Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Kefet
Ara
Ara
Menu
Men羹
ocukocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
Kad覺nKad覺n
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Souk Alg覺nl覺覺Souk Alg覺nl覺覺
Mental Sal覺kMental Sal覺k
Sal覺kl覺 Sa癟larSal覺kl覺 Sa癟lar
Cinsel Sal覺kCinsel Sal覺k
Cilt ve G羹zellikCilt ve G羹zellik

Nedir Bu izofreni?

izofreni, insanlar覺n ger癟ei anormal ekilde yorumlad覺覺 ciddi bir zihinsel bozukluktur. izofreni, hal羹sinasyonlar, sanr覺lar ve a覺r覺 derecede d羹zensiz d羹羹nce ve davran覺lar覺n g羹nl羹k ileyiini bozan baz覺 kombinasyonlar覺yla sonu癟lanabilir.

nedir bu izofreni - hekimimyanimda

19.yydan kalma bir etki ile halk aras覺nda korku uyand覺ran izofreni hastal覺覺, gen癟 yata balayan, kiinin insan ilikilerinden ve ger癟eklerden uzaklaarak, kendine 繹zg羹 bir i癟e kapan覺m (otizm) d羹nyas覺nda yaad覺覺; d羹羹n羹, duyu ve davran覺larda 繹nemli bozukluklar覺n g繹r羹ld羹羹 a覺r bir ruhsal hastal覺kt覺r.

Tan覺m olarak izofreni

izofreni; kiinin alg覺lamas覺n覺, d羹羹nmesini, duygular覺n覺, hareketlerini, dikkatini, yarg覺lamas覺n覺 etkileyen bir hastal覺k, nam-覺 dier kronik psikotik bir s羹re癟tir.

Psikoz: Ger癟ei deerlendirme yetisinin bozulmas覺d覺r.

renme, kendine bak覺m, 癟al覺ma, insan ilikileri ve yaam becerileri gibi bir癟ok ilev alan覺nda yetersizliklere yol a癟arak, i ve toplumsal yaam覺nda sorunlara yol a癟abilir.

Ancak, unutulmamas覺 gereken nokta, bu belirti ve ilev alanlar覺nda kiiden kiiye b羹y羹k farklar olabildii gibi, ayn覺 hastada da zaman i癟inde b羹y羹k deiiklikler olabilir.

Belirtiler

izofreni belirtileri;

  • izofreni hastas覺n覺n normal insanlara nazaran daha abart覺l覺, a覺r覺 veya daha fazla yapt覺klar覺 durumlar, pozitif belirtiler
  • izofreni hastas覺n覺n normal insanlara nazaran daha az tepki verdikleri, daha az ciddiye ald覺klar覺 veya daha az yapt覺klar覺 durumlar, negatif belirtiler

olarak ikiye ayr覺l覺r.

Pozitif belirtiler

Pozitif belirtiler d羹羹ncede; iitme, g繹rme, dokunma, koklama ve tatma duyular覺nda ve davran覺larda; hasta kiinin ger癟ek sand覺覺; toplumsal uyumunu bozan, bozuk, a覺r覺, sapm覺 durumlard覺r.

D羹羹ncede Bozukluk; Sanr覺lar: belli bir 癟a ve toplum i癟inde ger癟ee uymayan, mant覺kl覺 tart覺ma ile de deitirilemeyen inan癟.

  • Ben peygamberim, Tanr覺n覺n el癟isiyim, cumhurbakan覺 olaca覺m vs. (Grandiy繹z – B羹y羹kl羹k Hezeyanlar覺)
  • Beni zehirliyorlar, bana komplo kuruyorlar vs. (Paranoid / Persek羹tif – K繹t羹l羹k G繹rme Hezeyanlar覺)
  • Radyo ve televizyondan bana laf at覺yorlar vs. (Referansiyel – Etkilenme Hezeyanlar覺)
  • Kafam覺n i癟ine ayg覺t yerletirdiler, beni istedikleri gibi y繹nlendiriyorlar vs. (Bizar – Tuhaf Hezeyanlar)
  • Kafam覺n i癟ine bana ait olmayan d羹羹nceler sokuyorlar, d羹羹ncelerimi 癟al覺yorlar, yay覺nl覺yorlar vs.

Alg覺lamada Bozukluk; Varsan覺lar: bir uyaran bulunmad覺覺 halde var gibi davran覺lmas覺d覺r.

  • 襤itme varsan覺lar覺 (komut veren sesler, yorum yapan sesler vs. iittiini sanmak)
  • G繹rme varsan覺lar覺 (renk, 覺覺k 癟akmalar覺 ya da daha karma覺k nitelikte eyler g繹rd羹羹n羹 sanmak)
  • Dokunma varsan覺lar覺
  • Koku ve Tat varsan覺lar覺

Davran覺ta Bozukluk; Da覺n覺k / Dezorganize belirtiler;

  • Garip, ama癟s覺z, abart覺l覺 hareketler (hastan覺n muayene s覺ras覺nda 繹p羹c羹k eklinde dudak b羹zmesi vs)
  • Garip durular (kafas覺n覺n alt覺nda yast覺k varm覺癟as覺na ba ve omuzlar覺 yukar覺da tutma)
  • Yineleme hareketleri (Kar覺dakinin y羹z hareketlerini, hareketlerini, s繹zlerini, yineleme)

vs. 

Pozitif Belirtiler; izofreninin aktif d繹neminde, atak d繹nemlerinde ya da akut balayan bozukluklarda bask覺nd覺r. 

Negatif belirtiler

Negatif Belirtiler; normal ilevlerde azalma, eksiklik ya da yokluk durumlar覺d覺r.

  • Duygusal tepkilerde azalma ya da k羹ntl羹k
  • D羹羹nce ve konumada fakirleme; hastan覺n sorulara k覺sa cevaplar vermesi ya da susmas覺; konumay覺 kendiliinden s羹rd羹rememesi;
  • 襤stemli eylem ve irade azl覺覺; hastan覺n kendiliinden yapt覺覺 ilerde azalma; sosyal etkinliklerde, aktivitelerde azalma, yataktan 癟覺kmama; daha ileri boyutta 繹zbak覺mda azalma, yememe – i癟meme, hareketsizlik
  • Zevk alamama; 

Negatif Belirtiler; atak d繹nemlerinin yat覺t覺覺 fakat bozukluun s羹reenletii hastalarda bask覺nd覺r.

Tan覺

izofreni tan覺s覺 t覺bbi olarak pozitif belirtiler, negatif belirtiler, da覺n覺k davran覺lar ve en az 6 ayl覺k bir s羹re s羹re baz al覺narak ICD yahut DSM 繹l癟羹tlerine g繹re s羹re癟 i癟erisinde konabilir.

ICD: Hastal覺klar覺n Uluslararas覺 襤statistiksel S覺n覺flamas覺 ve 襤lgili Sal覺k Sorunlar覺
DSM: Ruhsal Bozukluklar覺n Tan覺sal ve 襤statistiksel El Kitab覺

izofrenide acil servise geli ve sald覺rganl覺k bahsi

Burada deinilmesi gereken nokta; acil servise gelen ya da hakk覺nda yat覺 karar覺 al覺nan her hastan覺n “Acaba benim yak覺n覺ma ne oldu hocam? O izofreni mi?” d羹羹ncesinden s覺yr覺labilmektir. 羹nk羹 izofreni Bozukluu en az 6 ayl覺k bir s羹re癟 i癟erisinde tan覺s覺 konabilen bir durumdur.

Bu balamda acil servise gelen hastalar;

  • Akut Psikotik Bozukluklar,
  • K覺sa Psikotik Bozukluklar,
  • 襤ki U癟lu Duygudurum Bozukluklar覺n覺n Y羹kselme ya da 繹kk羹nl羹k d繹nemleri,
  • Dissosiyatif Bozukluk (denilen kiinin bilin癟, bellek, yer, zaman, kii oryantasyon bozukluklar覺 yaad覺覺 ayr覺ma durumlar覺) gibi durumlar ve 
  • bunlar覺n karma durumlar覺 gibi organik k繹kenden ba覺ms覺z psikiyatrik bozukluklara bal覺 ya da alttaki organik bir k繹kenden kaynaklanan durumun beyni etkilemesiyle oluan psikiyatrik bozukluklardan kaynaklanan bir durumun ilk ata覺 ya da tedavi d羹zensizlii,
  • 襤la癟 uyumsuzluu ve 
  • eitli stres繹r fakt繹rler sebebiyle var olan bozukluklar覺n alevlenme d繹nemleri i癟erisinde olabilirler.

Sald覺rganl覺k; izofreni konusunda en merak edilen durumlardan biri de aileleri taraf覺ndan izofreni olduu d羹羹n羹lerek acil servise getirilen veya ilerleyen s羹re癟lerde izofreni tan覺s覺yla tedavi planlamas覺 yap覺lm覺 hastalar覺n sald覺rgan olup olmad覺klar覺d覺r.

襤lk olarak da覺n覺k davran覺lar, d羹羹nce ve alg覺 bozukluklar覺 i癟erisinde aileleri taraf覺ndan korkuyla “Benim yak覺n覺m delirdi mi hocam” diyerek acil servise getirilen hastalar覺n durumunu 繹nceki paragrafta anlatm覺t覺k. Burada deinmek istediimiz 2.nokta bu hastalar覺n acil servise baz覺 durumlarda kendilerine ve 癟evrelerine zarar verici davran覺lar i癟erisinde getirebilirler. Bu durum hastan覺n o anki psikolojik durumu, 癟evresel alg覺s覺 ve bilin癟alt覺ndaki korkular覺n覺n filtresiz bir ekilde ger癟ek hayata yans覺mas覺 sonucu korunma isteiyle oluan bir durumdur.

Akut ya da s羹reen hastal覺klarda atak diye tariflediimiz alevlenme d繹nemlerinde, acil tedavi yakla覺m覺yla hastalar sakinletirilebilir ve kontrol alt覺na al覺nabilir ve i癟inde bulunduklar覺 hastal覺k tablosuna g繹re acil artlar覺nda kontrol alt覺na al覺nabilir ya da gerekli tedavilerinin yap覺lmas覺 i癟in servise yat覺r覺lmas覺 gerekebilir.

襤kinci olarak sald覺rganl覺k durumu a癟覺s覺ndan izofreni tan覺s覺yla tedavisi s羹ren hastalarda alevlenme d繹nemleri haricinde; hastan覺n kiilik 繹zellikleri; alkol – madde ba覺ml覺l覺覺; d羹羹nce – alg覺 bozukluunun t羹r羹 ve pozitif belirtilerinin iddeti; ila癟 d羹zenli kullan覺m覺 gibi fakt繹rler g繹z 繹n羹ne al覺n覺r; bu a癟覺dan izofreni t羹rleri i癟erisinde g繹rece tehlikeli alt t羹rler olmakla beraber, toplumdaki genel olarak izofreni hastalar覺n覺n 癟ou sald覺rgan ve tehlikelidir kan覺s覺 yanl覺t覺r. 

izofreni ortaya 癟覺k覺覺

Hastal覺k 繹ncesi kiilik ve uyum

izofrenisi olan kiiler hastal覺k 繹ncesinde genellikle i癟e d繹n羹k, sessiz, arkada覺 az, yaln覺zl覺覺 yeleyen, garip, ilgileri s覺n覺rl覺, g羹vensiz kiilerdir.

Aileler s覺kl覺kla 癟ocuklar覺n覺n hastal覺k balamadan 繹nce sessiz, uyumlu, i癟e d繹n羹k, arkadas覺z olduunu belirtirler.

izofreni balang覺c覺

izofreni beynin bir geliim bozukluu olarak kabul edilmekle birlikte, bu yatk覺nl覺覺n hastal覺kla sonu癟lanmas覺 dier etkenlerin varl覺覺yla olmaktad覺r (癟evresel biyolojik nitelikli etkenler).

Buradan yola 癟覺k覺larak u denilebilir ki izofreni ya, cinsiyet, 覺rk ay覺rt etmeksizin herkeste g繹r羹lebilir ancak bu durum multifaktoriyel yani 癟ok etmenli bir duruma bal覺d覺r.

Hastal覺覺n balang覺c覺 erkeklerde en s覺k 15 25, kad覺nlarda en s覺k 25 35 ve 40 45 (menopoz 繹ncesi) yalar覺ndad覺r; g繹r羹lme s覺kl覺覺 eittir.

izofreni her t羹rl羹 psikolojik zorlanmayla balayabilir.

Belirtiler bak覺m覺ndan da tipik bir balang覺癟 yoktur; deiik d羹羹nce bozukluklar覺, alg覺 bozukluklar覺, acayip davran覺larla, tak覺nl覺klarla ortaya 癟覺kabilecei gibi, 癟ok sinsi olarak da geliebilir.

Baz覺 hastalarda balang覺癟 d繹neminde hen羹z a癟覺k pozitif belirtiler ortaya 癟覺kmadan 繹nce hastan覺n ilev d羹zeyinde bir gerileme olur, 癟evreye ilgisi azalm覺t覺r, sosyal ortamlardan ka癟覺n覺r, duygulan覺mda k羹ntleme, tuhaf d羹羹nce ve davran覺lar g繹r羹lebilir. Bu d繹nemde bunalt覺, uyku bozukluu, 癟abuk sinirlenme, dikkatini toplamada g羹癟l羹k, halsizlik, kendine bak覺mda azalma gibi izofreniye 繹zg羹 olmayan belirtiler g繹r羹lebilir. Bu durum bazen birka癟 hafta, birka癟 ay, 癟ou zaman ise 2 5 y覺l s羹rer, ard覺ndan da art覺 belirtilerin bask覺n olduu bir tablo ortaya 癟覺kar.

襤lk psikozun ortaya 癟覺kmas覺ndan sonraki 5 10 y覺l i癟inde hastal覺k genellikle zaman zaman a癟覺k, art覺 psikotik belirtilerin g繹r羹ld羹羹 alevlenmeler ve arada yat覺malarla gider. Yat覺ma d繹nemlerinde eksi belirtiler genellikle iddetlenerek s羹rer.

izofreni hastal覺覺nda gidi ve sonlan覺

ok deiik gidi ve sonlan覺lar覺 olan bir bozukluk olan izofrenide hastalar覺n;

  • en az 翹羹n羹n tamamen iyiletii
  • 翻sinde belirtilerin yat覺t覺覺 ve sosyal ilevlerinin iyi olduu

g繹sterilmitir.

Tedavi

izofrenide ila癟larla tedavi zorunludur.

Sonras覺nda olu nedenleri ne olursa olsun izofreni bireyin d羹羹nce, duygu ve davran覺lar覺nda, kiileraras覺 ilikilerinde, i ve topluma uyumunda a覺r bozukluklarla belirli bir hastal覺kt覺r.

izofreni, ailede de zorlanmalar yaratmakta, ailenin dengesini bozabilmekte, hastan覺n i癟inde bulunduu toplumsal 癟evreyi deiik d羹zeylerde sarsmaktad覺r. B繹yle bir hastal覺kta psikososyal tedavi y繹ntemlerinin ve olanaklar覺n覺n kullan覺lmas覺 zorunludur.

izofreni bozukluu tamamen iyileebilir mi?

Gidi ve sonlan覺 a癟覺s覺ndan 癟ok farkl覺l覺k g繹steren bir bozukluk olan izofrenide ila癟 tedavisi ve psikososyal tedavi y繹ntemlerinin beraber kullan覺lmas覺yla;

  • %25 tam iyileme
  • %50 toplumsal uyumun ve ilevsellik d羹zeyinin artmas覺

salanabilmektedir.

Ayr覺ca evlilik, gebe kalma vs. sorunlar hastal覺k s羹recinin gidiiyle ilgili olarak psikiyatrist taraf覺ndan devam eden kontrollerde hasta 繹zelinde deerlendirilmelidir.

hy

Hekimim Yan覺mda mobil uygulamas覺n覺 indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

“Nedir Bu izofreni?” i癟in 2 cevap

  1. hocam sevgilimin izofreni hastas覺 olup olmad覺覺n覺 nas覺l anlar覺m? davran覺lar覺ndan belli olur mu?

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak.