Anasayfa
Anasayfa
Asistan
Asistan
Kefet
Ara
Ara
Menu
Men羹
ocukocuk
ErkekErkek
GebelikGebelik
Kad覺nKad覺n
Beslenme ve DiyetBeslenme
Spor ve EgzersizSpor
UykuUyku
Souk Alg覺nl覺覺Souk Alg覺nl覺覺
Mental Sal覺kMental Sal覺k
Sal覺kl覺 Sa癟larSal覺kl覺 Sa癟lar
Cinsel Sal覺kCinsel Sal覺k
Cilt ve G羹zellikCilt ve G羹zellik

Gebelikte Neden Folik Asit Kullan覺l覺r?

Gebe kad覺nlar覺n folik asit ihtiyac覺 artmaktad覺r. Bu ihtiyac覺 kar覺lamak i癟in bebek sahibi olmak isteyen anne gebelik balamadan aylar 繹nce folik asitten zengin besinleri bol miktarda t羹ketmeli ve ek olarak folik asit takviyesi almal覺d覺r. Folik asit takviyesine ne zaman balan覺r?

Gebelikte Neden Folik Asit Kullan覺l覺r, gebelik, folat, HY, hekimimyanimda, cansu

Beyin dokusundan balay覺p, boylu boyunca omurilii de i癟ine alacak ekilde aa覺 doru uzanan yap覺ya n繹ral t羹p denir. Bu n繹ral t羹p gebeliin erken d繹neminde geliir. Folik asit bu n繹ral t羹p羹n sal覺kl覺 ekilde olumas覺na yard覺mc覺 olur. Bu gebelik 繹ncesinde ve gebelik s覺ras覺nda folik asit kullanman覺n temel nedenidir.

B grubu vitaminler aras覺nda yer alan Folat (Vitamin B9), ilk olarak 覺spanaktan ayr覺t覺r覺lm覺t覺r. Folik asit ve folat birbirinden farkl覺d覺r. Folat besinlerle doal olarak bulunurken, folik asit sentetik formudur. Yani takviye ila癟 formudur. 

Folik asit 癟ok 繹nemlidir 癟羹nk羹 bebein beyninde geliebilecek anensefali ve omurgas覺nda geliebilecek spina bifida gibi baz覺 繹nemli doum kusurlar覺n覺 繹nlemeye yard覺mc覺 olabilir.

Gebelerde vitamin ve mineral yetersizlii 癟ok yayg覺n bir halk sal覺覺 sorunudur. Bu d繹nemlerde oluan yetersizlikler 癟ocukluk d繹neminde hastal覺klar覺 ve hatta 繹l羹mleri art覺rmaktad覺r.

Folik asit eksikliine bal覺 geliebilecek hastal覺klar neler?

Gebelikte neden folik asit kullan覺l覺r? Folik asit eksikliine bal覺 geliebilecek hastal覺klar:

  1. N繹ral t羹p defektleri
  2. Doum sonras覺 depresyon (postpartum depresyon)
  3. Otizm
  4. Koroner kalp hastal覺覺
  5. Megaloblastik anemi

1. N繹ral t羹p defektleri

Bebein anne karn覺nda gelimesinin ilk 3-4 haftas覺nda omurilik, beyin, 癟evrelerini saran kemik ve dokular覺 oluturan bir t羹p meydana gelir.

Bu t羹p羹n oluum s羹resi genellikle gebeliin 28. g羹n羹ne doru, hatta bir癟ok kad覺n hamile olduunu anlamadan 繹nce tamamlanm覺 olur. 

Bu d繹nemde folik asit al覺m覺 n繹ral t羹p羹n gelimesini etkiler ve yetersizliinde t羹pte a癟覺kl覺k, tam kapanamama meydana gelir.

Folat al覺m覺 DNA oluumuyla ilgilidir ve 羹reme 癟a覺ndaki kad覺nlarda yeterli d羹zeyde folat al覺m覺 繹nemlidir. Al覺mla birlikte n繹ral t羹p defektleri %70e kadar azalt覺labilir.

N繹ral t羹p defektlerinin gelime riskini artt覺ran fakt繹rler nelerdir?

  • Yetersiz ya da sal覺ks覺z beslenme
  • Y羹ksek ate
  • Hipertansiyon
  • Diyabet
  • Obezite
  • Kullan覺lan baz覺 ila癟lar
  • evresel kirleticiler
  • Ge癟mite n繹ral t羹p defekti 繹yk羹s羹 olmas覺
  • Annenin 20 ya覺ndan k羹癟羹k 35 ya覺ndan b羹y羹k olmas覺

2. Doum sonras覺 depresyon (Postpartum depresyon)

ocuk dourman覺n yayg覺n bir komplikasyonu olarak, doumdan sonraki 1 ile 12 ay i癟erisinde g繹zlenen depresif durumlar olarak tan覺mlan覺r.

Postpartum depresyonu olan annelerin 癟ocuklar覺nda, uyku bozukluklar覺, huzursuzluk, olumsuz duygusall覺k, daha zay覺f fiziksel b羹y羹me, bebek beslenme bozukluu, ishal ve solunum yolu hastal覺klar覺 gibi sosyal, duygusal, bilisel ve geliimsel alanlarda olumsuz sonu癟 riskleri daha y羹ksektir.

Yap覺lan 癟al覺malarda folik asit desteinin annenin depresyon s羹recini azaltt覺覺 g繹r羹lm羹t羹r.

3. Otizm

Otizm bedensel baz覺 engellerle, beyin geliim bozukluuna neden olan bir hastal覺kt覺r. 癟 ya覺na kadar belirgin hale gelen iletiim kuramama, tekrarlayan davran覺larla kendini g繹stermektedir. Folat metabolizmas覺nda meydana gelen birka癟 anormallik otizm ile ilikilidir. Otizm tan覺s覺 alan 癟ocuklarda 癟ounlukla folat yetersizlii g繹zlemlenmektedir. (2)

4. Koroner kalp hastal覺覺

Fet羹s羹n kalp sisteminin normal geliimi i癟in folat覺n yeterli al覺m覺 繹nemlidir. al覺ma sonu癟lar覺 gebelik 繹ncesi folik asit takviyesinin koroner kalp hastal覺覺 riskini azaltt覺覺n覺 ve gebelikte d羹羹k diyet folat al覺m覺n覺n kalp hastal覺覺 riskini artt覺rd覺覺n覺 g繹stermektedir. 

Yap覺lan bir 癟al覺mada gebeliin ilk 3 ay覺 takviyenin kalp hastal覺覺 riskini yakla覺k d繹rtte bir oran覺nda azaltt覺覺 bulunmutur. (3)

5. Megaloblastik anemi

Folat覺n yetersiz miktarda bulunmas覺 sonucu olarak, DNA sentezinde eksiklik ile sonu癟lan覺r. Megaloblastik anemi sadece folat eksikliine deil ayn覺 zamanda B12 vitaminin eksikliinde de oluur.

Folik asit eksikliinde ne gibi etkiler g繹zlenir?

  • Folat eksiklii olan gebe kad覺nlar genellikle n繹ral t羹p defekti olan bebekler dourmaya yatk覺nd覺rlar.
  • 襤leri seviyede folik asit eksiklii yetikinlerde kans覺zl覺a (megaloblastik anemi) neden olabilir.
  • Yeni doanlar ve 癟ocuklarda folat eksiklii b羹y羹me h覺z覺n覺 yavalatabilir. Gelime geriliine neden olabilir. 
  • Gebenin folat yetersizlii:
    • Doacak bebekte: D羹羹k doum a覺rl覺覺, premat羹re riski ve 繹l羹 douma neden olabilir.
    • Gebe kad覺nda: Hipertansiyon, preeklampsi (gebelik tansiyonu) ve plasenta ayr覺lmas覺 gibi sebeplerle anne 繹l羹mlerine neden olabilir.

Folik asit eksikliinin belirtileri nelerdir?

Folik asit eksikliinde g繹r羹lebilecek belirtiler:

  • Zay覺fl覺k
  • Yorgunluk
  • Konsantre g羹癟l羹羹
  • Huzursuzluk
  • Ba ar覺s覺
  • Kalp 癟arp覺nt覺s覺 
  • Nefes darl覺覺

Folik asit eksiklii nas覺l giderilir?

Gebelikte annenin folik asit ihtiyac覺 artmaktad覺r. Bu ihtiyac覺 kar覺lamak i癟in bebek sahibi olmak isteyen annenin gebelik balamadan aylar 繹nce folik asitten zengin besinleri bol miktarda t羹ketmelidir.

Gebelik balamadan 繹nce sal覺k bir kiloda olmak, alkol ve sigara gibi zararl覺 al覺kanl覺klardan ar覺nm覺 olmak ve yeterli egzersizi yapmak gebeliin daha sal覺kl覺 ge癟mesini ve bebein daha sal覺kl覺 geliimini salar.

Gebelikte folat ihtiyac覺n覺n artmas覺 sebebiyle tek ba覺na besinlerle kar覺lanamayabilir. Bu nedenle folik asitten zengin besinlerle sal覺kl覺 ekilde beslenmeye ek olarak folik asit takviyeleri 繹nerilmektedir.

Folik asitten zengin besinler hangileridir?

Folat覺n en youn bulunduu besinler:

  • Karacier ve dier organ etleri
  • Kurubaklagiller
  • F覺nd覺k ve ceviz gibi yal覺 tohumlar
  • Ispanak ve br羹ksel lahanas覺 gibi yeil sebzeler
  • Bata narenciye grubu olmak 羹zere meyveler
  • Saflat覺r覺lmam覺 (繹z羹 ve kepei ayr覺lmam覺) tah覺l 羹r羹nleri ve patatestir.

B vitaminleri ile C vitamininden zengin bir diyet folattan da zengin kabul edilmektedir.

Folik asit takviyesi kullanmaya ne zaman balamal覺y覺m?

Gebelik balamadan yakla覺k 3 ila 4 ay 繹ncesinde folik asit takviyesine balanabilir.

Gebeler i癟in g羹nl羹k 繹nerilen folat vitamini al覺m d羹zeyi 600 mcg ve emzirme d繹neminde de 500 mcg olmal覺d覺r. (T羹rkiye Beslenme Rehberi-TBER, 2015)

Decavit Pronatal, Elevit Pronatal ve Folbiol gibi folik asit i癟eren ila癟lar doktor 繹nerisiyle gebelik 繹ncesinde, gebeyken ve doumdan sonra kullan覺labilir.

Ayr覺ca, folat yetersizliinde erkeklerde de sperm say覺s覺nda azalma ve kalitesinin d羹羹k olduu g繹r羹lm羹t羹r. (1) Gebelik planlan覺rken folik asit y繹n羹yle zengin sal覺kl覺 besinleri t羹ketmeye gayret etmek sal覺kl覺 bebek sahibi olma ans覺n覺 artt覺r覺r.

Folik asit takviyesi almak doacak bebekte ast覺m gelime riskini artt覺r覺r m覺?

Ast覺m, en yayg覺n kronik 癟ocukluk hastal覺klar覺ndan biridir. 

u ana kadar bilinenler dorultusunda, gebelerin folik asit takviyesi almalar覺yla bebekte ast覺m gelime riski aras覺nda bir somut balant覺 yoktur.

Gebeliin ilk 3 ayl覺k d繹neminde folik asit takviyesi alman覺n doacak bebekte, bebek 6 ya覺na gelene kadar ast覺ma neden olup olmayaca覺n覺 arat覺ran bir 癟al覺mada, gebelikte folik asit takviyesi alman覺n bebekte ast覺m gelime riskine neden olabileceine dair kan覺t bulamam覺t覺r. (4, 5)

Ancak gebelikte folik asit takviyesi alman覺n doacak bebein hayat覺n覺n ilk 6 y覺l覺nda ast覺ma yakalanma olas覺l覺覺n覺n daha y羹ksek olduunu g繹steren 癟al覺malar da vard覺r. (6)

Gebelikte folik asit takviyesi kullan覺m覺yla 癟ocukluk 癟a覺nda ast覺m gelime riskini arat覺ran 10 b羹y羹k prospektif kohort 癟al覺mas覺n bir derlemesine g繹re; 癟al覺malar覺n 癟ou, gebelikte folik asit kullan覺m覺yla 癟ocukluk 癟a覺nda ast覺m gelime riski aras覺nda bir iliki bildirmemitir. Ayr覺ca gebelikte folik asit kullan覺m覺n覺n 癟ocukluk 癟a覺nda ast覺m gelime riskini artt覺rd覺覺n覺 destekleyen 癟al覺malarda g繹r羹len ast覺m genellikle erken 癟ocukluk d繹neminde g繹r羹lmektedir, k覺sa s羹relidir ve anne folik asit takviyesini gebeliin ge癟 d繹neminde almaktad覺r. (7)


Kaynak:

  1. Day覺, T., Pekcan, G. (2019). Gebelerde folik asit destei ve g羹ncel yakla覺mlar. Food and Health, 5(2): 128-138. 
  2. Martinussen MP, Risnes KR, Jacobsen GW, Bracken MB. (2012). Folic acid supplementation in early pregnancy and asthma in children aged 6 years. Am J Obstet Gynecol 206: 1-7.
  3. Frye, E.R. (2015) Metabolic and mitochondrial disorders associated with epilepsy in children with autism spectrum disorder. Epilepsy & Behavior, 47: 147- 157.
  4. Botto LD, Mulinare J, Erickson JD. (2000). Occurrence of congenital heart defects in relation to maternal multivitamin use. Am J Epidemiol. 151(9): 878-84
hy

Hekimim Yan覺mda mobil uygulamas覺n覺 indir!

kapat
Kapat

YORUM YAP

Bir cevap yaz覺n

E-posta hesab覺n覺z yay覺mlanmayacak.