  • Psikotik 繹zellikler: kiisel yetersizlii veya dier olumsuz temalar覺 i癟erebilecek sanr覺lar veya hal羹sinasyonlar eliinde depresyon
  • Katatoni: Kelime anlam覺 olarak kiinin olduu yerde kaskat覺 durmas覺, hareket etmemesidir denebilir. Kontrol edilemeyen ve ama癟s覺zca hareketsiz veya sabit ve esnek olmayan durular覺 i癟eren motor aktivite i癟eren depresyon
  • Peripartum balang覺c覺 (doum sonras覺 depresyon): Hamilelik s覺ras覺nda veya doumdan sonraki haftalarda veya aylarda meydana gelen depresyon
  • Mevsimlik patern – mevsim deiiklikleri ve g羹ne 覺覺覺na maruz kalman覺n azalmas覺na bal覺 depresyon

8.2. Depresyon belirtilerine neden olan dier bozukluklar

Aa覺da 繹rneklerini vereceimiz baz覺 hastal覺klar覺n semptomlar覺ndan biri depresyon olabilir. Depresyon kiinin hastal覺覺 deil, hastal覺覺n覺n neden olduu sonu癟lardan biri olabilir. Doru tan覺 koymak 繹nemlidir, b繹ylece uygun tedaviyi alabilirsiniz.

  • Bipolar bozukluk: Bu duygudurum bozukluklar覺, enerjik duygulardan (manik d繹nem) depresif duygulara (depresif d繹nem) kadar deien ruh hali deiimlerini i癟erir. Bipolar bozukluk ile depresyon aras覺nda ayr覺m yapmak bazen zor olabilir.
  • Siklotomik bozukluk: Enerjik duygulardan (manik d繹nem) depresif duygulara (depresif d繹nem) kadar deien ruh hali deiimlerini i癟erir. Ancak bipolar bozukluu olanlara nazaran semptomlar覺 daha hafif seyreder.
  • Y覺k覺c覺 duygudurum d羹zenleme bozukluu: fkeden kudurma, sald覺rgan tutum sergileme, davran覺sal veya s繹zel olarak ortaya 癟覺kabilen bozukluktur. iddetli tekrarlayan 繹fke patlamalar覺na neden olabilir. Bu hastal覺k tipik olarak gen癟lik y覺llar覺nda veya yetikinlikte depresif rahats覺zl覺a veya anksiyete rahats覺zl覺覺na d繹n羹羹r.
  • Kal覺c覺 depresif bozukluk: Bu daha az ciddi ama daha kronik bir depresyon eklidir. Genellikle kal覺c覺 depresif bozukluk g羹nl羹k rutininizde normal ekilde 癟al覺man覺z覺 ve yaam覺n覺z覺 doyas覺ya s羹rd羹rmenizi engelleyebilir. Ancak hayattan tamamen soyutlamas覺 beklenmez.
  • Regl rahats覺zl覺覺: Hormonal deiikliklerinizden bir hafta 繹nce balar, regl sonras覺nda birka癟 g羹n i癟erisinde d羹zelir. Regl d覺覺nda depresyon g繹r羹lme ihtimali neredeyse s覺f覺rd覺r. Depresif ikayetler regl d繹nemleriyle ilikilidir.
  • Dier depresyon bozukluklar覺: Uyuturucu veya keyif veren ila癟lar覺n kullan覺m覺, baz覺 re癟eteli t覺bbi ila癟lar veya baka bir t覺bbi durum da depresyona neden olabilir.

9. Tedavi

襤la癟lar ve psikoterapi, depresyonu olan bir癟ok kii i癟in etkili bir tedavi y繹ntemidir. Depresyonu olan bireyler, psikiyatrist veya psikologlardan fayda g繹rebilir. Birinci basamak doktorunuz veya psikiyatr覺n覺z semptomlar覺 hafifletmek i癟in ila癟lar yazabilir.

iddetli depresyonunuz varsa, hastanede yat覺覺n覺z gerekebilir veya depresyon belirtileriniz iyileene kadar ayakta tedavi program覺na kat覺lman覺z gerekebilir.

襤te depresyon tedavisi se癟eneklerine daha yak覺ndan bir bak覺.

9.1. 襤la癟lar

Bir癟ok antidepresan t羹r羹 vard覺r. Antidepresan ila癟lar覺n覺n olas覺 yan etkileri hakk覺nda doktorunuza ya da eczac覺n覺za dan覺abilirsiniz.

  • Se癟ici serotonin geri al覺m inhibit繹rleri (SSRI’lar): Depresyon tedavisine doktorlar genellikle SSRI ile balarlar. Bu ila癟lar daha g羹venli olarak kabul edilir ve genellikle dier antidepresanlara g繹re daha az rahats覺z edici yan etkilere sahiptir. Baz覺 SSRI’lar:
    • sitalopram (Celexa),
    • essitalopram (Lexapro),
    • fluoksetin (Prozac),
    • paroksetin (Paxil, Pexeva),
    • sertralin (Zoloft)
    • vilazodon (Viibryd)
  • Serotonin-norepinefrin geri al覺m inhibit繹rleri (SNRI’ler): SNRI’ler, beyin h羹creleri aras覺nda iletiim kurmak i癟in kullan覺lan kimyasal habercileri (n繹rotransmiterleri) etkileyerek depresyonu hafifletir. SNRI’ler sonu癟ta bir癟ok antidepresan gibi beyin kimyas覺ndaki ruh halini d羹zenledii bilinen devrelerde deiikliklere neden olarak 癟al覺覺r. Baz覺 SNRI’ler:
    • duloxetin (Cymbalta),
    • venlafaksin (Effexor XR),
    • desvenlafaksin (Pristiq, Khedezla)
    • levomilnacipran (Fetzima)
  • Atipik antidepresanlar: Bu ila癟lar dier antidepresan kategorilerinin hi癟birine tam olarak uymaz (atipik). Baz覺lar覺:
    • bupropion (Wellbutrin XL, Wellbutrin SR, Aplenzin, Forfivo XL),”
    • mirtazapin (Remeron),
    • nefazodon,
    • trazodon
    • vortioksetin (Trintellix)
  • Trisiklik antidepresanlar: Bu ila癟lar 癟ok etkili olabilir ancak yeni antidepresanlardan daha ciddi yan etkilere neden olma eilimindedirler. Bu nedenle tedavi ama癟l覺 繹ncelikle SSRI denemediyseniz, trisiklik antidepresanlara balanmaz. baz覺lar覺:
    • imipramin (Tofranil),
    • nortriptilin (Pamelor),
    • amitriptilin,
    • doksepin,
    • trimipramin (Surmontil),
    • desipramin (Norpramin)
    • protriptin (Vivactil)
  • Monoamin oksidaz inhibit繹rleri (MAOI’ler): MAOI’ler ciddi yan etkilere neden olabildiinden, genellikle dier ila癟lar ie yaramad覺覺nda re癟ete edilir. MAOI’leri kullanmak ila癟 etkileimleri nedeniyle s覺k覺 bir diyet gerektirir ve besinlere (belirli peynirler, turular ve araplar gibi), kullan覺lan dier ila癟 ve besin takviyelerine dikkat etmek gerekir. Baz覺lar覺:
    • tranilsikrom (Parnate),
    • fenelzin (Nardil)
    • izokarboksazid (Marplan)
    • Deriye (cilt 羹zerine) yap覺t覺r覺larak kullan覺lan daha yeni bir MAOI olan Selegiline (Emsam), dier MAOI’lerden daha az yan etkiye neden olabilir. Bu ila癟lar SSRI’larla birletirilemez.
  • Dier ila癟lar: Antidepresan etkilerini artt覺rmak i癟in bir antidepresana baka ila癟lar da eklenebilir. Doktorunuz iki antidepresan覺 birlikte kullanman覺z覺 繹nerebilir veya re癟etenize duygudurum dengeleyiciler veya antipsikotikler gibi ila癟lar ekleyebilir. Anti-anksiyete ve uyar覺c覺 ila癟lar da k覺sa s羹reli kullan覺m i癟in eklenebilir.

Benim i癟in en iyi depresyon ilac覺 hangisi?

Ailenizde depresyon hastal覺覺 olup, kulland覺覺 depresyon ilac覺ndan fayda g繹ren biri varsa ayn覺 ila癟 size de faydal覺 olabilir. Sizin i癟in en iyi anti-depresan ilac覺 bulana kadar birka癟 ila癟 denemeniz gerekebilir. Baz覺 ila癟lar覺n tam olarak etkili olmas覺 i癟in birka癟 hafta veya daha uzun s羹re d羹zenli olarak kullan覺lmas覺 gerekir. Bu nedenle doru ilac覺 bulana kadar sab覺rl覺 olman覺z ve ila癟lar覺n覺z覺 d羹zenli ekilde kullanman覺z gerekir.

Depresyon ila癟lar覺n覺 kullanmay覺 aniden b覺rak覺rsam ne olur?

Doktorunuza dan覺madan depresyon ilac覺n覺z覺 kullanmay覺 b覺rakmay覺n! Antidepresanlar ba覺ml覺l覺k yapmazlar, ancak bazen fiziksel ba覺ml覺l覺k (ba覺ml覺l覺ktan farkl覺d覺r) oluabilir.

Tedaviyi aniden durdurmak veya birka癟 dozu almamak, yoksunluk benzeri semptomlara neden olabilir. Depresyon ila癟lar覺n覺 kullanmay覺 aniden b覺rakmak, aniden depresyonun k繹t羹lemesine neden olabilir.

Depresyon ila癟lar覺 doz yava yava azalt覺larak b覺rak覺l覺r. Dozunuzu kademeli olarak ve g羹venle azaltmak i癟in doktorunuzun 繹nerilerine g繹re hareket edin.

Gebeler veya bebek emziren anneler antidepresan ila癟 kullanabilir mi?

Hamileyseniz, baz覺 antidepresanlar domam覺 癟ocuunuz i癟in sal覺k problemlerine neden olabilir. Ayn覺 ekilde, bebek emziriyorsan覺z, baz覺 antidepresanlar emzirdiiniz 癟ocuunuz i癟in sal覺k problemlerine neden olabilir. Antidepresan ila癟 kullan覺yorken hamile kal覺rsan覺z veya antidepresan ila癟 kullan覺rken hamile kalmay覺 planl覺yorsan覺z doktorunuza dan覺覺n.

Antidepresan ila癟 kullan覺m覺 intihar riskini artt覺r覺r m覺?

Baz覺 durumlarda, 25 ya覺n alt覺ndaki 癟ocuklar覺n, gen癟lerin ve gen癟 yetikinlerin, antidepresan ila癟 kullan覺rken 繹zellikle ilaca balad覺ktan sonraki ilk birka癟 hafta i癟erisinde veya ilac覺n dozu deitirildiinde, intihar etme d羹羹ncelerinde veya intihar giriimlerinde art覺 olabilir.

Antidepresan alan herkes, ila癟lar depresyonu veya olaand覺覺 davran覺lar覺 k繹t羹letirebildii i癟in yak覺ndan izlenmelidir. zellikle yeni bir depresyon ilac覺na balayanlar veya ila癟 dozaj覺nda deiiklik yap覺lan hastalar yak覺ndan takip edilmelidir. Sizin veya tan覺d覺覺n覺z birinin antidepresan ila癟 kullan覺rken intihar d羹羹nceleri varsa, hemen bir doktora bavurun veya acil yard覺m al覺n.

Antidepresanlar覺n uzun vadede ruh halinizi iyiletirerek intihar riskini azaltmas覺n覺n daha muhtemel olduunu unutmay覺n.

Alkoll羹yken antidepresan ila癟lar覺m覺 kullanabilir miyim?

Alkol antidepresan ila癟lar覺n klinik etkinliini azalt覺r. Ayr覺ca antidepresan ila癟lar alkol羹n neden olduu etkilere kar覺 duyarl覺l覺覺 artt覺r覺r. Ayr覺ca n繹bet ge癟irme olas覺l覺覺 da artar. Bu nedenle antidepresan ila癟larla birlikte alkol al覺nmas覺 繹nerilmez. Bu t羹r etkilemeler baz覺 antidepresan ila癟 gruplar覺nda daha 繹nemlidir. Antidepresan ila癟lar覺n覺 ve alkol kullan覺m覺n覺n size oluturabilecei zararlar konusunda doktorunuzdan bilgi almal覺s覺n覺z.

Psikoterapi, depresyon tedavisinde, hastan覺n fark覺ndal覺覺 ve kendini kontrol alt覺nda tuttabilmesi a癟覺s覺ndan 繹nemlidir.
Psikoterapi, depresyon tedavisinde, hastan覺n fark覺ndal覺覺 ve kendini kontrol alt覺nda tuttabilmesi a癟覺s覺ndan 繹nemlidir.

9.2. Psikoterapi

Psikoterapi, duygudurumunuz hakk覺nda psikologla veya dier ak覺l ve ruh hastal覺klar覺 alan覺nda uzman kiilerle yap覺lan g繹r羹melere denir. Depresyon tedavisinde yayg覺n olarak bavurulur. Psikoterapi ayr覺ca konuma terapisi veya psikolojik terapi olarak da bilinir.

Bilisel davran覺癟覺 terapi ya da kiileraras覺 terapi gibi depresyon i癟in farkl覺 psikoterapi t羹rleri etkili olabilir. Ruh sal覺覺 uzman覺n覺z baka t羹r tedaviler de 繹nerebilir. Psikoterapi size u konularda yard覺mc覺 olabilir:

  • Olas覺 depresyon krizleri ya da olumsuz olaylara kar覺 sizi haz覺rl覺kl覺 k覺lar
  • Hatal覺, eksik ve olumsuz d羹羹nceler ve fikirlerin yerine doru ve pozitif d羹羹ncelere sahip olman覺za yard覺mc覺 olur.
  • Sorunlar覺n 羹stesinden gelmek ve onlar覺 癟繹zmek i癟in daha iyi yollar bulman覺za yard覺m eder
  • Depresyonunuzu daha k繹t羹 hale getiren durumlar覺 tan覺man覺za ve onlar覺 kontrol alt覺nda tutman覺za yard覺mc覺 olabilir veya depresyonunuzu daha k繹t羹 hale getiren eyleri deitirmenize yard覺mc覺 olabilir
  • Hayat覺n覺zdaki umutsuzluk ve 繹fke gibi duygulardan kurtulup memnuniyet, 羹kran ve kontrol duygusunu yeniden kazanman覺za yard覺mc覺 olabilir. B繹ylece depresyonunuz hafifleyebilir.
  • Hayat覺n覺z i癟in ger癟ek癟i hedefler koymay覺 繹renin. B繹ylece ulaamayaca覺n覺z hedefler i癟in gereksiz 羹z羹nt羹ler yaamazs覺n覺z.

Psikoterapi i癟in alternatif formatlar

Hastane ortam覺nda psikiyatristiniz veya ofis ortam覺nda psikolounuz d覺覺nda takip edebileceiniz online terapiler de olabilir.

Terapi amac覺yla videolar, bilgisayar programlar覺 veya kitaplar da faydal覺 olabilir. Depresyon seviyenizi 繹l癟mek i癟in gelitirilmi testler dorultusunda sizi takip eden ve 繹nerilerde bulunan mobil uygulamalar da bulunmaktad覺r. Ancak ne yaz覺kki bu alanlardaki 羹r羹n ve hizmetler genellikle ingilizce kaynaklarla s覺n覺rl覺d覺r.

Takip edip uygulayabileceiniz terapi programlar覺 hakk覺nda doktorunuza dan覺abilirsiniz.

9.3. Hastaneye yat覺 (yatarak tedavi)

Baz覺 insanlarda zaman zaman depresyon o kadar iddetlenir ki hastan覺n hastanede g繹zetim alt覺nda tutulmas覺 gerekir. Depresyondaki hasta kendisiyle yeteri kadar ilgilenemiyorsa ya da kendisine veya yak覺nlar覺ndakkilere zarar verme tehlikesi varsa hastan覺n hastanede yat覺覺 ve g繹zetim alt覺nda tutulmas覺 gerekebilir. Bir hastanede g繹zetim alt覺nda uygulanacak psikiyatrik tedavi, ruh haliniz d羹zelene kadar sizi g羹vende tutmaya yard覺mc覺 olabilir.

K覺smi hastanede yatma veya g羹nl羹k tedavi programlar覺 da baz覺 insanlara yard覺mc覺 olabilir. Bu programlar, semptomlar覺 kontrol alt覺na almak i癟in gerekli olan poliklinik desteini ve dan覺manl覺覺 salar.

9.4. Dier tedavi se癟enekleri

Baz覺 insanlar i癟in, bazen beyin stim羹lasyon terapileri ad覺 verilen u prosed羹rler 繹nerilebilir:

  • Elektrokonv羹lsif terapi (ECT) s覺ras覺nda elektrik ak覺mlar覺 beyinden ge癟irilir, b繹ylece kasten k覺sa bir n繹bet tetiklenir. ECT beyin kimyas覺nda deiikliklere neden olabilir. B繹ylece baz覺 ak覺l hastal覺klar覺 belirtilerini tersine 癟evirebilir. Eer ila癟larla iyilemiyorsan覺z, hamilelik gibi sal覺k nedenlerinden dolay覺 antidepresanlar alam覺yorsan覺z veya intihar riski y羹ksekse, ECT bipolar tedavi i癟in bir se癟enek olabilir.
  • Transkraniyal manyetik stim羹lasyon (TMS), antidepresanlara cevap vermeyenler i癟in bir se癟enek olarak arat覺r覺lmaktad覺r. TMS s覺ras覺nda kafa derinize yerletirilen bir tedavi bobini, beyninizdeki ruh d羹zenlenmesi ve depresyonda yer alan sinir h羹crelerini uyarmak i癟in k覺sa manyetik darbeler g繹nderir.

10. Depresyon (major depresif bozukluk) i癟in 繹neriler ve basit yaam deiiklikleri

Depresyon genellikle kendi ba覺n覺za tedavi edebileceiniz bir hastal覺k deildir. Ancak al覺nan profesyonel tedaviye ek olarak, u kiisel bak覺m ad覺mlar覺 ve hayat deiiklikleri depresyonunuzu kontrol alt覺nda tutman覺z覺 kolaylat覺rabilir:

  • Tedavi plan覺n覺za sad覺k kal覺n. Psikoterapi seanslar覺n覺 veya randevular覺 atlamay覺n. Kendinizi iyi hissediyor olsan覺z bile ila癟lar覺n覺z覺 d羹zenli olarak kullanmaya devam edin. 襤la癟 kullanmay覺 n覺rak覺rsan覺z, depresyon belirtileri geri gelebilir ve yoksunluk benzeri belirtilerle de kar覺laabilirsiniz. Daha iyi hissetmenin zaman alaca覺n覺 kabul edin. Sab覺rl覺 olur.
  • Depresyon hakk覺nda bilgi edinin. Durumunuz hakk覺nda eitim sizi g羹癟lendirebilir ve tedavi plan覺n覺za bal覺 kalman覺z i癟in motive edebilir.
  • Ailenizi, bilgilendirin. Ailenizin sizi anlamalar覺 ve size destek olabilmeleri i癟in depresyon hakk覺nda bilgi sahibi olmal覺lar. Onlar覺 depresyon ve hastal覺覺n覺z hakk覺nda bilgi edinmeye tevik edin.
  • Sal覺kl覺 ilikiler kurun! Sizi olumlu etkileyecek insanlarla ilikiler kurun. Arkadalar覺n覺z ve aileniz, duygu durum deiimlerinin uyar覺 iaretlerini izlemenize yard覺mc覺 olabilir ve size destek olabilir.
  • Sal覺kl覺 beslenin. Sal覺kl覺 beslenmek genel sal覺k durumunuzu iyiletirir ve mutluluk seviyenizi artt覺r覺r.
  • Kaliteli uyuyun. 襤yi uyumak hem fiziksel hem de zihinsel rahatl覺覺n覺z i癟in 繹nemlidir. Uyumakta zorlan覺yorsan覺z, 癟繹z羹m yollar覺 hakk覺nda doktorunuzla konuun.
  • Sal覺kl覺 bir egzersiz rutini oluturun! Y羹r羹meyi, komay覺, y羹zmeyi, bah癟ecilii ya da holand覺覺n覺z baka bir eyleri yap覺n. Fiziksel egzersiz yap覺n. Hareket edin. Uyumak, yemek yemek ve fiziksel aktivite i癟in d羹zenli bir rutinin olmas覺 ruh halinizi dengelemenize yard覺mc覺 olabilir.
  • Depresyonunuzun iddetleneceine iaret eden eyleri 繹renin. Depresyon belirtilerinizi neyin tetikleyebileceini 繹renmek i癟in doktorunuz veya terapistinize dan覺覺n. Depresyonunuz k繹t羹leirse ne yapaca覺n覺z覺 bilmeniz gerekir, bunun i癟in bir plan haz覺rlay覺n. Akraba veya arkadalardan uyar覺 iaretlerini izlemelerine yard覺m etmelerini isteyin. Depresyonunuz iddetlendiinde doktorunuza dan覺覺n.
  • Elence ama癟l覺 alkol ya da uyuturucu kullanmay覺 b覺rak覺n! Alkol veya uyuturucu maddeler ge癟ici haz vererek daha iyi hissetmenizi sal覺yor olsalarda uzun vadede genellikle semptomlar覺 k繹t羹letirir ve depresyonu tedavi etmeyi zorlat覺r覺rlar. Alkol veya uyuturucu ba覺ml覺l覺覺ndan kurtulmak i癟in yard覺m alabilirsiniz.

11. Alternatif t覺p

Geleneksel t覺p yerine geleneksel olmayan bir yakla覺m覺n kullan覺lmas覺d覺r alternatif t覺p.

Alternatif veya tamamlay覺c覺 tedavi uygularsan覺z, olas覺 riskleri m羹mk羹n olduu kadar iyi anlad覺覺n覺zdan emin olun. Geleneksel t覺bbi tedaviyi veya psikoterapiyi alternatif t覺pla deitirmeyin. Depresyon s繹z konusu olduunda, alternatif tedaviler t覺bbi tedavinin yerine ge癟emez.

12. Depresyon i癟in kullanabileceim supplementler var m覺?

Depresyon i癟in kullan覺labilecek baz覺 supplementler vard覺r. Baz覺lar覺:

12.1. Sar覺 kantaron (St. John’s wort)

Bu bitkisel takviyenin ABD’deki depresyonu tedavi etmek i癟in G覺da ve 襤la癟 襤daresi (FDA) taraf覺ndan onaylanmam覺t覺r. Hafif veya orta dereceli depresyon i癟in faydal覺 olabilir. Eer Sar覺 kantaron kullanmaya karar verirseniz dikkatli olmal覺s覺n覺z. Sar覺 Kantaron, kalp nakli, kan inceltici (kan suland覺r覺c覺) ila癟lar, doum kontrol haplar覺, kemoterapi, HIV/AIDS ila癟lar覺 ve organ nakli sonras覺 organ reddini 繹nlemek i癟in kullan覺lan ila癟lar gibi bir癟ok ila癟la etkileime girebilir. Ayr覺ca antidepresan ila癟lar kullan覺rken sar覺 kantaron almaktan ka癟覺n覺n 癟羹nk羹 kombinasyon ciddi yan etkilere neden olabilir.

12.2. SAMe

Bu besin takviyesi, v羹cutta doal olarak oluan S-adenosilmetilionin adl覺 kimyasal覺n sentetik bir eklidir. Ad覺n覺 S-adenosilmetilionin k覺saltmas覺ndan almaktad覺r. SAMe, ABD’deki depresyonu tedavi etmek i癟in FDA taraf覺ndan onaylanmam覺t覺r. Depresyon tedavisinde yard覺mc覺 olabilir, ancak daha fazla arat覺rmaya ihtiya癟 vard覺r. SAMe, bipolar bozukluu olan kiilerde maniyi tetikleyebilir.

12.3. Omega-3 ya asitleri

Bu sal覺kl覺 yalar souk su bal覺klar覺nda, keten tohumlar覺nda, keten yalar覺nda, cevizlerde ve dier baz覺 g覺dalarda bolca bulunur. Omega-3 takviyeleri, depresyon i癟in olas覺 bir tedavi olarak incelenmektedir. Genel olarak g羹venli kabul edilmesine ramen, y羹ksek dozlarda, omega-3 takviyeleri, dier ila癟lar ile etkileime girebilir. Omega-3 ya asitleri i癟eren yiyecekleri t羹ketmenin depresyonun hafifletilmesine yard覺mc覺 olup olmayaca覺n覺 belirlemek i癟in daha fazla arat覺rmaya ihtiya癟 vard覺r.

Beslenme ve diyet takviyeleri, supplementler, sal覺k bakanl覺覺 taraf覺ndan, ila癟lar gibi takip edilmez. T羹kettiiniz 羹r羹nlerin g羹venli olup olmad覺覺ndan her zaman emin olamazs覺n覺z. Ayr覺ca, baz覺 bitkisel ve diyet takviyeleri (supplementler) re癟eteli ila癟lar ile etkileime girebileceinden veya tehlikeli etkileimlere neden olabileceinden, supplement almadan 繹nce doktorunuza veya eczac覺n覺za dan覺覺n.

13. B羹t羹nletirici t覺p ve depresyon tedavisi

B羹t羹nletirici t覺p uygulay覺c覺lar覺, sal覺kl覺 kalman覺z i癟in zihnin ve bedenin uyum i癟inde olmas覺 gerektiine inan覺r. Depresyon i癟in yard覺mc覺 olabilecek zihin-v羹cut tekniklerine 繹rnekler:

  • Akupunktur
  • Yoga veya tai chi gibi geveme teknikleri
  • Meditasyon
  • G羹d羹mlenmi g繹rsellik (Guided imagery)
  • Masaj terapisi
  • M羹zik veya sanat terapisi
  • Maneviyat, tinsellik, ruhanilik
  • Aerobik egzersizi

Yaln覺zca bu tedavilere g羹venmek, genellikle depresyon tedavisi i癟in yeterli deildir. B羹t羹nletirici t覺p ila癟 ve psikoterapiye ek olarak kullan覺ld覺覺nda yard覺mc覺 olabilir.

14. Depresyon (major depresif bozukluk) ile baa 癟覺kmak ve destek

Depresyon (major depresif bozukluk) ile ba etmek zor olabilir. Depresyonu (major depresif bozukluk) olan yak覺n覺n覺za nas覺l destek olabilirsiniz? 襤te size yard覺mc覺 olabilecek baz覺 stratejiler:

  • Hayat覺n覺z覺 basitletirin. zerinizdeki sorumluluklar覺 m羹mk羹n olduu kadar azalt覺n. Kendinize makul hedefler belirleyin. Enerjiniz d羹t羹羹nde kendinize dinlenmek i癟in zaman tan覺y覺n.
  • G羹nl羹k tutun. Depresyon tedavinizin bir par癟as覺 olarak g羹nl羹k tutmak, ar覺, 繹fke, korku veya dier duygular覺 ifade etmenize izin vererek ruh halinizi iyiletirebilir.
  • Sayg覺n kiisel geliim kitaplar覺n覺 veya dergileri okuyabilirsiniz. Doktorunuzun veya psikolounuzun size kitap, dergi, film 繹nerileri olabilir.
  • Topluma kar覺覺n. Bir yard覺m kuruluuna 羹ye olmak, yetimhaneleri ziyaret etmek ve yard覺mseverlik kendinizi daha iyi hissetmenize yard覺mc覺 olabilir.
  • Stresi azaltman覺n ve gevemenin yollar覺n覺 繹renin. rnekler; ibadet, meditasyon, ilerleyici kas gevemesi egzersizleri, yoga ve tai chi’dir.
  • Zaman覺 verimli kullan覺n. G羹nlerinizi planlay覺n. G羹nl羹k g繹revlerinizin bir listesini haz覺rlay覺n. Yapacak ilerinizi size hat覺rlatmas覺 i癟in evinize bir mantar pano yerletirip yap覺kan notlar kullanabilirsiniz ya da ak覺ll覺 telefonunuza g繹revlerinizi an覺msat覺c覺 programlar y羹kleyebilirsiniz.
  • Depresyonda olduunuzu farkettiiniz zamanlar 繹nemli kararlar vermemeye gayret edin.

15. Doktora gitmeden 繹nce neler yapabilirsin?

Randevunuza bir aile 羹yesini veya bir arkada覺n覺z覺 da getirmek isteyebilirsiniz. Bazen verilen t羹m bilgileri hat覺rlamak zor olabilir. Size elik eden biri, ka癟覺rd覺覺n覺z veya unuttuunuz bir eyi hat覺rlayabilir.

Doktora gitmeden 繹nce unlar覺n bir listesini haz覺rlamak muayene s羹resini k覺saltabilir ve daha iyi tedavi plan覺 oluturulmas覺na yard覺mc覺 olabilir:

  • Randevunun sebebi ile ilgisi olmayanlar da dahil olmak 羹zere, herhangi bir belirtiniz varsa
  • nemli stresler veya son yaam deiiklikleri de dahil olmak 羹zere 繹nemli kiisel bilgiler
  • Ald覺覺n覺z t羹m ila癟lar, vitaminler, ifal覺 bitkiler veya dier takviyeler ve dozajlar覺
  • Doktorunuza sormak istediiniz sorular

Doktorunuzla olan randevunuzdan 繹nce, aa覺daki sorular覺 cevaplayan bir liste haz覺rlamak isteyebilirsiniz:

  • Siz veya sevdikleriniz, depresyon belirtilerinizi ilk ne zaman farkettiniz?
  • Kendini ne zamand覺r depresyonda hissediyorsun? Her zaman depresif/羹zg羹n/mutsuz mu hissediyorsun yoksa zaman zaman daha iyi zaman zaman daha k繹t羹 m羹 hissediyorsun?
  • Ruh haliniz her zaman depresif (羹zg羹n, mutsuz) mi? Zaman zaman manik (mutlu, enerji dolu, 繹forik) hissettiiniz d繹nemler oluyor mu?
  • Depresif duygular覺n覺z, kendinize zarar verme giriimlerine ya da intihar d羹羹ncelerine neden oldu mu?
  • Belirtileriniz g羹nl羹k yaam覺n覺za ya da ilikilerinize zarar veriyor mu?
  • Depresyon veya baka bir psikolojik bozukluu olan akraban覺z var m覺?
  • Baka fiziksel (bedensel) veya ruhsal (ak覺l sal覺覺) hastal覺klar覺n覺z var m覺?
  • Alkol, sigara veya elence ama癟l覺 ila癟lar (uyuturucu) kullan覺yor musunuz?
  • Geceleri ne kadar uyuyabiliyorsun? Uyku s羹relerin zaman zaman deiiyor mu?
  • Normal zamanlarda yapmayaca覺n覺z ak覺ls覺zca harcamalar yap覺yor musunuz? Normal zamanlarda yapmayaca覺n覺z ak覺ls覺zca finansal kararlar al覺yor musunuz? Normal zamanlarda yapmad覺覺n覺z halde korunmadan cinsel ilikiye giriyor musunuz?
  • Belirtilerinizi k繹t羹letiren eyler var m覺? Nedir?
  • Belirtilerinizi iyiletiren eyler var m覺? Nedir?

Randevu esnas覺nda u sorular覺 doktorunuza sormak isteyebilirsiniz:

  • Yaad覺覺m belirtilerin en olas覺 nedeni depresyon (major depresif bozukluk) mudur?
  • Belirtilerimin olas覺 dier nedenleri nelerdir?
  • Yapt覺rmam gereken testler var m覺?
  • Uymam gereken herhangi bir k覺s覺tlama var m覺?

Kaynak:

  1. mayoclinic.org
  2. webmd.com
hy

Hekimim Yan覺mda mobil uygulamas覺n覺 indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak.