HYSağlıklı YaşamKadınErken Gebelik Belirtileri

Erken Gebelik Belirtileri

Gebelik testleri ve ultrason, gebe olup olmadığınızı belirlemenin tek yolu olsa da, gebe olduğunuza işaret eden başka belirtiler de vardır. Regl olması gerekirken regl olunmaması bunlardan biridir ve regl gecikmesinden daha önce fark edilebilecek erken gebelik belirtileri de vardır. Peki, gebe olup olmadığımı nasıl anlarım?

Gebeliğin erkenden tespiti ve düzenli gebelik takibi bebeğin en sağlıklı şekilde dünyaya gelmesi için önemlidir. Bu nedenle erken gebelik belirtilerini tanımalı ve doğru zamanda gebelik testi yaptırmalısınız.

  • Regl geciktiğinde yapılacak kan testinde hCG hormonunun arttığı ve gebeliğin başladığı tespit edilebilir.
  • İdrarla yapılan gebelik testi ise, genellikle, hCG’yi, regl olması gerekirken regl olmayan yani beklenen sonraki ilk regl gününden 8 gün sonra tespit edebilir.
  • Gebeliğin, 3. haftasının sonlarına doğru ve 4. haftanın başlarından itibaren gebelik testi + olmadan dahi erken gebelik belirtileri hissedilebilir.

Bazı belirtiler ise hormon seviyeniz değiştikçe yani gebelik başlangıcından haftalar sonra ortaya çıkacaktır.

Gebelik en erken ne zaman ve nasıl belli olur?

Garip gelse de, gebeliğinizin ilk haftası, son regl döneminizin tarihine dayanmaktadır. Henüz gebe kalmamış olsanız bile, son regl döneminiz gebeliğin 1. haftası olarak kabul edilir.

Beklenen sonraki regl tarihi, son reglinizin ilk günü kullanılarak hesaplanır. Bu nedenle, belirtilerin görülmeyebileceği ilk birkaç hafta, 40 haftalık gebeliğinizin içinde sayılır. Muhtemelen regl gecikmesi yaşadığınızda ve bunun gebelik nedeniyle olduğunu kan testiyle teyit ettiğinizde gebeliğiniz başlayalı 2-3 hafta olmuştur.

Gebelik BelirtileriZaman çizelgesi
hafif kramplar ve lekelenme1 ila 4. haftalar
regl olmama4. hafta
yorgunluk4. veya 5. haftalar
sabah bulantısı4 ila 6. haftalar
göğüste ağrılı yanma hissi4 ila 6. haftalar
sık sık idrar yapma4 ila 6. haftalar
şişkinlik4 ila 6. haftalar
mide bulantısı (yol tutması, harekete bağlı)5 ila 6. haftalar
ruh halinde değişiklik/dalgalanma6. hafta
sıcaklık değişiklikleri (ısı hassasiyeti)6. hafta
yüksek kan basıncı, yüksek tansiyon8. hafta
aşırı yorgunluk ve mide ekşimesi9. hafta
kalp atışında hızlanma 8 ila 10. haftalar
meme ve meme ucu değişiklikleri11. hafta
akne (sivilce)11. hafta
gözle görülür kilo artışı11. hafta
gebelik belirtileri

Lekelenme (hafifçe kanama)

1. haftadan 4. haftaya kadar her şey hücresel düzeyde gelişir. Döllenmiş yumurta, bebeğin organlarına ve vücut kısımlarına dönüşecek bir blastosist (sıvı dolu bir hücre grubu) oluşturur.

Erkek spermi kadın yumurtasını dölledikten yani gebe kaldıktan yaklaşık 10 ila 14 gün sonra, blastosist endometrium olarak adlandırılan rahmin iç yüzüne tutunacaktır. Buna implantasyon denir.

Bu esnada bazı kadınlarda çok hafif bir kanama (implantasyon kanaması) görülebilir ve lekelenme yaşayabilirler. Bu hafif kanama, normal regl kanamasıyla karıştırılabilir.

Gebeliğin ilk günlerinde akıntı nasıl olur?

  • Renk: Pembe, kırmızı veya kahverengi olabilir.
  • Kanama: Kanama genellikle normal regl döneminizle karşılaştırılır. Lekelenme, yalnızca silme sırasında mevcut olan az miktardaki kanla tanımlanır.
  • Ağrı: Ağrı hafif, orta veya şiddetli olabilir.
  • Süre: İmplantasyon kanaması büyük olasılıkla üç günden az sürer ve tedavi gerektirmez.

Erken gebelik kanaması, enfeksiyon veya tahriş gibi nispeten küçük durumlardan da kaynaklanabilir. Özellikle gebelik sırasında çok hassas olan rahim ağzında (serviks), tahrişe bağlı kanama görülebilir.

Gebelik boyunca devam edebilen bu hafif akıntı tipik olarak zararsızdır ve tedavi gerektirmez. Ancak akıntıyla ilgili kötü koku, yanma ve kaşıntı hissi varsa, doktorunuza belirtin, böylece mantar veya bakteri enfeksiyonu olup olmadığını kontrol edebilsinler .

Kanama bazen:

  • Erken gebelik kaybı (düşük)
  • Dış gebelik (ektopik gebelik)
  • Plasenta previa (plasentanın rahim ağzını kapatması)

gibi ciddi bir gebelik sorununa da işaret edebilir. Endişeniz varsa daima doktorunuza başvurun.

Regl olmanız gerekirken regl olmamak

Gebeliğin başladığını anlamanın belki de en klasik yöntemi regl olmanız gerekirken regl olmamaktır.

Ancak hatırlatalım, regl olmadığınız her periyot gebe olduğunuz anlamına gelmez. Özellikle bazı kadınların bazı dönemlerde reglleri zaten düzenli değildir. Stres durumu dahil kadınların regl düzensizliği yaşamalarına neden olabilecek birçok sağlık durumu vardır.

İmplantasyon tamamlandığında, vücudunuz insan koryonik gonadotropini (hCG) üretmeye başlayacaktır. Bu hormon vücudun gebeliği sürdürmesine yardımcı olur. Anne yumurtalıklarına, gebeliğin başladığını, yumurtlamaya ve regl olmaya devam etmemesi gerektiğini bildirir.

İdrarla yapılan gebelik testi, idrarınızdaki hCG seviyelerini tespit edebilir ve gebe olup olmadığınızı gösterebilir. Bu testler genellikle, hCG’yi, regl olması gerekirken regl olmayan yani beklenen sonraki regl döneminden sekiz gün sonra tespit edebilir.

Gebelik testi yapabilir sonucunuz pozitif ise gebelik hazırlıklarınızı sürdürmek üzere aile hekiminize danışabilirsiniz. Ayrıca, herhangi bir ilaç kullanıyorsanız, doktorunuza başlayan gebelik ve büyüyen bebeğiniz için herhangi bir risk oluşturup oluşturmadığını sorun.

Yorgunluk

Gebelik süresince her an ve özellikle gebeliğin erken dönemlerinde kendinizi her an yorgun, bitkin veya tükenmiş hissedebilirsiniz. Gebeliğin erken döneminde artan progesteron hormonu, uykulu ve yorgun hissetmenize neden olabilir.

  • Gebeliğin ilk haftaları kendinizi bitkin hissedebilirsiniz. Yeteri kadar ve kaliteli uyumak için çaba gösterin.
  • Gebeliğin özellikle erken dönemlerinde vücut ısınız da bir miktar artabileceği için yatak odanızı nispeten daha serin tutmak daha iyi uyumanıza yardımcı olabilir.

Artan vücut ısısı (yüksek ateş)

Gebelikte vücut ısınız bir miktar artabilir. Özellikle sıcak havalardaysanız ve egzersiz yapmak isterseniz vücut sıcaklığınızın bariz yükselmemesine dikkat etmelisiniz.

Baş ağrısı

Gebeliğin başlarında, gebe kadınlarda baş ağrısı sık görülür. Bunun nedeni değişen hormon dengeleri ve gebelik dolayısıyla artan kan hacmi olabilir. Geçmek bilmeyen baş ağrılarınız varsa doktorunuza danışmanızda fayda var.

Gebeliğe bağlı hipertansiyon

Gebelik süresince anne karnındaki bebeğin (fetus) beslenebilmesi için annenin kan miktarı artar ve anne kalbi kanı daha güçlü pompalar. Kalp atış hızı artar.

Anne kalbi bazen yüksek tansiyona (hipertansiyon) neden olacak kadar güçlü kan pompalar.

Gebeliğin 8 ila 10. haftalarında, kalp daha hızlı ve daha sert bir şekilde pompalamaya başlayabilir. Gebelikte çarpıntı ve aritmiler yani düzensiz kalp atışları yaygındır. Bu gebelikteki hormonal değişikliklerden kaynaklanır.

Anne adayının,

  • aşırı kilolu veya obez olması
  • sigara kullanması
  • gebelik başlamadan önce hipertansiyon hastası olması ya da daha önceki gebeliklerinde yüksek tansiyon yaşamış olması

gebelik süresince yüksek tansiyon rahatsızlığı yaşama riskini arttırır.

Sık idrara çıkma

Gebelik süresince anne karnındaki bebeğin beslenebilmesi için annenin kan hacmi artar. Artan kan miktarı doğal olarak böbreklerden süzülür. Böbreklerden mesaneye gönderilen idrar miktarı da artar. Artan idrar miktarı mesaneyi daha çabuk doldurur.

Anne karın içi bölgesinde büyüyen bebek ve hacmi artmakta olan rahim, mide ve mesane gibi karın içindeki diğer organlara bası yapar. Hem artan idrar miktarı hem de mesane üzerindeki kütle basısı sık idrar çıkmalarına ve hatta zaman zaman idrar kaçırmalarına neden olabilmektedir.

  • Gebelikte vücudunuzun sıvı ihtiyacı artar. Her gün yaklaşık + 300 mL (bir buçuk su bardağı) fazla su için.
  • İdrar kaçırmayı önlemek için çişiniz gelmeden veya yeni bir şeyle uğraşmaya başlamadan önce mesanenizi boşaltın.

Meme değişiklikleri: Karıncalanma hissi, ağrı, büyüme

Meme değişiklikleri gebeliğin erken farkedilen ve belirgin olan belirtilerinden biridir. Henüz eczaneden temin ettiğiniz gebelik testi pozitif çıkmadan önce bile memelerinizde hassaslık, büyüme ve sertleşme hissedebilirsiniz.

Meme değişiklikleri 4. ve 6. haftalar arasında ortaya çıkabilir. Hormon değişiklikleri nedeniyle memelerin hassaslaşması ve hacimlerinin artması normaldir.

Meme uçlarınız (areola) daha büyük ve daha hassas hale gelebilir ve meme uçlarının rengi koyulaşabilir. Genellikle ilk gebelikte rengi koyulaşan meme ucu daha sonra koyu renkli kalmaya devam eder.

Meme ucu ve meme değişiklikleri, 11. hafta civarında da ortaya çıkabilir. Hormonlar memelerinizin büyümesine neden olmaya devam eder.

Meme ucu etrafındaki koyu renkli alan olan areolanın rengi daha da koyu bir renge dönüşebilir ve bu alan büyüyebilir.

  • Rahat, destekleyici, esnek bir hamile sütyeni satın alarak göğüs hassasiyetini giderin. Pamuklu, balen içermeyen bir sütyen genellikle en rahat olanıdır.
  • Gebeliğin ilerleyen haftalarında hem kilo artışı hem de memelerdeki büyüme devam edebilir. Bu nedenle artan hacim ve kilolara uyum sağlayabileni en modeller en iyisidir.
  • Meme uçlarınızdaki sürtünmeyi ve meme başı ağrısını azaltmak için sütyeninize uyan göğüs pedleri de satın alabilirsiniz.

Göğüste ağrılı yanma hissi

Gebelik sırasında salınan hormonlar, midenizle yemek borusu arasındaki darlığın gevşemesine neden olabilir. Bu durumda özellikle yemeklerden sonra mide asiti yukarıya doğru çıkabilir. Bu duruma gastroözofageal reflü (asit reflü) denir. Göğüste ağrılı yanma hissi veya ağza acı su gelmesi olarak belirtilir.

Bakınız: Gebelikte Reflü ve Mide Ekşimesi

Gebelik, mide yanmasına veya mide ekşimesine de neden olabilir.

Kabızlık

Gebeliğin başlangıcında yaşanan hormonal değişiklikler sindirim sisteminizin ve özellikle bağırsaklarınızın yavaşlamasına neden olabilir. Bunun sonucu olarak kabızlık (konstipasyon) gelişebilir. Kabızlıkta, şişkinlik gelişmesine neden olabilir.

Bu nedenle gebelerin lif içeriği yüksek sebze, meyve ve tahılları daha çok tercih etmeleri önerilir.

Kramplar

Rahminizdeki kaslar gerilmeye ve genişlemeye başladığında, regl kramplarına benzeyen bir gerilme ve kramp hissi hissedebilirsiniz. Kramplarınız ile birlikte lekelenme veya kanama hissederseniz doktorunuza danışmanızda fayda var çünkü bu durum erken gebelik kaybı (düşük) veya dış gebeliğe (ektopik gebelik) işaret edebilir.

Sırt Ağrısı

Hormonlar ve artan kilo ile kaslarda oluşan stres gebeliğin erken dönemlerinde görülen sırt ağrısının en büyük nedenidir.

Daha sonra bebeğin büyümesiyle kilonun öne doğru artması totalde anne vücudunun ağırlık merkezinin öne doğru yer değiştirmesine neden olur. Bunu dengelemeye çalışmak için annenin geriye doğru hafifçe eğilmesi ve artmış ağırlığı taşımaya çalışması da sırt ağrısının nedenlerindendir.

Gebelerin yaklaşık yarısında sırt ağrısı görülür. Bu nedenle gebe kalmadan önce sırt kaslarını geliştirecek egzersizler yapmak iyi bir fikirdir.

Anemi (kansızlık)

Gebe kadınlarda baş dönmesi, ayağa kalkınca gözlerin kararması ve yorgunluk gibi belirtilere neden olan anemi riski artar.

Anemi (kansızlık), erken doğum veya düşük doğum ağırlığı gibi sorunlara neden olabilir. Bu nedenle rutin gebelik takiplerinde gebelerin kan değerleri kontrol edilir. Gerektiğinde anemi tedavisi uygulanır. Toplumda en sık görülen anemi türü demir eksikliği anemisidir. Bu nedenle gebe kalmadan önce demir içeriğinden zengin kırmızı et ve baklagiller gibi besinleri bolca tüketmekte fayda vardır.

Depresyon

Gebelik sırasında, östrojen ve progesteron seviyeleri artmaktadır. Bu artış, gebenin ruh halini etkileyebilir ve normalden daha duygusal veya reaktif hale getirebilir. Duygudurum dalgalanmaları gebelik sırasında yaygındır ve depresyon, sinirlilik, kaygı ve öfori gibi hislere neden olabilir.

Kadınların %10 kadarında gebelik süresince depresyon görülmektedir. Yaşanılan birçok durum ve hormonal değişiklikler gebelik depresyonuna neden olabilir.

Bakınız: Kadınlarda Görünen Yüzüyle Depresyon

Uykusuzluk (İnsomnia)

Uykusuzluk, gebeliğin erken dönemlerinde sık görülen bir başka durumdur. Stres, fiziksel olarak artan kilo ve karnın şişmesi nedeniyle oluşan komforsuzluk ve hormonal değişiklikler uykusuzluğa neden olabilir.

Dengeli beslenme ve doğru uyku alışkanlıkları daha kaliteli uyku almanıza yardımcı olabilir.

Sivilce (akne)

Eğer gebe kalmadan önce, geçmişte, ciddi akne (sivilce) problemleri yaşadıysanız, gebelik süresince birkaç akne görmeniz normaldir.

Artmış androjen hormonları nedeniyle, gebeliğin erken döneminde birçok kadın sivice (akne) problemi yaşar. Hormonlar cildin daha yağlı olmasına neden olabilir. Yağ oranı artmış cilt özellikle gözenekler kapandığında komedon ve sivilce (akne) gelişme riski artar.

Neyse ki, gebelik sivilceleri genellikle geçicidir ve bebek doğduktan sonra kendiliğinden temizlenir.

Sabah bulantısı, bulantı ve kusma

Sabah bulantısı, genellikle gebeliğin ilk dört ayında ortaya çıkan yaygın bir durumdur. Sıklıkla 4 ila 6. haftalarda gelişir. Sabah bulantısına kusma eşlik edebilir.

Sabah bulantısı denmesine rağmen, gece veya gündüz herhangi bir zamanda bulantı hissi ortaya çıkabilir.

Bulantı hissi ve kusma muhtemelen gebelik başlangıcında farkedilen ilk belirtidir. Gebeliğin ilk üç ayında, birçok kadın hafif ila şiddetli mide bulantısı yaşar.

İlk üç aylık dönemin sonuna doğru bulantı hissi daha yoğun hale gelebilir, ancak ikinci üç aylık döneme girerken genellikle şiddeti azalır.

Gebelik ile başlayan hormonal değişiklikler bulantı hissi ve kusmanın ana nedenidir.

  • Yatağınızın yanında bir paket tuzlu kraker bulundurun ve sabah bulantılarının giderilmesine yardımcı olmak için sabah kalkmadan birkaç tane yiyin.
  • Her kusmada sıvı kaybedilir. Sıvı eksikliği yaşamamak için bol bol su için ve sıvı alın.

Koku hassasiyeti ve tiksinti

Koku hassasiyeti, genellikle gebelerin bildirdiği bir erken gebelik belirtisidir. İlk üç aylık dönemde (1. trimester) gelişen koku hassasiyeti hakkında çok az bilimsel kanıt vardır. Yine de, koku hassasiyeti mide bulantısı ve kusmayı tetikleyebileceği için önemli olabilir. Ayrıca bazı yiyecekler için tiksinti gelişmesine neden olabilir.

1922’den 2014’e kadar koku ve gebelik arasındaki ilişki hakkındaki raporların bir incelemesi, gebe kadınların ilk üç aylık dönemlerinde kokuları daha yoğun olarak değerlendirme eğiliminde olduklarını ve kokulara karşı daha duyarlı olduğunu göstermektedir. (*)

Kalça ağrısı

Gebelik süresince kalça ağrısı sık görülen bir durumdur ve genellikle gebeliğin ilerleyen dönemlerinde daha sık görülür.

  • Artan gebe ağırlığı nedeniyle kemiklere ve ligamentlere binen yükün artması ile oluşan ağrı
  • Siyatik ağrısı
  • Ağırlık dengesi ve postür (duruş) değişikliğine bağlı oluşan ağrı
  • Büyüyen ve ağırlığı artan rahim

kalça ağrısı oluşmasının nedenleri arasındadır.

İshal (diyare)

İshal dahil sindirim sistemi problemleri gebelikte daha sık görülür. Hormonal değişiklikler, gebelik ile beslenme değişiklikler ve gebeliğin getirdiği stres durumu bunun nedenlerinden bazılarıdır. İshal durumunda bol su tüketin ve eğer ishaliniz uzun sürerse dehidrate (sıvı eksikliği) kalmamak adına doktorunuza danışın.

Gebelik ve stres

Gebe olmak ve bir çocuk sahibi olacak olmak genellikle mutlu verici bir durum olsada kimi zaman ve kimi durumlarda strese dönüşebilir. Nihayetinde yeni bir bebek sahibi olmak, yeni sorumlulukları ve yeni mali gereklilikleri peşinde getirir. Sonuç olarak gebelikte stresli hissetmek normaldir ve stresiniz arttığında doktorunuza belirtmekten çekinmeyin.

Kilo almak

Gebeliğin ilk birkaç ayında 1 ila 4 kilo ağırlık artışınız olabilir.

Kilo artışı, ikinci trimester (2. üç aylık dönem) başlangıcında daha belirgin hale gelir. Yine de, ilk birkaç ayda kendinizi yaklaşık 1 ila 4 kilo alırken bulabilirsiniz. Gebeliğin başlangıcında kalori ihtiyacınız pek değişmeyecek ancak ilerleyen dönemlerde kalori ihtiyacınız artacaktır.

Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde gelişen kilo artışını neler oluşturur? Gebelikte kaç kilo alınır?

  • Memeler: yaklaşık 450 ila 1350 gram
  • Rahim (uterus): yaklaşık 900 gram
  • Plasenta: yaklaşık 700 gram
  • Amniyotik sıvı: yaklaşık 900 gram
  • Artan kan ve sıvı hacmi: yaklaşık 2300 ila 3200 gram
  • Yağ: yaklaşık 2700 ila 3600 gram

Toplam: yaklaşık 8 kg ila 10,5 kg bebek dışında kilo artışı gelişmesi doğaldır. Ortalama doğacak bebek ağırlığı ise yaklaşık 3,5 kg olacağına göre gebelik süresince bir anne 11,5 ila 14 kg arasında kilo artışı yaşayabilir.

Not: Eğer gebe olabileceğinizi düşünüyorsanız bu belirtilere bakarak karar vermeyin. Bu belirti ve semptomların çoğuna regl öncesi sendrom (PMS; PreMenstrüel Sendrom) gibi diğer sağlık durumları da neden olabilir. Eczaneden alabileceğiniz idrar gebelik testi ile gebe olup olmadığınızı test edebilir veya hekiminize kanda hCG baktırmak üzere başvurabilirsiniz. hCG gebelik esnasında kanda değeri artan bir hormondur.


Kaynaklar

Dr. Abdulkadir Polat
Merhabalar, ben Abdulkadir Polat. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi mezunuyum ve İstanbul'da Aile Hekimliği yapıyorum. İnternet hayatımızın vazgeçilmez bir parçası, tıpkı sağlığımız gibi. Güvenilir sağlık bilgilerine en hızlı şekilde ulaşmanız için çalışıyorum. Sağlıklı bilgi, sağlıklı Sen!

YAZARDAN

İLGİLİ

SAĞLIKLI YAŞAM

KLİNİK

1 YORUM

YORUM YAP

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz